Kinh tế Việt Nam đã đi qua 6 tháng đầu năm với những kết quả tích cực. Tuy nhiên, mục tiêu đạt tăng trưởng GDP 10% trở lên được giới phân tích trong nước và quốc tế nhận định là một thách thức không nhỏ.

Nhiều định chế tài chính đã đưa ra các kịch bản kinh tế vĩ mô 6 tháng cuối năm, cùng những lưu ý cho Việt Nam để hướng tới thực hiện mục tiêu năm và giai đoạn tiếp theo.

Trong bài bình luận mới nhất công bố sáng 21/7, ông Vũ Bình Minh, CFA, Giám đốc Kinh doanh Vốn và Tiền tệ, khối Thị trường Vốn và Dịch vụ chứng khoán, HSBC Việt Nam, ví von kinh tế năm 2026 như 4 phần thi của Đường lên đỉnh Olympia, với quý I là "Khởi động", quý II là "Vượt chướng ngại vật" (thử thách chủ yếu đến từ bên ngoài). Theo ông, có thể dự đoán quý III là giai đoạn "Tăng tốc" - khi áp lực không chỉ nằm ở độ khó mà còn ở thời gian, và quý IV là "Về đích" - nơi kết quả phụ thuộc vào khả năng giữ được điểm cân bằng.

Dự báo chi tiết, chuyên gia cho rằng sức ép tỷ giá có khả năng tăng lên trong quý III theo mùa vụ. Đây là thời điểm nhu cầu ngoại tệ thường cao hơn để đáp ứng việc nhập khẩu nguyên vật liệu phục vụ chu kỳ sản xuất cuối năm. Đồng thời, đây cũng là giai đoạn nhiều doanh nghiệp FDI thực hiện chuyển lợi tức về nước. 

“Nếu FED tiếp tục trì hoãn nới lỏng hoặc giá dầu duy trì ở mặt bằng cao, áp lực này có thể kéo dài hơn dự kiến”, ông Minh dự báo.

Bên cạnh đó, chênh lệch tín dụng - huy động nới rộng hơn khiến thanh khoản tiếp tục chịu sức ép. Trong bối cảnh tăng trưởng vẫn cao kéo theo nhu cầu vốn cao nhưng lạm phát và tỷ giá cùng chịu sức ép từ môi trường bên ngoài, mặt bằng lãi suất sẽ tiếp tục phản ánh thế “cân bằng” giữa hỗ trợ tăng trưởng và ổn định vĩ mô.

Đến quý IV, ông Minh đánh giá yếu tố quyết định nằm ở niềm tin của thị trường, của nhà đầu tư và của khu vực doanh nghiệp. 

Chuyên gia phân tích, các yếu tố hỗ trợ theo mùa vụ có thể thuận hơn vào cuối năm, như xuất khẩu bước vào giai đoạn giao hàng cao điểm, du lịch và kiều hối thường cải thiện theo mùa vụ, trong khi nguồn cung hàng hóa trong nước có thể hỗ trợ tốt hơn cho mục tiêu kiểm soát giá.

“Nếu những điều kiện này đồng thời xuất hiện, áp lực lên tỷ giá và lạm phát có thể dịu bớt phần nào, quý IV/2026 có thể trở thành chặng về đích tích cực hơn cho nền kinh tế”, CFA của HSBS Việt Nam phân tích.

Bên cạnh đó, câu chuyện nâng hạng thị trường chứng khoán có thể được xem như một “ngôi sao hy vọng” trong chặng về đích. Theo ông Vũ Bình Minh, nếu tiến trình này tiếp tục đi đúng hướng trong các tháng tới, tác động  không dừng ở thị trường cổ phiếu hay tâm lý ngắn hạn, mà sẽ đem lại một ý nghĩa quan trọng về mặt cấu trúc.

Khi thị trường được nâng hạng có thể mở rộng tệp nhà đầu tư tiếp cận, cải thiện thanh khoản, nâng chất lượng dòng vốn và củng cố vị thế của tài sản Việt Nam. Đồng thời, việc nâng hạng thị trường cũng góp phần tạo nguồn cung ngoại tệ bền vững hơn trong trung hạn. Đây có thể là một trong những yếu tố giúp giảm bớt sức ép lên tỷ giá và tạo thêm dư địa cho điều hành chính sách.

“Nói cách khác, phần thi cuối cùng của năm nay không thiếu sức ép, nhưng cũng không thiếu cơ hội. Nếu Việt Nam tận dụng tốt những cơ hội này, khả năng đạt được những thành tựu lớn hơn sẽ được củng cố”, ông Minh kết luận.

Trước đó, tại báo cáo Triển vọng Việt Nam 6 tháng cuối năm công bố ngày 20/7, MBS Research cũng chỉ ra 4 thách thức mà nền kinh tế Việt Nam đang đối mặt: cán cân thương mại hàng hóa thâm hụt; rủi ro lạm phát gia tăng khi mặt bằng giá năng lượng tăng mạnh; chính sách tiền tệ của các ngân hàng trung ương lớn có dấu hiệu đảo chiều khiến dư địa nới lỏng chính sách tiền tệ của Việt Nam thu hẹp và áp lực tỷ giá có thể gia tăng trong thời gian tới dưới áp lực từ việc đồng USD duy trì vị thế.

MBS dự báo CPI bình quân năm 2026 có thể tăng 4 - 4.5% so với cùng kỳ, tỷ giá USD/VND sẽ dao động trong khoảng 26.800 – 27.000 đồng/USD (tương ứng với mức tăng 2 - 2.8% so với đầu năm) đến cuối năm 2026. Trong khi đó, tiêu dùng nội địa sẽ giữ được đà tăng trưởng ổn định đến cuối năm, với mức tăng lũy kế đạt xấp xỉ 11 - 12% so với cùng kỳ. 

Trong bối cảnh thâm hụt thương mại gia tăng và tiêu dùng nội địa chưa khởi sắc rõ nét do áp lực lạm phát, đầu tư công tiếp tục giữ vai trò quan trọng đối với mục tiêu tăng trưởng GDP. MBS kỳ vọng tốc độ giải ngân vốn đầu tư công sẽ tăng tốc về cuối năm, với tỷ lệ giải ngân đạt 96 - 98% kế hoạch, tương đương với khoảng 982 - 1002.3 nghìn tỷ đồng, tăng 11 - 13%.

Theo cập nhật kịch bản tăng trưởng của Cục thống kê, để đạt mục tiêu tăng trưởng 10% cả năm thì GDP quý III và quý IV cần lần lượt tăng 11,16% và 12,09%.

Tại báo cáo Triển vọng vĩ mô T7/2026 công bố ngày 17/7, MBS đưa ra kỳ vọng tăng trưởng GDP năm 2026 ở mức 8 – 8,5%. Trong khi đó, báo cáo đánh giá kinh tế mới nhất của Standard Chartered dự báo tăng trưởng GDP của Việt Nam cả năm 2026 lên tới 9,5%.

Ông Tim Leelahaphan, Chuyên gia Kinh tế Cấp cao phụ trách Việt Nam và Thái Lan phân tích, dù những bất ổn của kinh tế toàn cầu và áp lực lạm phát vẫn là các yếu tố cần theo dõi, Việt Nam đang bước vào nửa cuối năm từ một nền tảng tương đối vững chắc. Nhu cầu trong nước duy trì tích cực, đầu tư vào hạ tầng và năng lực sản xuất tiếp tục được đẩy mạnh, cùng quá trình chuyển đổi cơ cấu kinh tế đang diễn ra sẽ góp phần xây dựng mô hình tăng trưởng cân bằng và bền vững hơn, qua đó hỗ trợ các mục tiêu phát triển dài hạn của nền kinh tế.

Khi kinh tế châu Á chậm lại, Việt Nam vẫn tăng tốc

9 địa phương tăng trưởng hai con số vẫn chưa đủ: Áp lực đặt lên các đầu tàu kinh tế

Nhìn chung, các tổ chức nghiên cứu đều có chung quan điểm rằng động lực tăng trưởng của Việt Nam trong nửa cuối năm vẫn được duy trì nhờ đầu tư công, tiêu dùng và sản xuất được duy trì. Tuy nhiên, rủi ro từ tỷ giá, lạm phát, diễn biến chính sách tiền tệ toàn cầu và môi trường thương mại quốc tế sẽ tiếp tục là những biến số quan trọng quyết định khả năng hoàn thành mục tiêu tăng trưởng của nền kinh tế trong năm 2026.

Đỗ Kiều