Chính sách không nhận tiền mặt tại chuỗi cửa hàng Starbucks Việt Nam đang thu hút sự chú ý của dư luận khi mang lại cảm giác bất tiện cho một bộ phận khách hàng. Chia sẻ với VnBusiness về vấn đề này, một bạn đọc cho rằng tiền mặt do Ngân hàng Nhà nước (NHNN) phát hành là phương tiện thanh toán hợp pháp tại Việt Nam. Do đó, quyết định này cần được xem xét thấu đáo dưới góc độ pháp lý, đồng thời đặt ra câu hỏi liệu doanh nghiệp có quyền khước từ một phương tiện thanh toán hợp pháp hay không.

Trước vấn đề này, ông Phạm Anh Tuấn, Vụ trưởng Vụ Thanh toán, NHNN, cho biết Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam quy định tiền giấy, tiền kim loại do NHNN phát hành là phương tiện thanh toán hợp pháp trên lãnh thổ Việt Nam. Vì lẽ đó, việc từ chối chấp nhận các phương tiện thanh toán hợp pháp là không đúng quy định của pháp luật.

Ông Tuấn nhấn mạnh, chủ trương và định hướng của Việt Nam là khuyến khích phát triển thanh toán không dùng tiền mặt nhằm tạo điều kiện cho người dân cùng doanh nghiệp tiếp cận các phương thức hiện đại, thuận tiện và an toàn.

Tuy vậy, định hướng này không đồng nghĩa với việc cấm hoặc hạn chế người dân sử dụng tiền mặt trong các giao dịch hợp pháp, ngoại trừ những trường hợp pháp luật có quy định cụ thể phải thực hiện thanh toán không dùng tiền mặt đối với một số lĩnh vực, phạm vi và loại giao dịch nhất định.

Như vậy, quyền lựa chọn phương tiện thanh toán phù hợp, bao gồm tiền mặt hay không dùng tiền mặt, hoàn toàn là quyền của người dân.

Đại diện NHNN cũng viện dẫn thực tế tại nhiều quốc gia có hệ thống thanh toán số phát triển và tỷ lệ dùng tiền mặt thấp, tiền mặt vẫn được duy trì như một công cụ thanh toán quan trọng. Điều này nhằm bảo đảm quyền lựa chọn cũng như khả năng tiếp cận dịch vụ của nhiều nhóm người trong xã hội, đặc biệt các nhóm yếu thế, gặp khó khăn trong việc tiếp cận các phương thức thanh toán số.

Thanh toán không dùng tiền mặt bùng nổ gấp 28 lần GDP

59% người dân ưu tiên thanh toán không dùng tiền mặt trong các giao dịch hằng ngày

Đơn cử tại Na Uy, pháp luật quy định người tiêu dùng về nguyên tắc có quyền thanh toán bằng tiền mặt khi mua hàng hóa, dịch vụ tại các điểm kinh doanh trực tiếp. Tại Đan Mạch, các đơn vị cung ứng hàng hóa, dịch vụ cũng duy trì nghĩa vụ tiếp nhận tiền mặt từ khách hàng.

Về phía Starbucks Việt Nam, doanh nghiệp lập luận, quy định cấm từ chối nhận đồng tiền đủ tiêu chuẩn lưu thông thường áp dụng cho trường hợp chê tiền lẻ, tiền xu hoặc tiền cũ. Đơn vị này cho rằng luật hiện hành không bắt buộc doanh nghiệp phải chấp nhận một phương thức thanh toán cụ thể.

Đại diện chuỗi khẳng định họ không từ chối đồng tiền do NHNN phát hành mà chỉ lựa chọn phương thức giao dịch bằng chuyển khoản hoặc ví điện tử để phù hợp với hoạt động kinh doanh, trong khi bản chất đồng tiền giao dịch vẫn là Việt Nam Đồng.

Chuỗi cà phê cho biết định hướng thanh toán không tiền mặt xuất phát từ ba mục tiêu lớn, gồm minh bạch toàn bộ doanh thu để hoàn thành nghĩa vụ với ngân sách Nhà nước, hưởng ứng xu hướng xã hội không tiền mặt qua các phong trào như Tuyến phố không tiền mặt hay sự kiện Ting Ting Day, và giảm thiểu các rủi ro an ninh trong quá trình lưu trữ, vận chuyển tiền từ cửa hàng về ngân hàng.

Mô hình này đã được Starbucks Việt Nam triển khai từng bước từ cuối năm 2023 qua các hình thức thẻ ngân hàng, chuyển khoản, ví điện tử và thanh toán di động. Doanh nghiệp khẳng định chính sách luôn được công khai tại quầy, nhân viên có trách nhiệm thông báo trước giao dịch và sẽ cung cấp một số hỗ trợ nhất định để khách hàng có thể hoàn tất đơn hàng nếu không có sẵn phương thức thanh toán phù hợp.

Huyền Anh