Sau một thời gian gây xôn xao dư luận với những thông tin chưa chính thức, cuối tuần qua, Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi cuối cùng cũng công bố sắc thuế mới (GST), với kỳ vọng sẽ làm thay đổi bộ mặt kinh tế có quy mô 2.000 tỷ USD của quốc gia đông dân thứ hai thế giới.

GST sẽ thay thế cho hàng chục loại thuế khác nhau đang áp dụng rải rác ở 29 bang và gánh vác sứ mệnh tạo lập một thị trường hàng hóa và dịch vụ thống nhất trên cả nước.

Sự lạc quan một chiều

Cụ thể, kể từ ngày 1/7, tất cả hàng hóa và dịch vụ ở Ấn Độ sẽ áp dụng nhất quán 1 trong 4 mức thuế suất là 5%, 12%, 18% và 28%.

Ý tưởng trên được Ấn Độ ấp ủ từ năm 2006, nhưng bị trì hoãn hết lần này tới lần khác, do gặp phải những phản ứng trái chiều từ dư luận.

Đến khi hội tụ đủ điều kiện chính trị và quyết tâm cải tổ hệ thống thuế, chính phủ nước này mới dám quyết liệt triển khai. Những người ủng hộ chính sách trên thậm chí còn đánh giá tầm quan trọng của nó không kém gì ngày Ấn Độ giành được độc lập, với sự háo hức về một tương lai khởi sắc mạnh mẽ của quốc gia.

Tuy nhiên, không phải ai cũng có được sự lạc quan đó. Tương lai xa thì chỉ thời gian mới có câu trả lời. Còn ở tương lai gần, tức là ngày đi làm đầu tiên ngay sau khi công bố GST, người dân và doanh nghiệp đã tự trả lời một cách giận dữ bằng rất nhiều cuộc biểu tình và đình công diễn ra ở nhiều địa phương.

Ở bang Gujarat, quê nhà của Thủ tướng Modi, hàng nghìn người kinh doanh vải sợi đã xuống đường phản đối việc phải đóng 5% thuế GST. Những người này sẵn sàng đình công vô thời hạn và thậm chí còn cởi bỏ quần áo, ngồi tập trung la liệt ở khu chợ Sagar, thành phố cảng Surat - trung tâm buôn bán vải sợi nổi tiếng cung cấp khoảng 40% tổng sản lượng mặt hàng này của Ấn Độ.

GST sẽ được áp dụng trên khắp lãnh thổ Ấn Độ từ 1/7

“Dục tốc bất đạt”

Quy mô của cuộc biểu tình leo thang theo thời gian khiến cảnh sát phải sử dụng roi điện để đàn áp. Tuy vậy, những người biểu tình tuyên bố sẽ phản ứng cho đến khi nào mặt hàng của họ được miễn thuế GST mới thôi.

Trong khi đó, tại bang Tamil Nadu ở phía Nam, khoảng 1.000 rạp chiếu phim đã đóng cửa phản đối mức thuế GST 28%. Theo ông Abirami Ramanathan, Chủ tịch Phòng Điện ảnh Thương mại Tamil, chính phủ không cho các rạp phim tự điều chỉnh giá vé để thích nghi mức thuế mới, nên họ buộc phải đóng cửa vì không còn lựa chọn nào khác.

Với nhiều người kinh doanh nhỏ lẻ, quy định mới còn gây nhiều khó khăn phức tạp trong quá trình thực thi. Ông Vijay Prakash Jain - Tổng thư ký Hiệp hội những nhà bán lẻ Ấn Độ, cho biết: “Trước đây, chúng tôi chỉ phải nộp tờ khai thuế hàng quý, nhưng nay mỗi tháng phải nộp tới 3 lần, tức 37 lần trong năm.

Chưa hết, chính phủ muốn mọi thứ phải được làm trực tuyến, nhưng chỉ có chưa đầy 2% trong tổng số 60 triệu người kinh doanh nhỏ lẻ có máy tính. Vậy những người buôn bán nhỏ lấy máy tính từ đâu?”.

Theo nhận định của các chuyên gia, các vấn đề phát sinh khi áp dụng chế độ thuế mới là không thể tránh khỏi, vì có nhiều hoạt động sản xuất kinh doanh lần đầu tiên bị đánh thuế.

Tuy nhiên, việc cải cách quá nóng vội (chỉ 3 tháng sau khi Quốc hội phê chuẩn) khiến cho nhiều doanh nghiệp lúng túng không kịp thích nghi.

Đơn cử như việc doanh nghiệp buộc phải sử dụng tạm mẫu hóa đơn trước nay vẫn phát hành trong khi chờ có hướng dẫn mới về biểu mẫu; đến khi có mẫu khai thuế GST mới thì có thể doanh nghiệp sẽ phải kê khai lại toàn bộ.

Theo thông tin từ chính phủ Ấn Độ, trong số 8,1 triệu doanh nghiệp đã từng phải đóng các loại thuế gián thu, có gần 6,6 triệu doanh nghiệp đã đăng ký thuế GST.

Hải Châu