Một trong những ngành bị cho là có nhiều vụ TNLĐ nhất hiện nay là xây dựng, xây lắp công trình dân dụng và công nghiệp, chiếm khoảng 30% số vụ TNLĐ gây chết người.

Đang có sự “nhờn thuốc”

Nguyên nhân chính được ông Hà Tất Thắng - Cục trưởng Cục An toàn Lao động (ATLĐ) - Bộ LĐ-TB&XH, cho biết là do thiết bị ATLĐ chưa bảo đảm (chiếm gần 20%), chủ sử dụng lao động (SDLĐ) không huấn luyện cho người lao động (NLĐ) về ATLĐ (chiếm 11,4%), còn lại là do NLĐ lơ là việc bảo hộ lao động (BHLĐ) cho chính mình, cũng như việc vi phạm quy trình, quy chuẩn ATLĐ chưa được NLĐ quan tâm.

“Hiện có tình trạng chủ đầu tư chưa thực hiện đủ quyền, nghĩa vụ trong thi công công trình, nhà thầu giám sát, thi công thiếu kiểm tra, không huấn luyện an toàn, không trang bị đủ phương tiện an toàn, thi công chồng chéo”, ông Thắng cho biết.

Trên thực tế, ngay ở Hà Nội - nơi được cho là có sự giám sát khá chặt chẽ của các ngành, trong đó có thanh tra lao động, nhưng tình hình TNLĐ trong các công trình xây dựng vẫn thường xuyên xảy ra. Đơn cử như các vụ vi phạm về quy trình, quy chuẩn của các thiết bị xây dựng đường sắt trên cao đã khiến nhiều người dân đi đường chết oan. Còn tại các công trình xây dựng nhà cao tầng, việc vận hành cần cẩu cũng chưa bảo đảm khiến tai nạn vẫn luôn rình rập.

Trong khi số vụ tai nạn đặc biệt nghiêm trọng ngày một nhiều những năm gần đây, chính những người trong ngành lao động cũng thừa nhận việc thanh tra, xử phạt vẫn chưa thực sự tốt, chưa có tính răn đe cao. Trung bình mỗi năm chỉ có khoảng 0,22% số DN, HTX, cơ sở sản xuất đang hoạt động được thanh tra pháp luật lao động và ATVSLĐ và 10% báo cáo về TNLĐ. Bên cạnh đó, chế tài xử phạt vẫn hạn chế, trong khi số lượng DN, HTX, cơ sở sản xuất hoạt động trong lĩnh vực xây dựng ngày càng tăng. Dường như đang có sự “nhờn thuốc”.

Biện pháp chính

Ở nhiều công trình xây dựng, công tác thực hiện bảo đảm an toàn trong thi công không được chú trọng, chẳng hạn việc thiết kế, lắp đặt và sử dụng giàn giáo không bảo đảm an toàn, như giàn giáo không được tính toán, thiết kế theo quy định. Bản thân chất lượng giàn giáo cũng chưa có cơ quan nào kiểm định, nên chất lượng chưa bảo đảm. Trong khi việc lắp đặt giàn giáo chủ yếu theo kinh nghiệm, không kiểm tra chặt chẽ, việc chất tải trên giàn giáo không đúng theo quy trình hoặc vượt tải trọng cho phép...

Rõ ràng, tình trạng ATLĐ nói chung và ATLĐ trong ngành xây dựng, xây lắp công trình không được bảo đảm không phải bây giờ mới được đề cập, mà từ nhiều năm nay, ở nhiều diễn đàn khác nhau các chuyên gia và nhà quản lý đã đưa ra thực trạng và cả các giải pháp đã có nhưng dường như tính ảnh hưởng, tác động tới ý thức của các DN, HTX, cơ sở sản xuất chưa cao, dẫn tới tình trạng TNLĐ vẫn không hề thuyên giảm.

Vì vậy, theo các chuyên gia, thời gian tới các cơ quan chức năng bên cạnh việc giáo dục, tuyên truyền cho cả NLĐ và người SDLĐ, việc xử lý mạnh tay, thậm chí là đưa ra xét xử hình sự là điều cần phải làm để tính răn đe được cao hơn.

Về vấn đề này, trong một cuộc hội thảo gần đây, chính ông Hà Tất Thắng - cũng khẳng định thời gian tới, các cơ quan chức năng sẽ tiến hành xây dựng các văn bản quy phạm làm rõ các quy định về điều kiện năng lực của nhà thầu tham gia xây dựng công trình phải có cán bộ chuyên trách quản lý về ATLĐ; cấp chứng chỉ hành nghề ATLĐ trong xây dựng.

Để nâng cao tinh thần về ATLĐ trong ngành xây dựng, xây lắp công trình các chuyên gia cho rằng, hằng năm cần tổ chức các chiến dịch thanh tra lao động, thông qua các chiến dịch này ngoài việc thanh tra và xử phạt nghiêm những đơn vị vi phạm chính là biện pháp tuyên truyền, giáo dục hiệu quả nhất cho người SDLĐ, NLĐ nâng cao nhận thức về ATVSLĐ, nhất là ở các đơn vị sử dụng đông lao động.

Quốc Anh