Ngày 31/12, với việc Cộng đồng kinh tế ASEAN (AEC) đã chính thức hình thành, ngành du lịch lại càng khó khăn hơn. Bên cạnh những cơ hội, AEC sẽ mang tới những thách thức không nhỏ từ sức ép cạnh tranh trong việc hút khách du lịch. AEC sẽ trở thành điểm đến chung nhưng mức độ hút khách của mỗi nước không giống nhau.

Thua kém về sức cạnh tranh

Số liệu của Tổng cục Thống kê cho biết, lượng khách quốc tế đến nước ta năm 2015 ước đạt hơn 7,94 triệu lượt người, giảm 0,2% so với năm trước. Nếu so với các quốc gia trong khu vực, du lịch Việt đang thua kém các nước này về sức cạnh tranh. Theo Tổng cục Thống kê, năm 2015, trong khi Việt Nam chỉ có gần 8 triệu khách quốc tế thì năm 2014, Malaysia đã đón tới 27,4 triệu lượt khách, Thái Lan 24,8 triệu lượt, Sigapore 15,1 triệu lượt.

Xét về độ thu hút khách du lịch trong khu vực đến Việt Nam, theo Tổng cục Du lịch, năm 2015, khách Campuchia đến Việt Nam là 227.000 lượt, giảm 50% so năm 2014; khách Lào khoảng 114.000 lượt, giảm 17%; Thái Lan khoảng 214.645 lượt, giảm 13%; Indonesia giảm 10%; Philippines giảm 4%. Chỉ có hai thị trường khách tăng là Singapore đạt 236.000 lượt, tăng 16% và Malaysia đạt 347.000 lượt, tăng 4%.

Trước đó, theo thống kê mới nhất của Tổ chức Du lịch thế giới, xếp hạng các quốc gia có lượng khách quốc tế đến và tổng thu từ du lịch quốc tế, Việt Nam đều thua xa các nước trong khu vực như Thái Lan, Malaysia và Indonesia.

Tuy nhiên, chi phí du lịch ở Việt Nam lại cao hơn rất nhiều so với các nước còn lại trong khu vực. Theo thống kê, chi phí khách sạn của Việt Nam cao hơn 25%, chi phí ăn uống cao hơn 30%, chi phí vận chuyển cũng cao hơn khoảng 25% so với các nước trong khu vực.

Trong khi đó, các nước trong khu vực như Thái Lan, Campuchia đang xem khách du lịch Việt Nam là đích ngắm để phát triển du lịch. Theo Văn phòng Tổng cục Du lịch Thái Lan tại Tp.HCM, năm 2015, có khoảng 800.000 du khách Việt Nam đến Thái, tăng 60% so với năm 2014 (530.000 khách).

Với nhiều công ty du lịch Việt Nam, tour Thái là mảng kinh doanh chính của outbound (khách trong nước đi nước ngoài). Chẳng hạn, năm 2015, có tới 44.200 khách Việt Nam theo tour của Vietravel qua Thái du lịch, tăng gần gấp đôi so cùng kỳ và chiếm 40% tổng số khách outbound của công ty. Trung bình, mỗi ngày Vietravel có 3 – 4 đoàn khách Việt khởi hành đi Thái Lan.

Hay năm 2015, du khách Việt Nam đến Campuchia khoảng 800.000 lượt, tăng 9% so với năm 2014. Các công ty du lịch Việt Nam thậm chí còn đưa tour Campuchia vào danh sách tour nội địa, nghĩa là tour rất phổ biến, đông khách và dễ dàng trong việc tổ chức.

Năm 2015, khách Việt Nam đến Singapore khoảng 400.000 lượt, là thị trường khách chính của quốc đảo này khi Việt Nam thường nằm trong nhóm 10 thị trường khách lớn nhất. Ngoài ra, Malaysia, Philippines, Indonesia và gần đây là Myanmar đang trở thành lựa chọn của đông đảo người mê khám phá đến từ Việt Nam.

Điều này chứng tỏ khách Việt Nam luôn là thị trường được các quốc gia đưa vào danh sách tiềm năng và quan trọng. Không chỉ Hàn Quốc, Nhật Bản, cho đến nay, Thái Lan, Malaysia, Singapore, Philippines đều đã đặt Văn phòng đại diện du lịch tại Việt Nam. Riêng Campuchia, đại diện tại Việt Nam là một doanh nghiệp du lịch.

Du lịch Việt cần có sự chuẩn bị và buộc phải thay đổi theo hướng đổi mới và sáng tạo thì mới có thể đủ sức cạnh tranh với các nước trong khu vực.

Khách Việt quay lưng với tour nội

Cùng với đó, phân khúc du lịch MICE (du lịch kết hợp hội thảo, hội nghị, khen thưởng, hội họp và triển lãm) từ lâu đã là phân khúc mà bất kì quốc gia nào đang tìm kiếm sự tăng trưởng số lượng khách du lịch đều mong muốn khai thác.

Theo thống kê của Tổng cục Du lịch, doanh thu từ MICE mang lại giá trị cao hơn 4-5 lần doanh thu từ các loại hình du lịch khác bởi tính chất đặc thù và các loại dịch vụ tiêu chuẩn mà MICE đòi hỏi.

Tuy nhiên ở Việt Nam hiện nay, MICE chưa chiếm tỷ trọng lớn trong lượng du khách đến Việt Nam khi các khách sạn được phát triển để phục vụ MICE hoặc các trung tâm hội nghị không đủ lớn để đáp ứng nhu cầu của phân khúc này. Những dịch vụ hỗ trợ này vẫn đang phát triển khá chậm.

Trong khi đó, nhiều nước như Thái Lan, Singapore, Philippines đang xúc tiến hỗ trợ để đưa các sự kiện MICE đến các thành phố của họ bằng việc tài trợ chương trình, hỗ trợ tiếp đón, phương tiện di chuyển và vé vào miễn phí cho một số điểm du lịch. Việc tài trợ để tạo điều kiện tổ chức khả thi thường dành cho các tổ chức quốc tế liên quan đến y tế, chăm sóc sức khỏe và sự kiện giáo dục.

Một chuyên gia du lịch cho biết, “Chúng ta luôn thấy trên truyền hình các chương trình quảng cáo MICE từ các nước như Malaysia, Campuchia, Thái Lan và Singapore. Nhưng quảng cáo MICE ở Việt Nam lại rất hiếm”.

Do vậy, khi AEC hình thành, du lịch Việt đang đứng trước nguy cơ dịch chuyển khách MICE từ Việt Nam qua các nước trong khu vực. Bằng chứng là gần đây, các đơn vị xúc tiến thương mại của Thái Lan – quốc gia hàng đầu về ngành du lịch trong khối ASEAN, đã cất công sang Việt Nam để thuyết phục các cơ quan xúc tiến thương mại, các DN Việt Nam đến Thái Lan tham gia các triển lãm, hội nghị, hội thảo – một bộ phận của loại hình du lịch MICE.

Theo thống kê, năm 2014, có 2.460 khách chuyên ngành Việt Nam đến tham quan triển lãm tại Thái Lan, đứng thứ 4 trong tổng số khách đến từ Đông Nam Á, và theo báo cáo sơ bộ của năm 2015, lượng khách Việt Nam đã tăng đáng kể.

Như vậy, đang có sự dịch chuyển khách MICE từ Việt Nam qua Thái Lan. Theo các chuyên gia, điều này có thể dẫn tới tình trạng “chảy máu ngoại tệ”; nghiêm trọng hơn, khi loại hình MICE còn chưa kịp phát triển tương xứng với tiềm năng, Việt Nam đã chịu sự cạnh tranh khốc liệt từ Thái Lan (cùng các nước trong khu vực), những quốc gia có ngành du lịch phát triển hàng đầu châu Á.

Do vậy, các chuyên gia cho rằng, trong bối cảnh hội nhập, du lịch Việt cần có sự chuẩn bị và buộc phải thay đổi theo hướng đổi mới và sáng tạo thì mới có thể đủ sức cạnh tranh với các nước trong khu vực. Đây cũng là yếu tố quyết định thứ hạng của du lịch Việt trên bản đồ du lịch khu vực vào năm 2016.

Lê Thúy