1.Việt Nam thành công trong việc thiết kế bộ máy nhân sự cao cấp mới ổn định và quyết liệt từ người đứng đầu Chính phủ.

Năm 2016, việc kiện toàn cơ cấu tổ chức Chính phủ nhiệm kỳ 2016 - 2021 với người đứng đầu là Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc được đặt trong tổng thể yêu cầu đổi mới, kiện toàn bộ máy Nhà nước và các cơ quan trong hệ thống chính trị từ Trung ương đến địa phương.

Trong nhiệm kỳ này, yêu cầu đặt ra là công tác xây dựng thể chế, cải cách hành chính Nhà nước phải được đẩy mạnh, bộ máy hành chính Nhà nước từ Trung ương đến cơ sở tiếp tục được kiện toàn, khắc phục cơ bản những chồng chéo, trùng lắp và bỏ sót nhiệm vụ. Sự phối hợp giữa các cơ quan quản lý đòi hỏi sự chặt chẽ và hiệu quả hơn. Cơ cấu tổ chức các bộ, bên trong các bộ tích cực được sắp xếp, điều chỉnh.

2.Cải cách thể chế, thay đổi tư duy hội nhập

Trong năm 2016, cải cách thể chế, thay đổi tư duy quản lý sang tư duy phục vụ là tiềm năng lớn để có thể khai thác nhằm nâng cao hiệu quả, năng suất và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế, nếu như vượt qua được lợi ích nhóm và tư duy nhiệm kỳ như Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã nói.

Với quan điểm doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp tư nhân là động lực nâng cao sức cạnh tranh và tính tự chủ của nền kinh tế, ngày 16/5/2016, Chính phủ đã ban hành Nghị Quyết 35/NQ-CP về hỗ trợ và phát triển doanh nghiệp đến năm 2020. Nghị quyết nêu rõ, mục tiêu đến năm 2020, cả nước có ít nhất 1 triệu doanh nghiệp hoạt động. Trong đó, có các doanh nghiệp có quy mô lớn, nguồn lực mạnh. Một trong những cam kết được chú ý là Nhà nước đảm bảo quyền bình đẳng cho tất cả các doanh nghiệp, không phân biệt loại hình, thành phần kinh tế trong tiếp cận các nguồn lực.

3.Việt Nam nỗ lực cân bằng kinh tế vĩ mô

Năm 2016, nền kinh tế tiếp tục tăng trưởng khá. GDP ước tính tăng 6,21% so với năm trước. Kinh tế vĩ mô tiếp tục ổn định. Lạm phát năm 2016 vẫn được “ghìm cương” để đạt chỉ tiêu dưới 5%. Việc tiếp tục kiểm soát được lạm phát đã góp phần quan trọng vào sự ổn định kinh tế vĩ mô, một thành tựu quan trọng trong năm 2016.

4.Tăng chỉ số cạnh tranh

Theo báo cáo của Diễn đàn Kinh tế thế giới (WEF) thực hiện tại 140 nước cho thấy, Việt Nam đứng thứ 56 trên bảng xếp hạng năng lực cạnh tranh toàn cầu giai đoạn 2015 - 2016, tăng 12 bậc so với vị trí 68 trong giai đoạn 2014 - 2015. Trong đó, chỉ số cạnh tranh của cơ sở hạ tầng giao thông Việt Nam tăng tới 9 bậc, từ vị trí thứ 76 trong giai đoạn 2014 - 2015 lên vị trí 67.

So với các nước lớn châu Á như Trung Quốc, Singapore và Indonesia chỉ số cạnh tranh về cơ sở hạ tầng giao thông của Việt Nam đã có mức tăng đột phá. Trong khi đó, Trung Quốc và Indonesia vẫn giữ nguyên vị trí, Malaysia tăng 1 bậc, còn Singapore bị hạ 1 bậc.

5.Xuất khẩu tăng trưởng 8,6%

So với mục tiêu đề ra đầu năm là tăng trưởng 10%, kết quả xuất khẩu năm 2016 cho thấy mức tăng trưởng xuất khẩu chỉ nằm ở mức 8,6%, cán cân thương mại thặng dư 2,68 tỷ USD; chỉ số phát triển công nghiệp tăng 7,4%. Xuất khẩu năm 2016 về tốc độ tăng trưởng không cao như những năm trước và xuất hiện nhược điểm như các mối quan hệ nhập siêu vẫn chưa được cải thiện.

Xuất khẩu đang đứng trước hai bài toán quan trọng là tạo ra cơ hội để khai thác tiềm năng, mở rộng thị trường và lĩnh vực xuất khẩu; và thiết kế chính sách để làm sao cùng mức xuất khẩu song tạo ra giá trị gia tăng lớn hơn trong sản phẩm cao hơn, sẽ thúc đẩy xuất khẩu cao và bền vững hơn.

6.Tiến trình các FTA

Năm 2016 kết thúc với không ít quan ngại cho tiến trình hội nhập. Những lo lắng về một tương lai không rõ ràng của Hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) sau khi tỷ phú Donald Trump đắc cử Tổng thống Mỹ và Hiệp định thương mại tự do (FTA) Việt Nam - Liên minh châu Âu (EU) đã không thể được ký kết trong năm 2016 như dự kiến.

Trong khi đó, Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC) có hiệu lực từ ngày 1/1/2016 cũng đã đi qua một năm và FTA với Liên minh kinh tế Á - Âu có hiệu lực từ ngày 5/10/2016, nhưng cả hai vẫn chưa để lại nhiều dấu ấn đậm nét cho nền kinh tế. Nhất là khi nhập khẩu từ ASEAN giảm 2% thì tỷ lệ xuất khẩu sang thị trường này giảm tới 5,6% (gấp khoảng 3 lần). So sánh này để thấy Việt Nam vẫn chưa tận dụng tốt các thị trường lớn.

7.Tình trạng nợ công, bội chi ngân sách

Theo báo cáo của Chính phủ, năm 2016, ước nợ công của Việt Nam đạt 64,98%, sát trần của Quốc hội cho phép, trong đó nợ của Chính phủ là 53,1%, cao hơn mức trần cho phép. Đây là các con số ước tính dựa trên các kịch bản kinh tế mà Quốc hội và Chính phủ đã đặt ra từ đầu năm.

Chính phủ đã phải lưu ý tới vấn đề làm sao để giảm bội chi ngân sách nhà nước, quan tâm tới hiệu quả sử dụng đồng vốn, đảm bảo các đồng vốn vay sẽ đem lại hiệu quả cao nhất, qua đó nâng cao được trách nhiệm của người sử dụng vốn vay.

8.Khối ngoại tấn công mạnh thị trường bán lẻ

2016 là năm đầy biến động của ngành bán lẻ Việt, sau khi tập đoàn TCC của Thái Lan hoàn tất thủ tục mua lại toàn bộ cửa hàng bán buôn của tập đoàn Metro tại Việt Nam với tổng giá trị 655 triệu Euro. Cùng với đó, Central Group giành thắng lợi khi mua lại hệ thống BigC với giá 920 triệu Euro.

Để đặt chân vào thị trường bán lẻ đầy tiềm năng của Việt Nam, các DN, tập đoàn ngoại đã tấn công trực diện hay mua bán sáp nhập (M&A) dồn dập. Điều này đã tạo ra sự cạnh tranh khốc liệt giữa các thương hiệu bán lẻ trong và ngoài nước. Hoạt động M&A của khối ngoại trên lĩnh vực bán lẻ, tiêu dùng làm cho các nhà bán lẻ Việt Nam phải đối mặt với cuộc cạnh tranh không cân sức do năng lực tài chính giới hạn, thiếu tính chuyên nghiệp trong hoạt động. Điều này dễ dẫn đến nguy cơ “bán mình” cho khối ngoại.

9.Phanh phui nhiều vụ tiêu cực

Trong năm 2016, nhiều vụ đại án tham nhũng, kinh tế đặc biệt nghiêm trọng được điều tra, kết thúc điều tra hoặc đưa ra xét xử như vụ án tại Tổng công ty Xây lắp Dầu khí có liên quan đến Trịnh Xuân Thanh, các đại án ngân hàng tại Ngân hàng Xây dựng, Agribank, Oceanbank… Bên cạnh đó, các cơ quan quản lý cũng vào cuộc xoá sổ hàng chục công ty đa cấp có biểu hiện phi pháp.

Ngoài ra, dư luận cũng chỉ trích nhiều dự án ngàn tỷ “đắp chiếu”, thua lỗ lớn như Nhà máy gang thép Thái Nguyên, Nhà máy xơ sợi Đình Vũ, Nhà máy Đạm Ninh Bình, dự án Ethanol Dung Quất… Các sai phạm mang tính lợi ích nhóm của cựu bộ trưởng Vũ Huy Hoàng và hàng loạt bê bối nhân sự ở Bộ Công Thương cũng được phanh phui.

10.Nông nghiệp đối mặt nhiều thách thức

Nếu như trong 6 tháng đầu năm 2016 là âm 0,18% thì tính đến cả năm ngành nông nghiệp đã đạt được một con số tăng trưởng là 1,36%. Năm 2016, giá trị xuất khẩu của nông nghiệp cũng khả quan, đạt 32,1 tỷ USD. Đây là một kết quả khích lệ, góp phần khắc phục những khó khăn khách quan lẫn chủ quan, đồng thời tạo đà phát triển cho năm 2017.

Tuy nhiên, năm 2016, ngành nông nghiệp đối mặt với biến đổi khí hậu, vấn nạn môi trường và thách thức hội nhập. Tổng thiệt hại về thiên tai trong năm 2016 đã lên tới 39 nghìn tỷ đồng. Thiên tai khắc nghiệt cùng với sự cố môi trường ở 4 tỉnh miền Trung cho thấy năm 2016 là một năm khốc liệt, ảnh hưởng nặng nề đến sản xuất nông nghiệp của Việt Nam.

TBKD