Có thời điểm, trái xoài ở xã Cù Lao Giêng chủ yếu được bán qua thương lái nên giá cả bấp bênh, người trồng luôn nơm nớp nỗi lo “được mùa mất giá”. Dù sở hữu chất lượng không thua kém nhiều vùng trồng nổi tiếng, xoài Cù Lao Giêng vẫn khó tạo khác biệt trên thị trường do thiếu thương hiệu. Khi đó, những giá trị vô hình như nguồn gốc xuất xứ, quy trình sản xuất và uy tín của vùng trồng vẫn chưa được chuyển hóa thành lợi thế cạnh tranh.

Xây dựng thương hiệu từ vùng nguyên liệu

Những năm gần đây, câu chuyện đó bắt đầu thay đổi. HTX GAP Cù Lao Giêng từng bước phát triển theo hướng chuyên nghiệp, lấy sở hữu trí tuệ làm nền tảng để nâng cao sức cạnh tranh và gia tăng giá trị cho trái xoài.

Theo ông Nguyễn Minh Hiền, Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Giám đốc HTX GAP Cù Lao Giêng, HTX hiện có 51 thành viên chính thức với hơn 300ha sản xuất. Đồng thời, HTX liên kết với 5 tổ sản xuất gồm 243 thành viên trên diện tích hơn 234ha. Tổng vùng nguyên liệu đạt tiêu chuẩn VietGAP và GlobalGAP hiện vượt 550ha.

Tuy nhiên, như lưu ý của ông Hiền, quy mô vùng nguyên liệu mới chỉ là điều kiện cần. Muốn chinh phục các thị trường trong và ngoài nước, điều quan trọng hơn là phải xây dựng được tài sản trí tuệ cho sản phẩm.

“Giá trị của trái xoài không chỉ nằm ở chất lượng mà còn ở thương hiệu, nguồn gốc và sự tin tưởng của người tiêu dùng”, ông Hiền chia sẻ.

Từ nhận thức đó, HTX kiên trì xây dựng thương hiệu ngay từ những ngày đầu thành lập. Ông Hiền cho rằng thương hiệu không đơn thuần là một logo hay mẫu bao bì đẹp, mà phải được hình thành từ chất lượng đồng đều, quy trình sản xuất minh bạch và cam kết lâu dài với khách hàng.

Một trong những giải pháp quan trọng là xây dựng nhãn hiệu hàng hóa và khai thác giá trị của chỉ dẫn địa lý “Xoài Cù Lao Giêng”. Đây là những công cụ quan trọng của sở hữu trí tuệ, giúp khẳng định nguồn gốc sản phẩm, bảo vệ uy tín trước nguy cơ bị làm giả, đồng thời tạo lợi thế cạnh tranh trên thị trường.

Với HTX GAP Cù Lao Giêng, việc xây dựng nhãn hiệu và khai thác chỉ dẫn địa lý không dừng lại ở bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ. Quan trọng hơn, đây là nền tảng để nâng cao giá trị trái xoài, tạo lợi thế cạnh tranh và mở rộng thị trường tiêu thụ.

Chuẩn hóa chất lượng để nâng giá trị thương hiệu

Để thương hiệu có sức sống trên thị trường, HTX GAP Cù Lao Giêng xác định chất lượng là nền móng. Thành viên HTX đồng loạt sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP và GlobalGAP, bảo đảm quy trình canh tác đồng bộ và minh bạch. Cùng với đó, việc tăng cường sử dụng vật tư sinh học, phân bón hữu cơ giúp nâng cao chất lượng trái xoài và đáp ứng yêu cầu của các thị trường xuất khẩu.

Nhờ áp dụng đồng bộ các tiến bộ kỹ thuật, nhiều vườn xoài đạt năng suất từ 25-30 tấn/ha nhưng vẫn bảo đảm các tiêu chuẩn về an toàn thực phẩm và chất lượng.

Song song với đó, HTX xây dựng vùng nguyên liệu tập trung và được cấp 11 mã số vùng trồng với tổng diện tích khoảng 1.000ha.

Ông Nguyễn Minh Hiền cho biết các mã số vùng trồng không chỉ mở rộng cơ hội xuất khẩu, mà còn giúp HTX quản lý đồng bộ quy trình sản xuất. Đồng thời, đây còn là cơ sở để truy xuất nguồn gốc và củng cố uy tín thương hiệu trên thị trường.

Sau khi chuẩn hóa vùng nguyên liệu, HTX tiếp tục phát triển sản phẩm OCOP. Đến nay, xoài tượng da xanh và xoài tượng hạt lép đã được công nhận đạt OCOP 3 sao. 

Ông Hiền chỉ rõ OCOP không chỉ là chứng nhận chất lượng mà còn giúp chuẩn hóa bao bì, nhãn hiệu, câu chuyện sản phẩm và nâng cao khả năng tiếp cận thị trường. Đây cũng là công cụ quan trọng để HTX thương mại hóa các tài sản trí tuệ đã được xây dựng.

Nhờ thương hiệu ngày càng được nhận diện, HTX hiện ký hợp đồng tiêu thụ với nhiều doanh nghiệp xuất khẩu như Hoàng Phát Fruit, Chánh Thu, Vina T&T và một số đối tác khác. Qua đó, HTX duy trì đầu ra ổn định, đồng thời giúp thành viên đạt mức lợi nhuận trên 30%.

Sản phẩm của HTX hiện đã có mặt tại nhiều thị trường như Hoa Kỳ, Trung Quốc, Australia và New Zealand. Những đơn hàng này không chỉ phản ánh chất lượng của trái xoài mà còn cho thấy giá trị của thương hiệu được xây dựng từ nhãn hiệu, chỉ dẫn địa lý và các tài sản trí tuệ khác.

Thương mại hóa tài sản trí tuệ bằng công nghệ

Không dừng lại ở việc xây dựng thương hiệu, HTX GAP Cù Lao Giêng tiếp tục đầu tư vào truy xuất nguồn gốc và công nghệ chế biến nhằm gia tăng hiệu quả khai thác tài sản trí tuệ.

HTX đã triển khai hệ thống truy xuất nguồn gốc điện tử, cho phép theo dõi toàn bộ quá trình sản xuất từ vùng trồng đến thu hoạch. Mỗi lô hàng đều gắn với mã số vùng trồng, quy trình canh tác và thông tin đơn vị sản xuất. Đây không chỉ là yêu cầu của nhiều thị trường nhập khẩu mà còn là giải pháp bảo vệ thương hiệu và tăng niềm tin của người tiêu dùng.

Bên cạnh đó, HTX được hỗ trợ đầu tư nhà sấy xoài bằng năng lượng mặt trời, hệ thống sấy lạnh và dây chuyền ép nước xoài. Từ trái xoài tươi, HTX phát triển thêm nhiều sản phẩm chế biến như xoài sấy, nước ép, bánh tráng xoài và rau câu xoài. Việc đa dạng hóa sản phẩm giúp kéo dài chuỗi giá trị, giảm áp lực tiêu thụ trong mùa thu hoạch và gia tăng hiệu quả khai thác thương hiệu.

Như bộc bạch của ông Nguyễn Minh Hiền, trong quá trình chuyển đổi, HTX nhận được sự đồng hành của các dự án quốc tế như Agriterra và GIZ thông qua các chương trình đào tạo, nâng cao năng lực quản trị và chuyển giao kỹ thuật. Nhờ đó, thành viên HTX từng bước tiếp cận phương thức sản xuất hiện đại. Đồng thời, HTX cũng đáp ứng tốt hơn các tiêu chuẩn ngày càng khắt khe của thị trường xuất khẩu.

Theo các chuyên gia, để sở hữu trí tuệ thực sự trở thành động lực phát triển, HTX cần tiếp tục mở rộng liên kết với doanh nghiệp, viện nghiên cứu và trường đại học. Các bên có thể cùng nghiên cứu giống mới, ứng dụng công nghệ bảo quản sau thu hoạch, hoàn thiện quy trình chế biến và phát triển thêm sản phẩm giá trị gia tăng. Khi các kết quả nghiên cứu được đưa vào sản xuất và thương mại hóa, giá trị của tài sản trí tuệ sẽ tiếp tục được nâng cao.

Từ một hội quán của những người trồng xoài, HTX GAP Cù Lao Giêng đã từng bước xây dựng vùng nguyên liệu đạt chuẩn, hình thành chuỗi liên kết từ sản xuất, chế biến đến tiêu thụ. Nhờ đó, trái xoài Cù Lao Giêng ngày càng có mặt tại nhiều thị trường xuất khẩu.

Trước áp lực cạnh tranh ngày càng gay gắt, câu chuyện của HTX cho thấy lợi thế của kinh tế tập thể không chỉ nằm ở sản lượng. Quan trọng hơn, đó là khả năng xây dựng, bảo hộ và khai thác hiệu quả sở hữu trí tuệ để nâng cao giá trị và sức cạnh tranh.

Khi những giá trị vô hình được thương mại hóa thông qua chất lượng, công nghệ và liên kết thị trường, trái xoài Cù Lao Giêng không chỉ đạt giá trị cao hơn trên thị trường. Qua đó, còn tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững của HTX và vùng trồng.

                                                                                 Thanh Loan