Với chính sách chiết khấu cao và còn điều chỉnh năm sau cao hơn năm trước kèm hàng chục loại phí khác nhau, hệ thống siêu thị Big C VN đã khiến nhiều doanh nghiệp bức xúc.

Chiết khấu kiểu “tận thu”

Trong tháng 3 và 4/2016,  các siêu thị có gửi thư đến DN đề xuất tăng chiết khấu các mặt hàng. Tuy nhiên, Big C là siêu thị đòi tăng tổng chiết khấu cao nhất, thêm 4,25% - 5,5%. Với mức tăng thêm này, doanh nghiệp phải chịu mức chiết khấu lên đến 17 - 20%, thậm chí có mặt hàng chịu chiết khấu lên đến 25%.

Một giám đốc doanh nghiệp thủy sản bức xúc cho rằng, với mức chiết khấu cao như vậy, doanh nghiệp sẽ rất khó khăn để tồn tại chứ không nói đến lợi nhuận để tái đầu tư.

Theo ông Nguyễn Hoài Nam - phó tổng thư ký Hiệp hội Chế biến và xuất khẩu thủy sản VN (VASEP) , thời gian qua một số hệ thống siêu thị lớn có sự thay đổi chủ dẫn tới nhân sự và hoạt động chưa ổn định, ảnh hưởng đến hoạt động của cả siêu thị lẫn người cung cấp hàng.

Tuy nhiên, với việc tăng chiết khấu các hợp đồng cung cấp hàng hóa năm 2016 như các doanh nghiệp phản ảnh là quá cao.

Trong bối cảnh sản xuất kinh doanh khó khăn như hiện nay, tổng mức chiết khấu 15% được coi là ngưỡng chịu đựng cao nhất của phần lớn DN. Còn “đòi” tới 25% chẳng khác nào “tận thu”, và không DN nào có thể đáp ứng được.

Mới đây, VASEP đã có công văn gửi kiến nghị của các doanh nghiệp thủy sản thuộc CLB hàng nội địa VASEP tới hệ thống Big C VN đề nghị không tăng thêm chiết khấu trong các hợp đồng mới của năm 2016, đồng thời giảm tổng mức chiết khấu xuống mức nhỏ hơn hoặc bằng 15%.

Không chỉ có chiết khấu cao và năm sau được điều chỉnh cao hơn năm trước, doanh nghiệp VN còn phải gánh thêm gần 15 loại phí cho nhà bán lẻ: chi phí tham gia chương trình khuyến mãi, chi phí cho dùng thử sản phẩm, chi phí hỗ trợ cho lễ hội khách hàng, phí hỗ trợ sinh nhật siêu thị, phí tập hợp đơn hàng, phí hỗ trợ khai trương siêu thị mới, chi phí tháng cho việc tham gia chương trình thẻ khách hàng, chi phí tháng cho thương lượng chung, chi phí tháng cho tối ưu hóa sản phẩm, chi phí cho việc nhập hàng mới, chi phí cho thuê mướn vị trí thử mẫu, hỗ trợ mở rộng siêu thị, hỗ trợ chi phí vận chuyển tháng...

Một DN cấp hàng thủy sản cho Big C cho biết, trong hợp đồng thương mại, nhà cung cấp đã có điều khoản khoán “tỷ lệ hàng hư hỏng” (thường là 1%). Theo đó, nhà cung cấp đã chiết khấu cho siêu thị 1% doanh số mua vào dù hàng hỏng hay không. Tuy nhiên, khi hàng hỏng (không phải những lỗi do nhà cung cấp), nhân viên siêu thị lại ép DN phải nhận hàng hỏng về và đổi hàng khác, nếu không đồng ý, siêu thị không đặt đơn hàng mới.

Vì vậy, thời gian qua một số doanh nghiệp thủy sản đã dừng đưa hàng vào Big C dù có nhận được thư mời quay lại của hệ thống này. Nhưng do chưa thống nhất được mức chiết khấu và nhiều nguy cơ thua lỗ nên nhiều nhà cung cấp chưa nhận lời.

Không chỉ riêng doanh nghiệp thủy sản, nhiều doanh nghiệp thực phẩm khác cũng thừa nhận sân chơi siêu thị chưa bao giờ là cơ hội của doanh nghiệp nhỏ do yêu cầu quá cao, đặc biệt là chiết khấu cao khiến cho họ bán hàng không lợi nhuận nếu chấp nhận đưa hàng vào đây.

Nhiều hàng ngoại, đặc biệt là hàng Thái lan đã được bày bán trên các kệ hàng của hệ thống siêu thị Big C Việt Nam

Tăng phí để loại hàng nội?

Mới đây, thương vụ chuyển nhượng BigC Việt nam đã đi vào hồi kết sau nửa năm giằng co với chiến thắng thuộc về Central Group – một đại gia bán lẻ không  hề xa lạ với người Việt nam, bởi trước đó tập đoàn này đã đánh dấu sự có mặt của mình tại thị trường Việt Nam bằng thương vụ mua và sở hữu 49% cổ phần tại chuỗi siêu thị điện máy Nguyễn Kim.

Mặc dù khi thâu tóm các hệ thống bán lẻ tại Việt Nam, các tập đoàn ngoại đều công bố vẫn tiếp tục đồng hành cùng các DN và hàng Việt Nam. Nhưng trên thực tế, không bao lâu sau khi hệ thống Metro chuyển sang tay người Thái, hàng của nước này đã phủ dần ở các kệ hàng.

Hàng Thái cũng có mặt gần như phủ kín tại các trung tâm mua sắm và cửa hàng tiện lợi như Robins, B’smart và dự kiến sắp tới sẽ là Big C, hệ thống siêu thị vừa mới được đại gia Thái mua lại.

Vừa chịu mức chiết khấu cao, lại nhiều chi phí nhiều doanh nghiệp Việt lựa chọn “dứt áo ra đi” vì nếu cứ tiếp tục bán hàng DN sẽ ngày càng thua lỗ.Như vậy, các nhà bán lẻ ngoại đã dễ dàng loại bỏ những nhà cung cấp Việt Nam vì các doanh nghiệp không thể đưa hàng vào bán mà không có lời.

Trong hoàn cảnh khó khăn, các doanh nghiệp vừa và nhỏ VN khó có thể trụ được lâu dài trên quầy kệ với mức chiết khấu cao, bên cạnh đó họ còn phải trả thêm nhiều các chi phí khác như chi phí cho khuyến mãi, vận chuyển hàng hóa... Hàng Việt bị ra đi thì cơ hội để hàng Thái, hàng ngoại nhập vào lấp khoảng trống.

Việc tăng chiết khấu là điều kiện để giúp người bán hàng hạ giá bán đến tay người tiêu dùng cuối cùng. Chiến lược cạnh tranh giá rẻ này mặc nhiên lôi kéo được người tiêu dùng đến mua sắm, đồng thời tăng cạnh tranh với doanh nghiệp bán lẻ trong nước. Về lâu dài, các nhà bán lẻ trong nước không đủ sức chạy đua và dễ bị doanh nghiệp nước ngoài thâu tóm.

Theo ông Vũ Vinh Phú- chủ tịch Hiệp hội Siêu thị Việt Nam, dẫn lại một thống kê của Bộ Công thương cho biết, hiện nay 75% hàng điện máy ở các trung tâm bán lẻ, cửa hàng là hàng Thái Lan; 40% hoa quả là hàng Thái Lan. Theo ước tính của ông Phú, với việc nắm trong tay hàng loạt trung tâm phân phối và bán lẻ, từ Metro đến Big C, B’smart thì người Thái đã nắm hơn 50% thị trường bán lẻ VN. Phần còn lại cũng bị chia sẻ nhiều cho các tập đoàn từ Hàn Quốc, Nhật, Pháp, Đài Loan...

Trước đó, các mặt hàng Thái Lan đã vào Việt Nam ở mọi khía cạnh từ: hàng xách tay, hàng bán lẻ qua đại lý, hàng biên mậu, hàng xuất vào siêu thị. Do hiểu tâm lý tiêu dùng của người Việt Nam nên họ tập trung đánh vào tâm lý chất lượng và sự thân thiện.

Các mặt hàng made in ThaiLand đã và đang trong quá trình đánh bật hàng Trung Quốc tại Việt Nam. Liệu một tương lai không xa hàng Thái Lan sẽ đánh bật cả hàng Việt Nam chất lượng cao ngay chính sân nhà? Việc tăng mức chiết khấu, và đưa ra thêm một “rừng” chi phí đã là một mũi tên trúng nhiều đích của người Thái đối với thị trường bán lẻ Việt Nam?

Thùy Linh