Nghe tiếng ông đã lâu, nay mới có dịp diện kiến với vị Bí thư tỉnh “máu mê” gây dựng phong trào khởi nghiệp nông nghiệp, người khơi nguồn các hội quán nông dân và là một lãnh đạo luôn tâm huyết với phát triển kinh tế hợp tác ở địa phương.

Tràn đầy nhiệt huyết

Trong những câu chuyện về phát triển kinh tế hợp tác khi làm việc với đoàn công tác Liên minh hợp tác xã Việt Nam, ông luôn nhấn mạnh hai chữ “lòng tin”. Có lấy được “lòng tin” thì những người nông dân mới tham gia các hợp tác xã, và “lòng tin” cũng là để thể hiện vai trò, trách nhiệm, sự quyết tâm và sự hăng say của cấp ủy, chính quyền địa phương đối với việc gây dựng, phát triển các hợp tác xã kiểu mới.

Có trực tiếp chứng kiến những buổi trò chuyện giữa ông với đông đảo nông dân là thành viên các hợp tác xã nông nghiệp hay thành viên hội quán nông dân, mới thấy bầu nhiệt huyết của người đứng đầu cấp ủy như ông với kinh tế hợp tác lớn đến nhường nào.

Sau khi cầm trên tay và tặng các nông dân quyển sách “Quả táo thần kỳ của Kimura” (cuốn tiểu thuyết nổi tiếng, phản ánh hiện thực về người nông dân được cho là “kẻ ngốc” của Nhật Bản trong hành trình 20 năm theo đuổi ước mơ trồng táo không sử dụng thuốc bảo vệ thực vật), ông Hoan nhấn mạnh rằng: “Chúng ta cần phải thay đổi tư duy từ không thể sang có thể, không có gì là không thể nếu có sự quyết tâm”.

Tóm lược sơ về nội dung của quyển sách quý này, vị Bí thư muốn liên hệ đến sự phát triển hợp tác xã mà các nông dân đang quan tâm, đó là sự nhiêu khê.

“Nhưng mà chúng ta phải khẳng định con đường mình đi là đúng. Chúng ta không còn con đường nào khác là phải phát triển kinh tế hợp tác, bởi vì đây là giá trị phổ quát của nhân loại, chứ không tự riêng mình nghĩ ra rồi mình làm hợp tác xã. Ở những nước giàu như Đức, Nhật Bản mà người ta còn hợp tác lại, thì huống chi là mình chưa giàu mà không chịu hợp tác với nhau”.

Nói ra điều này, Bí thư Lê Minh Hoan bộc bạch muốn truyền lửa cho các hợp tác xã ở địa phương để hiểu sâu giá trị của hợp tác xã, để đâu đó ngày hôm nay, hôm kia, đụng chuyện gì có khó một chút về vốn, kiểm tra, báo cáo… thì chúng ta phải nghĩ rằng con đường mình đi là đúng, nó có thể quanh co một chút, nhưng chúng ta phải mạnh mẽ để đi.

Nói về câu chuyện “lòng tin”, Bí thư Lê Minh Hoan kể lại khi đi tham quan một hợp tác xã nông nghiệp ở một địa phương được thành lập hơn 10 năm, ông giám đốc hợp tác xã có phát biểu chắc nịch: “Thành viên của chúng tôi luôn biết giữ chữ tín, biết đâu là ranh giới của sự sống còn, chỉ cần một thành viên không tuân thủ quy trình sản xuất là kéo những người còn lại cũng “chết” theo!”.

Câu chuyện “lòng tin”

Chiêm nghiệm từ phát biểu của vị giám đốc trên, ông Hoan nhấn mạnh hợp tác là sự sẻ chia, là sống có trách nhiệm với những người xung quanh và với chính mình. Đó chính là chân lý ngàn đời: “Chung nhau thì giàu, chia nhau thì khó”.

Nghĩ sang câu chuyện hợp tác giữa những người nông dân, vị bí thư từng được bình chọn là “Bí thư Tỉnh ủy của năm” lưu ý sức mạnh nhờ “mua chung”, “bán chung”, “dùng chung” ai cũng hiểu được nhưng sao vẫn thấy khó.

Không hợp tác với nhau thì làm sao nông nghiệp thoát ra được cái “bẫy sản xuất nhỏ” khiến chi phí cao, chất lượng thấp, không đủ số lượng lớn để mở rộng thị trường.

“Không hợp tác lại thì làm sao xây dựng được thương hiệu tập thể cho nông sản, một yếu tố cốt tử để tạo niềm tin đối với người tiêu dùng? Biết vậy mà chỗ này mới bắt đầu manh nha chuyện hợp tác thì chỗ kia lại muốn rã ra. Hay là nếp nghĩ “đèn nhà ai nấy sáng, ruộng nhà ai nấy mần” đã ăn sâu vào bà con mình rồi”, ông băn khoăn.

Một vấn đề nữa, theo vị Bí thư tỉnh, nhìn trong hệ thống các cơ quan, đơn vị đâu đó cũng vậy. Mỗi chuyện phối hợp ngang – dọc mà trong nhiều báo cáo đều đánh giá là chưa tốt. Thậm chí nói vui “phối hợp hổng tốt, kết hợp cũng hổng xong nên xuất hiện cụm từ “phối kết hợp” mà đố tìm trong từ điển nào có”. Mỗi ngành, mỗi đơn vị ôm khư khư quyền lực của mình, không hiểu rằng mình là một mắt xích trong một guồng máy giúp cho hệ thống vận hành trơn tru.

Trong một tổ chức nào cũng vậy, người này nhận kết quả đầu ra của người khác và đến lượt mình lại là kết quả đầu vào cho một đồng nghiệp khác. Phải chăng tình trạng ách tắc trong một hệ thống bắt đầu từ ý thức hợp tác, từ cách nghĩ “hổng có tui thì liệu anh có làm được không?”.

Lại nữa, do yếu kém trong hợp tác nên phải có người kiểm tra đôn đốc, có người gắn kết các đầu mối lại, thành ra phải có nhiều ban chỉ đạo, nhiều người tham gia vận hành một chương trình thực hiện. Bộ máy ngày càng cồng kềnh cũng là từ đây!

Trăn trở về chính sách

Trong khi các bạn trẻ hăm hở với phong trào kinh tế hợp tác ở địa phương thì vị Bí thư của tỉnh cũng luôn trăn trở làm sao gỡ những “nút thắt” về cơ chế, chính sách để việc phát triển hội quán nông dân và các hợp tác xã nông nghiệp được tốt hơn.

Và sau nhiều đêm thao thức, hồi tháng 11/2018, Bí thư Hoan đã gửi thư đề xuất Chính phủ kiến nghị Quốc hội ban hành Luật chuyên ngành về hợp tác xã nông nghiệp hoặc tạm thời ban hành Nghị định về hợp tác xã nông nghiệp.

Trong thư gửi Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc, ông Hoan có viết: “Như Thủ tướng đã thấy, tháo gỡ hai nút thắt “chi phí cao” và “chất lượng kém” sẽ không thể làm được nếu vẫn sản xuất nhỏ lẻ, manh mún, tự phát dẫn đến nông sản kém sức cạnh tranh và thiếu sức mạnh trong đàm phán. Kinh nghiệm cho thấy hợp tác xã là phương tiện duy nhất giúp tháo gỡ khó khăn cho người nông dân, doanh nghiệp và cả nền nông nghiệp”.

Nói về tâm niệm của tỉnh Đồng Tháp trong lá thư, ông Hoan cho biết: “Mục tiêu cốt lõi và tiên quyết của hợp tác xã nông nghiệp là làm thế nào để liên kết sản xuất và tiêu thụ nông sản chất lượng cho bà con nông dân với giá tốt nhất, không vì chạy theo lợi nhuận mà quên đi việc phục vụ lợi ích cho bà con nông dân”.

Và ông đặc biệt đề xuất: “Nên có những chính sách riêng cho hợp tác xã nông nghiệp để các hợp tác xã nông nghiệp có thể “tự đi trên đôi chân” của mình thì mô hình kinh tế hợp tác chúng ta đang dày công xây dựng mới thực sự bền vững”.

Thế Vinh