Tổng công ty Máy động lực và Máy nông nghiệp Việt Nam (VEAM, mã: VEA) tiếp tục ghi nhận kết quả kinh doanh tích cực quý I/2026.

Cụ thể, lợi nhuận sau thuế là 1.742 tỷ đồng, tăng tới 38% so với cùng kỳ, trong bối cảnh những thông tin về lượng xe điện bán ra tăng trưởng cao, cũng như diễn biến giá xăng dầu phức tạp. Lợi nhuận sau thuế của công ty mẹ tăng tới 35,9%.

Mặc dù đây là kết quả tích cực, tuy nhiên lợi nhuận đến từ kinh doanh của VEAM và các công ty con chỉ đóng góp hạn chế trong cơ cấu lợi nhuận hợp nhất. Phần lớn lợi nhuận của VEAM trong quý I đến từ kết quả kinh doanh của công ty liên doanh liên kết, chủ yếu là Honda, Toyota và Ford. Theo BCTC quý I,  phần lãi lỗ trong công ty liên doanh liên kết đã tăng lên tới 1.531,2 tỷ, tương ứng tăng 39% so với cùng kì.

Được biết, VEAM đã thông qua kế hoạch kinh doanh với mục tiêu doanh thu thuần hợp nhất đạt khoảng 4.900 tỷ đồng trong năm nay, tăng 10% so với năm trước.

Dù không công bố kế hoạch lợi nhuận hợp nhất, VEAM đặt mục tiêu lợi nhuận sau thuế công ty mẹ đạt 6.300 tỷ đồng, giảm khoảng 10% so với thực hiện năm 2025.

Trên thị trường, sau khi chạm mức thấp nhất vào thời điểm công bố các thông tin về rủi ro truy thu thuế và ý kiến kiểm toán ngoại trừ, cổ phiếu VEA đã có sự phục hồi từ vùng đáy 33.300 đồng/cp (cuối tháng 4/2026) lên vùng 35.000 đồng/cp nhờ thông tin lợi nhuận quý I tăng trưởng.

Dù vậy, một trong những mục tiêu quan trọng của doanh nghiệp là chuyển niêm yết từ UPCoM sang Sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM (HoSE) vẫn chưa thể thực hiện. Nguyên nhân đến từ việc báo cáo tài chính của VEAM tiếp tục bị đơn vị kiểm toán đưa ra ý kiến ngoại trừ trong ba năm liên tiếp, khiến doanh nghiệp chưa đáp ứng đầy đủ điều kiện niêm yết theo quy định.

Hiện cổ phiếu VEA đang bị duy trì trong diện cảnh báo do báo cáo tài chính bị tổ chức kiểm toán đưa ra ý kiến ngoại trừ ba năm liên tiếp.

Đơn vị kiểm toán cho biết không thể thu thập đầy đủ bằng chứng để đánh giá việc trích lập dự phòng giảm giá đối với 101,8 tỷ đồng hàng tồn kho chậm luân chuyển.

Đơn vị này cũng đưa ý kiến ngoại trừ khoản chi phí 53,5 tỷ đồng ghi nhận tại chỉ tiêu chi phí đầu tư xây dựng cơ bản dở dang thuộc dự án nghiên cứu máy kéo. Dù Tòa án nhân dân cấp cao tại Hà Nội đã kết luận các cá nhân liên quan phải bồi hoàn toàn bộ số tiền này, công ty vẫn chưa thực hiện điều chỉnh khoản phải thu hay trích lập dự phòng.

Ngoài ra, nhiều khoản công nợ với tổng số tiền 446,6 tỷ đồng chưa được đối chiếu xác nhận đầy đủ. Các khoản chi phí trả trước dài hạn trị giá 58,5 tỷ đồng và khoản đầu tư góp vốn 45,1 tỷ đồng cũng chưa được đánh giá khả năng thu hồi để làm cơ sở tính toán.

Theo chia sẻ của ban lãnh đạo tại các kỳ ĐHĐCĐ thường niên, VEAM vẫn kiên định với kế hoạch chuyển sàn và đang nỗ lực xử lý các tồn đọng liên quan đến báo cáo tài chính. Tuy nhiên, quá trình này không đơn giản bởi các vấn đề được kiểm toán lưu ý chủ yếu phát sinh từ nhiều năm trước, bao gồm một số khoản công nợ, phải thu và hồ sơ chưa được đối chiếu hoặc xác nhận đầy đủ.

Theo quy định hiện hành, doanh nghiệp muốn niêm yết trên HoSE phải có báo cáo tài chính được kiểm toán với ý kiến chấp nhận toàn phần. Do đó, việc liên tục nhận ý kiến ngoại trừ đã trở thành rào cản lớn nhất đối với lộ trình chuyển sàn của VEAM, dù tình hình kinh doanh và khả năng tạo lợi nhuận của doanh nghiệp vẫn được đánh giá tích cực.

Kiểm toán 'bối rối' với báo cáo tài chính của VEAM

Thực tế, VEAM nhiều năm qua duy trì vị thế là một trong những doanh nghiệp ô tô lớn nhất sàn chứng khoán, với lợi nhuận cao trên thị trường nhờ nguồn thu từ các công ty liên doanh, liên kết. Trong đó, phần lợi nhuận được chia từ Honda Việt Nam và Toyota Việt Nam luôn chiếm tỷ trọng lớn trong tổng lợi nhuận của doanh nghiệp, tạo nền tảng tài chính ổn định và khả năng chi trả cổ tức ở mức hấp dẫn.

Sự tăng trưởng của kết quả kinh doanh cũng phản ánh vào diễn biến của cổ phiếu VEA khi mã này có nhiều giai đoạn giao dịch tích cực và nhận được sự quan tâm của giới đầu tư.

Dù vậy, tại ĐHĐCĐ thường niên 2026 vừa diễn ra, lãnh đạo VEAM thông tin việc sản lượng sản xuất của Honda Việt Nam có xu hướng suy giảm khi thị trường trong nước đẩy nhanh quá trình chuyển dịch sang xe điện. Bên cạnh đó, Toyota Việt Nam đang cân nhắc giữ lại một phần lợi nhuận để phục vụ các kế hoạch tái đầu tư trong tương lai.

Trong bối cảnh thị trường ngày càng đề cao tính minh bạch và chất lượng quản trị doanh nghiệp, việc khắc phục các ý kiến ngoại trừ không chỉ là điều kiện cần để VEAM chuyển sang HoSE mà còn góp phần củng cố niềm tin của nhà đầu tư đối với triển vọng phát triển dài hạn của doanh nghiệp.

Châu Anh