Hiện nay, rất nhiều DN phản ánh rằng tình trạng thanh, kiểm tra của các sở, ngành, trung ương, địa phương đã giảm nhưng vẫn còn khá dày, đặc biệt ở một số ngành nghề đặc thù.

Rất nhiều DN bày tỏ bức xúc khi một số cơ quan chức năng “lách” Nghị quyết 35 của Chính phủ, khiến DN vẫn phải “oằn lưng” tiếp dồn dập các đoàn thanh kiểm tra.

Nhiều cách “biến tướng”

Theo VCCI, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết 35 về hỗ trợ và phát triển doanh nghiệp (DN), trong đó quy định chấm dứt hành vi gây khó cho DN, các đoàn kiểm tra phải phối hợp, mỗi năm chỉ kiểm tra một lần để DN yên tâm sản xuất…Thế nhưng, trên thực tế, hoạt động kiểm tra bị biến tướng sang nhiều cách gọi khác nhau nhưng cách làm thì hoàn toàn giống nhau.

Bà Lâm Thúy Ái, Phó Giám đốc công ty Mebipha, chia sẻ trong một thời gian ngắn, công ty nhận được liên tiếp công văn của các cơ quan chức năng như Cục Cảnh sát Môi trường, Chi cục Thú y, Sở NN-PTNT, quản lý thị trường (QLTT), Thanh tra liên ngành, thuế, bảo hiểm xã hội, môi trường… đến để “nắm tình hình, thu thập thông tin tài liệu” chứ không phải thanh tra. Trong khi biên bản ghi “Kết quả thu thập tài liệu” nhưng thực chất là thanh tra toàn bộ công ty.

Công ty cổ phần May Hồ Gươm tại Thanh Hoá chỉ trong một tuần (từ ngày 4/7 đến 10/7) tiếp đến ba đoàn thanh kiểm tra về thuế, bảo hiểm xã hội và thanh tra liên ngành, đây thực sự là rào cản làm giảm khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp.

Ông Phí Ngọc Trịnh, Phó Tổng Giám đốc công ty cổ phần May Hồ Gươm, chia sẻ: “Nhà nước vẫn kêu gọi giảm thiểu và cần liên kết giữa các đoàn thanh kiểm tra nhưng trên thực tế các doanh nghiệp đang “méo mặt” khi phải tiếp quá nhiều đoàn thanh kiểm tra”.

Ông Trịnh cho biết thêm, về thủ tục hành chính, Nhà nước cũng có nhiều đổi mới, tuy nhiên để được như DN mong muốn thì chưa được, đặc biệt về thủ tục hải quan. Cải cách ở góc độ này nhưng lại phát sinh ở góc độ khác, “biến tướng” từ phần này sang phần kia.

Thực tế hiện nay, thủ tục thanh kiểm tra không những không giảm mà còn có dấu hiệu tăng, gây phiền hà cho DN. Đơn cử, trước đây DN đăng ký một hợp đồng mới không cần kiểm tra có bao nhiêu máy móc, bao nhiêu công nhân, nhưng nay kiểm tra phải khai báo hết. Những việc này đều gây khó khăn cho DN.

Một số cơ quan chức năng “lách” Nghị quyết 35 của Chính phủ, khiến DN vẫn phải “oằn lưng” tiếp dồn dập các đoàn thanh kiểm tra.

Một số DN cho rằng không phải đoàn thanh tra nào cũng khách quan, đủ chuyên môn nghiệp vụ để kiểm tra chuyên ngành đối với những sản phẩm đặc thù mà thực chất mục đích chính vẫn là tìm sự “chung chi” của DN. Nếu DN không đồng tình thì đôi khi kết luận thanh tra sẽ thiếu chuẩn xác, và cứ mỗi vụ, công ty lại tốn hàng tháng trời đi giải trình, khiếu nại.

Đồng tình ý kiến trên, ông Nguyễn Khánh Quyền, Giám đốc điều hành công ty Dệt Minh Khai, cho rằng một số vấn đề về bảo hiểm, tăng lương, chi phí “lót tay” cũng tạo áp lực không nhỏ cho các DN dệt may._Ngoài ra, còn có những khoản chi phí không tên.

Lấy dẫn chứng, ông Quyền nêu trong khâu hoàn thuế, nếu doanh nghiệp xuất trình đầy đủ giấy tờ thì đương nhiên doanh nghiệp được hoàn thuế, thế nhưng không bao giờ lấy lại được trọn vẹn số tiền hoàn thuế đó. “Đó được gọi là văn hóa chung và doanh nghiệp phải chấp nhận điều đó,” ông Quyết nói.

Phân loại DN để kiểm tra

Hầu hết các DN được hỏi đều bày tỏ rằng đối với những DN đã làm tốt các quy định của pháp luật, nếu cần kiểm tra định kỳ thì nên thành lập đoàn liên ngành kiểm tra 1-2 lần/năm. Còn những DN có tên trong “sổ đen” về ô nhiễm môi trường, đối xử với lao động không tốt hoặc nghi vấn khác thì có thể kiểm tra đột xuất.

Theo VCCI, trước khi đầu tư vào tỉnh nào, DN nước ngoài chú ý rất nhiều đến thủ tục hành chính, sự hỗ trợ DN của chính quyền khi gặp khó khăn, hạ tầng giao thông và tình trạng kiểm tra nhũng nhiễu. Hạn chế kiểm tra DN sẽ là một trong những yếu tố giúp môi trường đầu tư của tỉnh thuận lợi hơn.

Thực tế, có những tỉnh đã lĩnh hội được chỉ đạo của Chính phủ, đang dần cải thiện được môi trường đầu tư, giảm bớt phiền hà tạo điều kiện cho DN sản xuất.

Điển hình, mới đây, UBND tỉnh Đồng Nai đã có văn bản chỉ đạo công tác kiểm tra DN trên địa bàn tỉnh giao cho Ban Quản lý các khu công nghiệp tỉnh làm đầu mối tổng hợp kế hoạch kiểm tra của các sở, ngành tại các khu công nghiệp. Sau đó trình UBND tỉnh phê duyệt, tránh chồng chéo, trùng lắp gây phiền hà cho DN. Trong đó, hạn chế đưa vào danh sách kiểm tra những DN đang hoạt động ổn định, chưa để xảy ra vi phạm.

Tuy nhiên, văn bản cũng nêu rõ, với các trường hợp nghi ngờ hoặc có dấu hiệu vi phạm, các sở, ngành được phép kiểm tra đột xuất, sau đó phải báo kết quả xử lý về UBND tỉnh. So với nhiều tỉnh, thành trong cả nước, việc kiểm tra DN tại Đồng Nai ít hơn.

Theo Hiệp hội Dệt May Việt Nam, Việt Nam đang tham gia vào hội nhập sâu, DN phải đối mặt với rất nhiều khó khăn trong cạnh tranh để giữ thị phần trong nước và xuất khẩu.

Vì thế, việc kiểm tra nhiều lần đối với hàng hóa xuất nhập khẩu không chỉ gây tốn kém về chi phí mà DN còn mất nhiều thời gian, làm ảnh hưởng đến cơ hội kinh doanh.

Thanh Hoa