Theo các chuyên gia, những diễn biến từ chính sách thắt chặt của Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed) cùng các biến số về xuất nhập khẩu đang đặt thị trường ngoại hối vào một giai đoạn nhạy cảm mới đòi hỏi sự chủ động ứng phó từ cả cơ quan quản lý lẫn doanh nghiệp.

Thị trường hạ nhiệt bất chấp tỷ giá trung tâm tăng

Ngày giao dịch cuối tháng 8 trước khi thị trường bước vào kỳ nghỉ lễ Quốc khánh 2/9, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) công bố tỷ giá trung tâm ngày 30/8 ở mức 25.610 đồng/USD. Tính từ đầu tháng 8, con số này đã tăng thêm 272 đồng. Với biên độ dao động ±5% theo quy định, các ngân hàng thương mại được phép giao dịch trong vùng từ 24.329 đồng/USD đến 26.890,5 đồng/USD.

Mặc dù công cụ điều hành chính thức có dấu hiệu đi lên, thực tế giá USD tại các nhà băng lại đi ngược chiều. Điển hình như tại Vietcombank, giá bán ra niêm yết ở mức 26.260 đồng/USD, giảm khoảng 230 đồng tương đương 0,86% so với đầu tháng.

Ngay cả trong những ngày nghỉ lễ 2/9, các ngân hàng không giao dịch nên giá USD không thay đổi, nhưng thị trường tự do vẫn tiếp tục đà giảm sâu. Ngày 31/8, giá mua vào trên thị trường này chỉ còn 25.930 đồng/USD và bán ra ở mức 26.030 đồng/USD. 

Theo phân tích của các chuyên gia kinh tế, việc tỷ giá thực tế thấp hơn mức trần cho thấy tỷ giá trung tâm không phải yếu tố duy nhất định đoạt giá trị đồng bạc xanh. Sự ổn định này đến từ việc kiểm soát tốt cung cầu, trạng thái ngoại tệ của hệ thống ngân hàng ổn định và các giải pháp ứng phó vĩ mô đang phát huy hiệu lực giúp VND trở thành một trong những đồng tiền ổn định nhất khu vực.

Dù đang có những tín hiệu tích cực nhưng tâm điểm chú ý của thị trường hiện đang đổ dồn vào những diễn biến từ Mỹ. Tại Hội nghị Jackson Hole, Chủ tịch Fed Kevin Warsh đã đưa ra những phát biểu mang tính “diều hâu” hơn kỳ vọng. Ông khẳng định cam kết của Fed trong việc đưa lạm phát trở lại mục tiêu 2%, điều này làm dấy lên lo ngại về việc tăng lãi suất trong tương lai gần. Theo công cụ CME FedWatch Tool, có tới 59,9% xác suất dự báo Fed sẽ tăng lãi suất lên mức 37,5-4,0% trong kỳ họp tháng 9.

Nếu kịch bản lãi suất USD duy trì ở mức cao kéo dài hoặc tiếp tục thắt chặt xảy ra, đồng USD chắc chắn sẽ tăng giá trở lại và tạo áp lực trực tiếp lên tỷ giá USD/VND. Bên cạnh đó, thị trường còn phải đối mặt với biến số từ căng thẳng thương mại giữa Mỹ và Canada. Việc Washington áp thuế cao với hàng hóa Canada và sự đáp trả của Ottawa với các mức thuế mới dự kiến có hiệu lực từ ngày 8/9 đối với khoảng 700 sản phẩm Mỹ sẽ có những tác động không nhỏ đến giá trị đồng bạc xanh trên quy mô toàn cầu.

Một yếu tố khác không thể bỏ qua là thị trường kim loại quý. Ông Bernard Dahdah, chuyên gia phân tích kim loại quý tại Natixis mới đây đã nâng dự báo giá vàng vào cuối năm lên 5.000 USD/ounce thay vì mức 4.600 USD/ounce như trước đó. Trong bối cảnh giá vàng quốc tế đã tăng 15% trong tháng, áp lực từ nhu cầu USD để thanh toán hoặc đầu cơ vàng sẽ là một thách thức đối với sự ổn định tỷ giá trong những tháng cuối năm.

Xuất hiện những biến số khó lường

Ở góc độ nội tại, sự phục hồi mạnh mẽ của hoạt động xuất nhập khẩu đang kéo theo nhu cầu ngoại tệ đi lên. Ông Ngô Đăng Khoa, Giám đốc toàn quốc Khối Kinh doanh vốn, tiền tệ và Thị trường chứng khoán, Ngân hàng TNHH MTV HSBC Việt Nam, nhận định kịch bản cơ sở là tỷ giá tăng vừa phải nhưng rủi ro nằm ở việc nhiều áp lực cùng lúc hội tụ. Trong nửa đầu năm 2026, thương mại Việt Nam tăng trưởng nhanh là tín hiệu đáng mừng cho sản xuất nhưng lại khiến nhu cầu mua USD để thanh toán máy móc, nguyên vật liệu và linh kiện tăng đáng kể.

Ông Khoa cũng nhấn mạnh yếu tố mùa vụ thường rõ nét hơn vào quý III khi doanh nghiệp tăng nhập khẩu cho chu kỳ sản xuất cuối năm. Đồng thời, các doanh nghiệp FDI thường thực hiện chuyển lợi nhuận hoặc cơ cấu lại dòng tiền vào giai đoạn này khiến cung - cầu ngoại tệ căng thẳng hơn. Nếu Fed duy trì lãi suất cao trong khi Việt Nam giữ mặt bằng lãi suất thấp để hỗ trợ tăng trưởng, áp lực sẽ càng đè nặng lên vai điều hành tiền tệ của NHNN.

Nhập siêu hơn 20 tỷ USD, vùng đệm bảo vệ tỷ giá mỏng dần

Tỷ giá trung tâm thiết lập đỉnh lịch sử, kịch bản nào cho đồng VND những tháng cuối năm?

Bàn về chiến lược điều hành, TS. Nguyễn Văn Lộc, giảng viên Đại học Phenikaa cho rằng có năm nhóm yếu tố sẽ tác động đồng thời đến tỷ giá trong thời gian tới. Các yếu tố này bao gồm chính sách lãi suất của Fed và cán cân thương mại cùng dòng vốn FDI bên cạnh chênh lệch lãi suất giữa VND với USD cũng như biến động giá vàng và cuối cùng là kỳ vọng của thị trường. 

Theo TS. Nguyễn Văn Lộc, mục tiêu phù hợp hiện nay không nhất thiết là phải “neo cứng” VND so với USD bằng mọi giá vì điều này có thể làm giảm sức cạnh tranh của hàng xuất khẩu. Thay vào đó, cơ quan quản lý nên duy trì biến động tỷ giá trong biên độ có thể dự báo được để doanh nghiệp chủ động lập kế hoạch kinh doanh. 

Chuyên gia này khuyến nghị NHNN cần tiếp tục chủ động thanh khoản và sẵn sàng can thiệp khi có nhu cầu bất thường nhưng hạn chế dùng nguồn lực để đáp ứng các nhu cầu đầu cơ. Đối với doanh nghiệp, việc chủ động khóa tỷ giá thông qua các công cụ phòng ngừa rủi ro như hợp đồng kỳ hạn hay hoán đổi ngoại tệ nên được xem là một chiến lược tài chính thiết yếu thay vì là một khoản chi phí phát sinh.

Dưới góc nhìn phân tích dữ liệu, Công ty Chứng khoán KBSV dự báo mức tăng tỷ giá cả năm 2026 sẽ rơi vào khoảng 1,5-2% so với cuối năm 2025. Tỷ giá USD/VND liên ngân hàng bình quân cả năm dự kiến dao động trong vùng 26.692-26.799 đồng/USD. Với dự trữ ngoại hối đạt gần 87,6 tỷ USD vào giữa tháng 6/2026, NHNN hiện có đủ tiềm lực để đảm bảo thanh khoản và đáp ứng các nhu cầu ngoại tệ hợp pháp của nền kinh tế. 

Theo các chuyên gia, sự phối hợp nhịp nhàng giữa tỷ giá và lãi suất cùng các công cụ thanh khoản sẽ là chìa khóa để giữ vững ổn định vĩ mô sau kỳ nghỉ lễ 2/9.

Thanh Hoa