Mở đầu cuộc họp báo trước thềm hội nghị, ông Lê Mạnh Hà, Phó Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ, cho biết hiện tại đã có 18 trong 20 bộ, ngành cùng 48 trên 63 địa phương gửi báo cáo cho Văn phòng Chính phủ và Bộ Kế hoạch và Đầu tư (KH&ĐT) về kết quả thực hiện Nghị quyết 35.

Độ “trễ” về chính sách

“Tiết lộ” một vài kết quả sơ bộ thực hiện Nghị quyết 35 sau một năm ban hành, ông Vũ Tiến Lộc, Chủ tịch Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), chia sẻ báo cáo đầy đủ sẽ công khai trên các phương tiện thông tin đại chúng để DN tiếp tục góp ý cho đến khi hội nghị diễn ra.

Qua kết quả ban đầu, VCCI nhận thấy, sau một năm thực hiện Nghị quyết, theo đánh giá của DN, 75% DN đánh giá đã có chuyển biến tích cực và tương đối tích cực đối với sự chuyển biến của các bộ, ngành địa phương, nhưng cùng với đó, gần 30% DN vẫn đánh giá chuyển biến chưa đạt yêu cầu từ các bộ, ngành, cơ quan địa phương.

“Số lượng DN đăng ký và phục hồi tăng lên nhưng số DN giải thể ngừng hoạt động cũng tăng. Điều này cho thấy môi trường đầu tư kinh doanh vẫn tiếp tục là trở ngại khó khăn đối với cộng đồng DN”, ông Lộc đánh giá.

Ông Lộc nhấn mạnh, năm qua là năm của sự đột phá từ tư duy cho tới cách thức phục vụ DN, song ông cũng thừa nhận vẫn có độ trễ, hạn chế nhất định trong việc sửa đổi những vướng mắc từ chính sách.

Do đó, để chuẩn bị cho cuộc gặp năm nay, VCCI đã tiếp tục nhận được gần 200 kiến nghị mới, chủ yếu tập trung vào những vấn đề: cải cách hành chính, bảo đảm quyền kinh doanh bình đẳng, giảm chi phí cho DN, an toàn bảo vệ DN…

“Trong việc thực hiện những kiến nghị, tuy có nhiều tiến bộ nhưng giảm chi phí kinh doanh cho DN chưa có nhiều tiến bộ. Mặc dù các ngân hàng đã có nhiều chính sách ưu đãi về lãi suất vay vốn cho DN song, trong bối cảnh hiện nay, các ngân hàng khó giảm lãi suất, thủ tục cho vay vẫn rất phức tạp nên DN khó tiếp cận được những nguồn vốn này”, ông Lộc cho biết.

Ngoài ra, các chi phí khác đang được DN tập trung kiến nghị nhiều như chi phí bảo hiểm, logictics, trong đó một số chi phí DN phải chịu đang cao hơn so với nhiều nước ASEAN. Tuy đã có cải thiện song vẫn còn nhiều trở ngại, vướng mắc nên, DN kiến nghị để Chính phủ xem xét, bởi có những vấn đề liên quan đến pháp luật, điều hành của Chính phủ, địa phương.

Ông Lộc kiến nghị thanh – kiểm tra cố gắng một năm một lần. Trên thực tế, DN bị thanh – kiểm tra khá nhiều, thậm chí có DN bị sáu, bảy lần trong một năm, còn những DN bị hai lần thanh – kiểm trở lên cho biết nội dung thanh kiểm tra chồng chéo. Kỷ luật thực hiện đang là yêu cầu cần thúc đẩy trong thời gian tới khi thực hiện yêu cầu theo Nghị quyết 35.

Trước câu hỏi điểm nhấn lớn nhất của hội nghị năm nay là gì (năm ngoái có sự kiện Cà phê Xin Chào), ông Lê Mạnh Hà cho biết, năm ngoái là ngẫu nhiên khi chuẩn bị hội nghị xảy ra sự kiện quán Cà phê Xin Chào. Sự kiện này làm cho tính hấp dẫn của hội nghị cao hơn. Năm nay chưa có, cũng không mong có gì bất thường xảy ra cho DN để làm điểm nóng giải quyết.

Cộng đồng DN đang rất mong chờ Hội nghị Thủ tướng Chính phủ với DN năm 2017

Giải quyết khó khăn

“Chúng tôi khẳng định sẽ rà soát lại tất cả bất cập vẫn còn cho đến giờ. Thực tế, DN còn gặp nhiều khó khăn, bức xúc. Tôi nghĩ năm ngoái cũng như năm nay, không tập trung chính vào giải quyết bức xúc, khó khăn mà tập trung vào giải pháp để phát triển DN. Tất nhiên trong giải pháp phải có cả cách khắc phục những bất cập”, ông Hà nói tiếp.

Theo ông Hồ Sỹ Hùng, Cục trưởng Cục Phát triển DN (Bộ KH&ĐT), mục tiêu chính của Nhà nước, Chính phủ là tìm kế sách phát triển DN, tăng trưởng phát triển đất nước. Trong quá trình phát triển có khó khăn cụ thể của từng trường hợp, các DN có quyền gửi kiến nghị, nhưng vấn đề quan trọng hơn, căn cơ hơn là cần cải tiến chính sách, cách thực hiện của cơ quan hành chính nhà nước, để quản lý phải hỗ trợ, đồng hành, phục vụ DN.

“Quan trọng nhất là thể hiện sự quan tâm của lãnh đạo cấp cao đến DN tư nhân vì DN đều hoạt động bằng đồng vốn của mình, ắt sẽ gặp nhiều khó khăn trong quá trình kinh doanh. Vậy nên, việc được gặp mặt lãnh đạo cấp cao là sự khích lệ lớn đến cộng đồng DN trong quá trình kinh doanh”, ông Hùng chia sẻ.

Ông Lộc đồng tình việc mỗi năm Chính phủ ngồi cùng với DN để đánh giá những điều làm được, chưa làm được, nhằm có giải pháp tiếp theo là hoàn toàn hiệu quả bởi điều đó cổ vũ và động viên tinh thần rất quan trọng.

Trong trường hợp cần thiết, một năm hai lần là quá tốt, nhưng quan trọng việc chuẩn bị như thế nào để hiệu quả, từ nhận thức trở thành hành vi thay đổi. Ông Lộc thẳng thắn cho biết: “Có đồng chí lãnh đạo địa phương còn ngại gặp DN, tôi biết có chủ tịch địa phương mấy năm không gặp DN và có lãnh đạo địa phương không muốn gặp DN vì sợ người ta đánh giá thế này, thế khác”.

“Chúng ta không mong muốn những sự việc như Cà phê Xin Chào xảy ra. Tuy nhiên tôi nghĩ năm nay, trong cuộc gặp này, cần chú ý thêm những vấn đề khác đang nổi lên, theo đánh giá của cộng đồng DN là tập trung rà soát, tiếp tục cải thiện kinh tế vĩ mô, tránh tình trạng cơ quan nhà nước can thiệp quá sâu vào nền kinh tế thị trường”, ông Lộc đề nghị.

Theo ông Lộc, hiện nay đang có trường hợp các địa phương sốt sắng thúc đẩy tăng trưởng, thúc đẩy phát triển DN, nhưng cần tránh Nhà nước can thiệp trực tiếp bằng các biện pháp hành chính vào thị trường, nếu không sẽ gây ra những hệ lụy. Cụ thể, không được hành chính hóa hệ thống dịch vụ phát triển DN bởi nếu luật pháp quy định không đủ rõ sẽ dễ dẫn đến “Nhà nước đứng ra làm tất cả”.

Ông Lộc nhấn mạnh, Chính phủ kiến tạo mà không làm thay cho thị trường, cần phải đẩy mạnh xã hội hóa các dịch vụ công, nhất là các dịch vụ hỗ trợ phát triển DN. Cần đẩy mạnh thoái vốn, Nhà nước cần thoái sức ra khỏi các dịch vụ công, không ôm đồm mà tập trung vào kiến tạo thể chế, tạo điều kiện cho DN, thị trường phát triển bền vững.

Đồng thời, ý kiến của đại diện các cơ quan, ban ngành cũng cho rằng cải cách cần bắt đầu từ việc tháo gỡ những vướng mắc cũng như các giải pháp giảm tác động hành chính không phù hợp vào thị trường để nâng cao hiệu quả cuộc gặp gỡ, tiếp xúc giữa DN với lãnh đạo, bộ, ngành địa phương cũng như với Thủ tướng Chính phủ.

Thay vì để mặc DN, những người quản lý hãy cùng “chụm đầu” với DN để giải quyết các kiến nghị, vướng mắc mà DN gặp phải khi thực hiện các quy định pháp luật. Đặc biệt, cải thiện môi trường kinh doanh nhằm hạn chế những hành vi vô cảm mà điển hình là vụ tiêu hủy 20.000 viên thuốc đặc trị ung thư xảy ra mới đây để tránh đẩy DN vào tình thế “ngồi trên đống lửa”.

“Đó là một hành vi hành chính vô cảm, thiếu trách nhiệm. Đặc biệt, sự kiện nói trên mới chỉ là một hành vi điển hình, thực tế còn rất nhiều hành vi liên quan đến thủ tục hành chính xảy ra hàng ngày, hàng giờ gây khó dễ cho DN, trong khi sự chậm trễ về thời gian có thể quyết định sự tồn tại hay phá sản một DN”, ông Lộc bình luận.

Lê Thúy