Không chỉ nổi tiếng với những vườn nho xanh mướt giữa vùng đất khô hạn, Thái An còn được biết đến như một điểm sáng trong việc khai thác sở hữu trí tuệ để phát triển nông nghiệp. Từ thương hiệu tập thể đến truy xuất nguồn gốc, nhiều giải pháp đang góp phần gia tăng sức cạnh tranh cho trái nho địa phương.

Công nghệ giúp trái nho "thêm ngọt" trên vùng đất hạn

Những nỗ lực xây dựng thương hiệu và bảo hộ tài sản trí tuệ đã tạo nền tảng cho sự phát triển của HTX Dịch vụ tổng hợp Nông nghiệp Thái An, xã Vĩnh Hải, tỉnh Khánh Hòa. Hiện nay, sở hữu trí tuệ không chỉ là công cụ bảo vệ sản phẩm mà còn trở thành một nguồn lực quan trọng giúp HTX nâng cao giá trị trái nho, khẳng định vị thế trên thị trường, phát triển sản phẩm OCOP và tạo thêm sinh kế cho người dân địa phương.

Cũng như nhiều khu vực khác ở phía Nam Khánh Hòa, vùng trồng nho Thái An thường phải đối mặt với tình trạng khô hạn kéo dài. Mỗi năm, nơi đây có khoảng 6 tháng thiếu nước, từ tháng 3 đến tháng 9.

Theo ông Nguyễn Khắc Phòng, Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Giám đốc HTX Thái An, đây từng là trở ngại lớn đối với sản xuất nông nghiệp địa phương.

“Muốn phát triển phải tìm được cách thích nghi với điều kiện tự nhiên. Nếu vẫn sản xuất theo phương thức cũ thì rất khó nâng cao năng suất và chất lượng”, ông Phòng chia sẻ.

Từ thực tế đó, HTX đã mạnh dạn đầu tư hệ thống nhà màng có mái che và công nghệ tưới tiết kiệm nước. Sau nhiều lần nghiên cứu, thử nghiệm, các thành viên từng bước làm chủ quy trình sản xuất hiện đại.

Hiện nay, việc cung cấp nước và dinh dưỡng cho cây nho được điều khiển thông qua điện thoại thông minh. Người trồng có thể theo dõi, điều chỉnh lượng nước phù hợp với từng thời điểm sinh trưởng của cây. Nhờ điều tiết tốt nguồn nước và chế độ dinh dưỡng, diện tích hơn 20ha nho của HTX luôn duy trì năng suất ổn định. Sản lượng hiện đạt trên 25 tấn/ha.

Bên cạnh đó, HTX cũng chủ động đưa vào sản xuất nhiều giống nho mới phù hợp với điều kiện khí hậu nắng hạn như nho hạ đen (NH0126), nho ngón tay đen (NH04102) và nhiều giống chất lượng cao khác.

Toàn bộ quy trình sản xuất được thực hiện theo hướng VietGAP nhằm bảo đảm chất lượng sản phẩm và an toàn thực phẩm. Nhờ ứng dụng khoa học kỹ thuật, nhiều vườn nho có thể thu hoạch 3 vụ mỗi năm. Riêng giống NH01-152 đang được trồng trên diện tích gần 20ha có thể mang lại doanh thu từ 500 - 600 triệu đồng/ha/vụ, tương đương khoảng 1 - 1,2 tỷ đồng/ha/năm.

Ông Phòng cho biết công nghệ không chỉ giúp giải quyết bài toán năng suất mà còn tạo nền tảng để HTX xây dựng thương hiệu và nâng cao giá trị sản phẩm trong dài hạn.

Xây thương hiệu để gia tăng giá trị

Nếu công nghệ là nền tảng của sản xuất thì thương hiệu chính là yếu tố quyết định khả năng cạnh tranh của sản phẩm trên thị trường. Những năm gần đây, HTX Thái An tập trung nhiều hơn cho hoạt động xây dựng thương hiệu, phát triển sản phẩm và nâng cao chất lượng hàng hóa.

Thay vì chỉ bán nho tươi, các thành viên HTX đã mạnh dạn đầu tư chế biến sâu để kéo dài chuỗi giá trị. Từ những chùm nho thu hoạch tại vườn, nhiều sản phẩm mới đã được hình thành như nho sấy dẻo, nho sấy không đường, nho hồng sấy, mật nho, sirô nho, nước ép nho, rượu nho và ô mai nho.

Việc đa dạng hóa sản phẩm giúp HTX giảm áp lực tiêu thụ nho tươi theo mùa vụ, đồng thời tạo thêm nguồn thu cho các thành viên. Đến nay, HTX có 7 sản phẩm đạt chứng nhận OCOP 3 sao gồm nho sấy không đường, nho hồng sấy, nho đỏ, mật nho, rượu nho, táo sấy và mứt rau câu hồng vân. Ngoài ra, nhiều sản phẩm từ nho và các giống nho của HTX cũng đạt chứng nhận OCOP 3 sao, 4 sao.

Các chứng nhận OCOP không chỉ là sự ghi nhận về chất lượng mà còn góp phần nâng cao giá trị thương hiệu cho sản phẩm. Ông Nguyễn Khắc Phòng hào hứng cho biết sau khi đạt chứng nhận OCOP, các sản phẩm của HTX thuận lợi hơn trong việc tiếp cận người tiêu dùng và tham gia hệ thống phân phối hiện đại.

“Khách hàng hiện rất quan tâm đến chất lượng và nguồn gốc sản phẩm. Khi sản phẩm được chứng nhận OCOP, người tiêu dùng có thêm niềm tin. Điều đó tạo điều kiện để HTX mở rộng thị trường”, ông Phòng bộc bạch.

Hiện nay, nhiều sản phẩm của HTX đã có mặt tại các siêu thị lớn trong và ngoài tỉnh. Đây chính là kết quả của quá trình xây dựng thương hiệu gắn với chất lượng sản phẩm và khả năng truy xuất nguồn gốc.

Thương hiệu ngày càng được xem là một tài sản trí tuệ có giá trị đặc biệt. Với các HTX, việc xây dựng và bảo hộ thương hiệu không chỉ nâng cao giá trị sản phẩm mà còn giúp bảo vệ uy tín trước nguy cơ làm giả, làm nhái và cạnh tranh không lành mạnh.

Sở hữu trí tuệ mở đường cho HTX phát triển

Từ câu chuyện của HTX Thái An có thể thấy sở hữu trí tuệ đang trở thành một nguồn lực phát triển quan trọng của kinh tế tập thể. Thay vì chỉ chú trọng sản lượng, nhiều HTX hiện tập trung xây dựng thương hiệu, truy xuất nguồn gốc và nâng cao khả năng nhận diện sản phẩm.

Theo các chuyên gia, sở hữu trí tuệ giúp chuyển hóa uy tín, nguồn gốc và niềm tin của người tiêu dùng thành lợi thế cạnh tranh. Những sản phẩm có thương hiệu được bảo hộ và truy xuất nguồn gốc minh bạch thường dễ tiếp cận thị trường hơn, đồng thời tạo ra giá trị gia tăng cao hơn.

Vì vậy, nhiều HTX đang đầu tư cho thương hiệu số, truy xuất nguồn gốc và hệ thống nhận diện sản phẩm. Theo các chuyên gia, bảo hộ nhãn hiệu là cần thiết, nhưng khai thác hiệu quả tài sản trí tuệ thông qua đổi mới sáng tạo mới là yếu tố quyết định để gia tăng giá trị.

Thực tế cho thấy nhiều mô hình liên kết giữa HTX với doanh nghiệp, viện nghiên cứu và trường đại học đang mang lại hiệu quả tích cực. Thông qua các chương trình hợp tác, HTX có cơ hội tiếp cận giống mới, công nghệ mới và các kết quả nghiên cứu phục vụ sản xuất.

Các viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp đang tạo nên chuỗi liên kết từ nghiên cứu đến thị trường. Mô hình này không chỉ giúp HTX tiếp cận công nghệ, phát triển sản phẩm và thương hiệu mà còn thúc đẩy khai thác hiệu quả tài sản trí tuệ, chuyển hóa tri thức thành giá trị kinh tế.

Theo ông Nguyễn Khắc Phòng, thời gian qua, HTX Thái An đã nhận được nhiều hỗ trợ từ các sở, ngành trong việc ứng dụng khoa học kỹ thuật và phát triển sản phẩm.

“HTX luôn khuyến khích các thành viên ứng dụng tiến bộ kỹ thuật để phát triển các sản phẩm chế biến từ nho. Đây sẽ là hướng đi quan trọng trong thời gian tới”, ông Phòng nói.

Song song với sản xuất, HTX Thái An phát triển du lịch trải nghiệm tại vườn nho, nơi du khách có thể tham quan, tìm hiểu quy trình sản xuất và thưởng thức sản phẩm. Sau khi nhiều sản phẩm đạt OCOP, lượng khách tăng lên đáng kể, cho thấy sở hữu trí tuệ không chỉ nâng giá trị hàng hóa mà còn góp phần xây dựng niềm tin và hình ảnh cho địa phương.

Từ một vùng đất khô hạn, HTX Dịch vụ tổng hợp Nông nghiệp Thái An đang từng bước xây dựng một hệ sinh thái giá trị xoay quanh trái nho. Trong hành trình đó, công nghệ giúp nâng cao năng suất, OCOP giúp khẳng định chất lượng, còn sở hữu trí tuệ trở thành nền tảng để bảo vệ thương hiệu và mở rộng thị trường.

Câu chuyện của Thái An cho thấy đổi mới sáng tạo và sở hữu trí tuệ đang trở thành những động lực phát triển mới của HTX. Khi được đầu tư và khai thác hiệu quả, các nguồn lực này có thể giúp HTX nâng cao sức cạnh tranh và phát triển bền vững trong nền kinh tế hiện đại.

                                                                        Thanh Loan