Không ít sản phẩm có cùng nguồn nguyên liệu nhưng giá trị trên thị trường lại chênh lệch rất lớn. Khoảng cách đó thường được tạo nên bởi thương hiệu, công nghệ, chất lượng và khả năng khai thác hiệu quả tài sản trí tuệ.

Biến tài sản trí tuệ thành lợi thế cạnh tranh

Đối với khu vực kinh tế hợp tác, sở hữu trí tuệ không chỉ là nhãn hiệu được bảo hộ mà còn bao gồm công thức sản phẩm, quy trình chế biến, bí quyết kỹ thuật, hệ thống truy xuất nguồn gốc và uy tín thương hiệu được tích lũy theo thời gian. Khi được bảo hộ và khai thác hiệu quả, những tài sản vô hình này có thể tạo ra giá trị lớn hơn nhiều lần so với việc bán nguyên liệu thô.

HTX Nông nghiệp An Hòa Hưng là một ví dụ tiêu biểu. Ít ai biết rằng trước khi thành lập HTX vào năm 2019, bà Hoàng Thị Kim Anh đã dành gần 10 năm nghiên cứu cây an xoa. Khi còn làm việc cho một doanh nghiệp dược phẩm nước ngoài, bà được giao tìm kiếm nguồn nguyên liệu phục vụ sản xuất. Quá trình tiếp xúc với cây dược liệu này đã thôi thúc việc tìm hiểu sâu hơn về giá trị và khả năng ứng dụng của nó.

“Khi đó cây an xoa còn khá xa lạ. Tài liệu nghiên cứu rất ít nên phần lớn tôi phải tự tìm tòi, thử nghiệm và đánh giá”, bà Kim Anh nhớ lại.

Là người tốt nghiệp thủ khoa ngành công nghệ hóa sinh, bà nhận thấy việc sử dụng an xoa theo phương thức truyền thống chưa khai thác hết các hoạt chất có lợi. Từ đó, ý tưởng sản xuất cao dược liệu được hình thành.

Suốt gần 6 năm, nhiều công thức được nghiên cứu và thử nghiệm. Không ít lần thất bại buộc bà phải làm lại từ đầu. Sau nhiều nỗ lực, sản phẩm cao an xoa kết hợp cùng một số dược liệu khác như cà gai leo, nấm lim xanh mới được hoàn thiện.

Kết quả nghiên cứu đó trở thành nền tảng để hình thành thương hiệu An Hòa và sau đó là HTX Nông nghiệp An Hòa Hưng. Tuy vậy, nghiên cứu thành công sản phẩm chỉ là bước khởi đầu. Muốn tạo lợi thế cạnh tranh lâu dài, thành quả nghiên cứu phải được bảo vệ bằng các công cụ sở hữu trí tuệ.

HTX xác định thương hiệu là tài sản quan trọng nhất. Nếu không bảo vệ tài sản trí tuệ, thành quả nghiên cứu rất dễ bị sao chép và đánh mất lợi thế cạnh tranh.

Việc bảo vệ tài sản trí tuệ không chỉ giúp HTX bảo vệ thành quả sáng tạo, mà còn tạo nền tảng để mở rộng sản xuất và phát triển thị trường. Từ một sản phẩm ban đầu, đến nay, HTX đã phát triển hơn 20 sản phẩm từ dược liệu, bao gồm cao an xoa, trà an xoa, trà gừng, mật gừng táo đỏ và nhiều sản phẩm chăm sóc sức khỏe khác. Đó cũng là quá trình chuyển hóa tài sản trí tuệ thành giá trị kinh tế thông qua sản xuất và thương mại hóa sản phẩm.

Thương hiệu lớn lên từ chất lượng và công nghệ

Tuy nhiên, sở hữu trí tuệ chỉ thực sự tạo ra giá trị khi sản phẩm được thị trường chấp nhận. Để làm được điều đó, HTX An Hòa Hưng lựa chọn con đường phát triển dựa trên chất lượng và công nghệ.

Ngay từ đầu, HTX đã đầu tư xây dựng quy trình quản lý chất lượng bài bản. Hiện, đơn vị đã đạt các chứng nhận HACCP (TCVN 5603:2015) và ISO 9001:2015.

Theo đại diện HTX, tất cả công đoạn đều được kiểm soát chặt chẽ, từ nguyên liệu đầu vào đến thành phẩm. Các chỉ tiêu về vi sinh vật, kim loại nặng và các yếu tố an toàn khác được kiểm tra định kỳ nhằm bảo đảm chất lượng ổn định.

Đối với nguyên liệu đầu vào, HTX xây dựng những tiêu chí cụ thể về độ tuổi, trọng lượng và chất lượng trước khi đưa vào sản xuất. Đây được xem là nền tảng để duy trì uy tín thương hiệu trên thị trường.

Một trong những khó khăn lớn nhất thời gian đầu là làm sao đưa công nghệ hiện đại vào quá trình cô đặc dược liệu nhưng vẫn giữ được các đặc tính vốn có của nguyên liệu.

Bà Kim Anh cho biết việc chuẩn hóa vùng nguyên liệu sạch cũng là bài toán không dễ giải, bởi phải thay đổi thói quen canh tác của người dân. Tuy nhiên, đây là điều kiện cần thiết để xây dựng sản phẩm chất lượng cao và phát triển bền vững.

Hiện, HTX đang triển khai liên kết với người dân để phát triển vùng trồng an xoa tại Đồng Nai, hướng tới chủ động nguồn nguyên liệu và nâng cao khả năng kiểm soát chất lượng.

Bên cạnh sản xuất, HTX còn đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong hoạt động kinh doanh. Các kênh bán hàng trực tuyến được đầu tư bài bản với phương án tiếp cận và chăm sóc khách hàng riêng.

Nhờ tận dụng nền tảng số, sản phẩm có thể tiếp cận người tiêu dùng trên phạm vi rộng hơn, đồng thời gia tăng giá trị cho thương hiệu. Những nỗ lực đó đã mang lại kết quả tích cực. Sản phẩm An Hòa là một trong những sản phẩm OCOP đầu tiên của Đồng Nai và được công nhận OCOP 4 sao vào năm 2022.

Theo các chuyên gia, chương trình OCOP không chỉ giúp nâng cao chất lượng sản phẩm mà còn khuyến khích các chủ thể chú trọng hơn đến xây dựng thương hiệu, truy xuất nguồn gốc và bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ.

Đây là những yếu tố ngày càng quan trọng khi sản phẩm muốn tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị trong nước và quốc tế. Bên cạnh đó, trà an xoa An Hòa còn lọt Top 100 sản phẩm đạt Giải thưởng Mai An Tiêm do Liên minh HTX Việt Nam trao tặng.

Từ quy mô khoảng 3.000 sản phẩm mỗi tháng khi mới thành lập, hiện HTX cung ứng khoảng 5.000 sản phẩm ra thị trường mỗi tháng. Mạng lưới phân phối cũng được mở rộng với khoảng 200 đại lý trên toàn quốc thông qua nhà thuốc, cửa hàng đông y, sàn thương mại điện tử và các nền tảng trực tuyến.

Mở đường tăng trưởng bằng đổi mới sáng tạo

Nhiều chuyên gia nhận định, khi dư địa cạnh tranh bằng đất đai và lao động giá rẻ dần thu hẹp, khả năng đổi mới sáng tạo và khai thác tài sản trí tuệ đang trở thành lợi thế quan trọng của các HTX.

Đối với HTX An Hòa Hưng, giá trị lớn nhất không đơn thuần là cây an xoa mà là tri thức được tích lũy trong quá trình nghiên cứu, công nghệ chế biến, thương hiệu An Hòa và niềm tin của khách hàng.

Đó chính là những tài sản vô hình đang tạo ra lợi thế cạnh tranh cho HTX. Hiện, HTX tiếp tục đầu tư nghiên cứu các dòng sản phẩm mới nhằm hoàn thiện hệ sinh thái chăm sóc sức khỏe từ dược liệu. Song song với đó là việc chuẩn hóa vùng nguyên liệu, hoàn thiện hệ thống truy xuất nguồn gốc và nâng cao năng lực sản xuất.

Các chuyên gia cho rằng để tạo thêm nhiều tài sản trí tuệ có giá trị, các HTX cần tăng cường liên kết với doanh nghiệp, viện nghiên cứu và trường đại học.

Thông qua các mối liên kết này, kết quả nghiên cứu có thể được chuyển giao vào sản xuất, giúp hình thành những sản phẩm có hàm lượng khoa học cao hơn và giá trị gia tăng lớn hơn. Đây cũng là con đường để các HTX thương mại hóa hiệu quả tài sản trí tuệ thay vì chỉ dừng lại ở việc tạo ra các kết quả nghiên cứu đơn lẻ.

Câu chuyện của HTX An Hòa Hưng cho thấy sở hữu trí tuệ không phải là khái niệm xa vời đối với khu vực kinh tế hợp tác. Khi kết quả nghiên cứu được bảo hộ, thương hiệu được xây dựng bài bản, sản phẩm được chuẩn hóa và nguồn gốc được minh bạch hóa, giá trị tạo ra sẽ lớn hơn rất nhiều so với việc bán nguyên liệu thô.

Từ một loại cây dược liệu ít người biết đến, an xoa đã trở thành nền tảng cho một thương hiệu OCOP có mặt trên thị trường cả nước. Hành trình ấy là minh chứng cho thấy sở hữu trí tuệ hoàn toàn có thể trở thành động lực tăng trưởng mới, giúp các HTX nâng cao giá trị sản phẩm và phát triển bền vững trong nền kinh tế hiện đại.

                                                                                 Thanh Loan