Số liệu từ Hiệp hội Dệt may Việt Nam (VITAS) cho thấy, tính đến tháng 5/2026, ngành này tiếp tục chịu sức ép lớn từ nhu cầu suy yếu tại các thị trường xuất khẩu chủ lực. Tổng kim ngạch xuất khẩu trong tháng 5 ước đạt 3,61 tỷ USD, giảm 1,8% so với tháng trước và giảm 5,5% so với cùng kỳ năm 2025. Tính chung 5 tháng đầu năm, xuất khẩu toàn ngành đạt 17,78 tỷ USD, chỉ tăng trưởng nhẹ 0,43%.

Nhiều thách thức cho mục tiêu tăng trưởng

Năm 2026, ngành dệt may đặt mục tiêu xuất khẩu từ 48 - 49 tỷ USD. Để cán đích, trong 7 tháng cuối năm, toàn ngành cần đạt kim ngạch khoảng 30,19 - 31,19 tỷ USD, tương đương mức bình quân 4,31 - 4,46 tỷ USD mỗi tháng. Đây được xem là thách thức rất lớn trong bối cảnh hiện nay.

Ông Hoàng Mạnh Cầm, Chánh Văn phòng HĐQT Tập đoàn Dệt May Việt Nam (Vinatex), cho biết đơn hàng bắt đầu có dấu hiệu chững lại từ tháng 7. Nguyên nhân chủ yếu do các nhà nhập khẩu Mỹ đang thận trọng chờ đợi kết quả đàm phán thuế quan sau khi nước này áp mức thuế bổ sung 10%. Bên cạnh đó, áp lực cạnh tranh về giá và yêu cầu giao hàng nhanh cũng đang bào mòn hiệu quả sản xuất của các doanh nghiệp trong quý IV.

Khó khăn của ngành dệt may cũng là bức tranh chung của nhiều ngành hàng xuất khẩu dưới tác động của biến động địa chính trị khu vực Trung Đông và chi phí logistics leo thang.

Tại Hội nghị về tình hình hoạt động, sản xuất kinh doanh 6 tháng đầu năm 2026, Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương cho biết, dữ liệu sơ bộ cho thấy cộng đồng doanh nghiệp tư nhân đang nỗ lực đồng hành cùng Nhà nước thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế. Bên cạnh một số lĩnh vực như thương mại điện tử, xuất khẩu thủy sản và dệt may vẫn duy trì đà phát triển tích cực, nhiều ngành hàng khác đang chịu tác động từ biến động kinh tế toàn cầu, chi phí logistics tăng và các chính sách từ thị trường đối tác.

Có thể thấy những biến động quốc tế, đặc biệt là căng thẳng và xung đột tại khu vực Trung Đông đã tác động không nhỏ đến hoạt động của doanh nghiệp, dù Chính phủ đã triển khai nhiều giải pháp hỗ trợ. 

Giải pháp cấp thiết để "tiếp sức" doanh nghiệp

Tại Họp báo thường kỳ Bộ Tài chính diễn ra tuần qua, Thứ trưởng Nguyễn Đức Chi nhấn mạnh, nửa cuối năm có thể nảy những khó khăn, vướng mắc, bất cập không thể hình dung trước. Do đó, lãnh đạo, cán bộ của Bộ Tài chính luôn ý thức trách nhiệm, không chủ quan với những cái kết quả đã đạt được trong 6 tháng đầu năm.

"Chúng tôi vẫn giao những nhiệm vụ rất cụ thể sát sao cho từng đơn vị, tiến độ công việc theo những đường găng và kiểm điểm theo định kỳ", Thứ trưởng cho biết.

6 tháng đầu năm, Bộ Tài chính đã xây dựng và trình các cấp có thẩm quyền 104 văn bản quy phạm pháp luật. Trong đó, 2 luật, 44 nghị định của Chính phủ, 3 quyết định của Thủ tướng, 55 thông tư. 

Theo Thứ trưởng, đây là kết quả của quá trình hoàn thiện thể chế, tháo gỡ những vướng mắc pháp lý  - được xem là “điểm nghẽn của điểm nghẽn”, nhằm tạo lập môi trường và điều kiện pháp lý thuận lợi hơn, qua đó huy động, giải phóng các nguồn lực phục vụ mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội.

Một minh chứng rõ nét cho tinh thần đó là tại sảnh tầng 1 của Bộ Tài chính hiện có bảng điện tử công khai tình trạng xử lý nhiệm vụ của các đơn vị, được phân loại theo tiến độ thực hiện, gồm quá hạn, sắp đến hạn và trong hạn.

“Thông tin được công khai, minh bạch. Những nhiệm vụ chậm, muộn phải đi kèm với các giải pháp cụ thể để xử lý những vấn đề, công việc phát sinh”, Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi chia sẻ với báo chí. Theo ông, đây là minh chứng cho nỗ lực và trách nhiệm của Bộ Tài chính trong giải quyết công việc, tháo gỡ khó khăn, hỗ trợ người dân và doanh nghiệp.

Trong khi đó, Thứ trưởng Trần Quốc Phương cũng cho biết Bộ Tài chính đang tích cực tham mưu Chính phủ thực hiện các chính sách hỗ trợ tài khóa mạnh mẽ. Cụ thể, đề xuất gia hạn thời gian nộp thuế và tiền thuê đất đang được xem xét để cải thiện trực tiếp dòng tiền cho doanh nghiệp.

Thứ trưởng Trần Quốc Phương nhấn mạnh, việc tháo gỡ khó khăn không chỉ là trách nhiệm riêng của Bộ Tài chính mà cần sự vào cuộc đồng bộ của các bộ, ngành. “Các cơ quan quản lý phải tăng cường đối thoại, lắng nghe và xử lý kịp thời các vướng mắc. Những vấn đề thuộc thẩm quyền phải giải quyết ngay, những nội dung vượt thẩm quyền phải chủ động báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét quyết định”, Thứ trưởng khẳng định.

Sự quyết liệt này cũng được thể hiện qua các diễn đàn đối thoại của Bộ Nông nghiệp và Môi trường về cải cách thủ tục hành chính, hay các buổi làm việc trực tiếp của lãnh đạo Chính phủ với các hiệp hội ngành hàng.

Trong buổi làm việc với ngành dệt may và da giày hồi cuối tháng 5, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc khẳng định mục tiêu cao nhất là tạo điều kiện thuận lợi nhất để hai ngành này đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số. Phó Thủ tướng nhấn mạnh: “Nếu hai ngành hoạt động hiệu quả, không chỉ đóng góp quan trọng vào kim ngạch xuất nhập khẩu mà còn đảm bảo công ăn việc làm và nâng cao đời sống cho hàng triệu lao động”.

Cùng với khối tư nhân, các doanh nghiệp Nhà nước (DNNN) cũng được giao trọng trách dẫn dắt tăng trưởng. Bà Nguyễn Thu Thuỷ, Phó cục trưởng Cục Phát triển doanh nghiệp nhà nước cho biết việc giao chỉ tiêu tăng trưởng năm 2026 cho các tập đoàn, tổng công ty đã được tính toán kỹ lưỡng dựa trên đặc thù từng ngành và địa phương. Các chỉ tiêu về sản lượng, doanh thu và đầu tư được thiết kế phù hợp để đảm bảo doanh nghiệp nhà nước phát huy vai trò chủ đạo trong nền kinh tế.

Với sự đồng hành sát sao từ Chính phủ và nỗ lực tự thân của cộng đồng doanh nghiệp, kỳ vọng về một kịch bản tăng trưởng bứt phá trong những tháng cuối năm 2026 là hoàn toàn có cơ sở, dù con đường phía trước vẫn còn nhiều rào cản cần vượt qua.

Cộng đồng doanh nghiệp Singapore đánh giá cao những nỗ lực cải cách thể chế của Việt Nam trong thời gian qua. Các chương trình hoàn thiện khung khổ pháp lý, tháo gỡ điểm nghẽn và tinh gọn bộ máy hành chính được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh. Bên cạnh đó, việc đẩy mạnh đầu tư phát triển hệ thống hạ tầng chiến lược như cao tốc, sân bay, logistics, đường sắt và năng lượng đang mở ra dư địa tăng trưởng mới cho nền kinh tế. Các dự án này không chỉ góp phần giảm chi phí logistics mà còn tăng cường kết nối giữa các trung tâm sản xuất và thị trường tiêu thụ.

Ông Tan Quee Peng Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Singapore tại Việt Nam

Các thách thức đang đặt ra đối với ngành dệt may là việc phụ thuộc nhập khẩu vải và phụ liệu các loại, chưa tận dụng hiệu quả các ưu đãi thuế quan trong các hiệp định thương mại tự do, tỉ lệ lao động chuyển việc, nghỉ việc "rất căng thẳng", nhiều thị trường bổ sung tiêu chuẩn phát triển xanh, phát triển bền vững, năng lượng tái tạo và chính sách lao động. Về dài hạn, các doanh nghiệp dệt may kiến nghị Nhà nước có chính sách thu hút đầu tư có chọn lọc vào khâu dệt, nhuộm hoàn tất nhằm xây dựng chuỗi cung ứng nội địa; khắc phục những bất cập trong quy định thuế VAT, thủ tục hải quan; hỗ trợ doanh nghiệp đẩy mạnh xuất khẩu thương hiệu thời trang qua kênh thương mại điện tử; hạn chế thanh tra, kiểm tra nhiều lần với doanh nghiệp…

Ông Vũ Đức Giang Chủ tịch VITAS

Cải cách thủ tục hành chính và cắt giảm điều kiện đầu tư, kinh doanh là yêu cầu quan trọng nhằm khơi thông nguồn lực, giảm chi phí xã hội, tạo môi trường đầu tư kinh doanh minh bạch, thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp. Đối với ngành nông nghiệp và môi trường, nhiệm vụ này càng có ý nghĩa đặc biệt khi phạm vi quản lý rộng, liên quan trực tiếp đến nhiều lĩnh vực thiết yếu như đất đai, tài nguyên, môi trường, thủy sản, lâm nghiệp, chăn nuôi, thú y, trồng trọt và bảo vệ thực vật.

Ông Nguyễn Hoàng Hiệp  Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường 

Đỗ Kiều