Chỉ trong 7 tháng đầu năm 2016, có 139 DN với 802 sản phẩm thuốc bị phát hiện và thu hồi. Điển hình nhất là vụ việc “cấp khống giấy phép cho hơn 800 sản phẩm thủy sản trái luật” gây “dậy sóng” dư luận vào cuối tháng 7/2016. Lợi nhuận “khủng” khiến nhiều DN, đại lý thuốc thú y bất chấp quy định, buôn bán và lưu hành các loại thuốc giả, thuốc kém chất lượng để trục lợi.

“Đau đầu” chọn thuốc

Theo Tổng Cục Thủy sản (Bộ NN&PTNT), thuốc TYTS được xếp vào ba nhóm chính gồm thuốc kháng sinh, thuốc xử lý môi trường và thuốc dinh dưỡng. Trên thị trường hiện nay có trên dưới 900 loại, với gần 10.000 nhãn hiệu thuốc TYTS, đang khiến người chăn nuôi thủy sản như lạc vào “ma trận”.

Anh Võ Văn Quang - chủ vựa tôm tại Long Điền Tây (huyện Đông Hải, Bạc Liêu), chia sẻ: “Cứ mỗi lần vào vụ tôm mới, hoặc cải tạo ao nuôi, tôi lại phải chạy ngược chạy xuôi để tìm hiểu, cập nhật các loại thuốc mới. Các đại lý thuốc mọc lên như nấm, hàng trăm loại thuốc, quảng cáo tràn lan, chỉ cần sơ ý là có thể mua phải thuốc giả và lĩnh đủ hậu quả ngay”.

Vấn nạn thuốc TYTS giả “bùng phát” đang gây thiệt hại nghiêm trọng cho người nuôi, đặc biệt tại các vùng nuôi trọng điểm. Không chỉ kém hiệu quả, tăng chi phí, thuốc giả còn kéo theo chất lượng thủy sản suy giảm, khiến giá cả bấp bênh, loạn thị trường và gây ra những hệ lụy lâu dài.

Thuốc thú y thủy sản giả đang gây thiệt hại không nhỏ cho người nuôi

“Thuốc giả khiến chi phí đầu tư đội lên cao. Điển hình như cá tra, bình quân mỗi kg cá tra sẽ phải tốn 500 - 700 đồng tiền thuốc. Nhưng nếu gặp phải thuốc giả, chi phí sẽ đội lên gấp đôi, gấp ba. Thiệt hại sẽ có thể lên tới 100 - 150 triệu đồng/ha. Việc cải tạo môi trường ao nuôi về sau cũng khó khăn hơn”, anh Huỳnh Văn Quang (Cần Giuộc, Long An), cho hay.

Không chỉ gây thiệt hại cho người nuôi, vấn nạn thuốc giả cũng gây khó cho cả những đại lý bán thuốc. Chiết khấu cao khiến nhiều đại lý chấp nhận bán các loại thuốc không rõ nguồn gốc, chất lượng, giá thành rẻ. Các đại lý làm ăn chân chính lâm vào thế khó khăn vì cạnh tranh và gặp khó trong việc lựa chọn loại thuốc, nhãn hiệu để bán.

Mạnh tay với vi phạm

Trước thực trạng người nuôi trồng thủy sản đang phải “oằn mình” chống đỡ nạn thuốc giả, Bộ NN&PTNT đã ban hành chỉ thị tăng cường công tác TYTS. Qua đó, yêu cầu các địa phương thực hiện quy hoạch vùng nuôi trồng thủy sản, nâng cao năng suất, giảm thiệt hại do bệnh, thời tiết. Nâng cao cơ sở vật chất đáp ứng nhu cầu xét nghiệm, phát hiện bệnh kịp thời. Tăng cường nhân lực để triển khai có hiệu quả các công tác TYTS.

Theo các chuyên gia, Nhà nước và các cơ quan chức năng cần có quy định quản lý rõ ràng với các loại sản phẩm thuốc TYTS. Công bố, niêm yết cụ thể các loại sản phẩm được cấp phép, giúp người dân nhận biết, lựa chọn và sử dụng đúng, có hiệu quả. Thường xuyên kiểm tra, xử lý nghiêm các vi phạm trong kinh doanh thuốc và các sản phẩm thủy sản.

Ông Hà Thanh Hải - Trưởng phòng Nghiệp vụ (Chi cục QLTT Bạc Liêu), cho rằng: “Nhà nước cần có quy định “siết” lại hoạt động NK kháng sinh. Hiện nay, cơ chế chưa đủ mạnh khiến nhiều loại kháng sinh cấm như Oxytetracyline, Enrofloxacin… vẫn đang được nhập và bày bán công khai. Các mức phạt vi phạm cần nghiêm khắc hơn để răn đe, tránh tái phạm”.

“Ngoài ra, các cơ quan quản lý cần có giải pháp nhằm tối giản các khâu trung gian trong hoạt động cung cấp thuốc và các chế phẩm thủy sản. Hiện nay, vì có quá nhiều khâu trung gian, giá các loại thuốc, vật tư, chế phẩm thủy sản đội giá gấp nhiều lần khi tới tay người nuôi”, ông Hải nói thêm.

Bên cạnh đó, Nhà nước cần phát triển và phát huy vai trò của các HTX, hội nhóm sản xuất nông nghiệp, địa phương để nâng cao kiến thức cho người dân. Giúp người dân biết lựa chọn mua và sử dụng các loại thuốc cần thiết, hiệu quả. Thực tế cho thấy khi phát huy được vai trò của các tổ chức địa phương, người dân sẽ được hưởng lợi.

Hiến Nguyễn