Tại hội nghị về doanh nghiệp và tăng trưởng, thông điệp điều hành được xác lập rõ ràng: doanh nghiệp không chỉ là động lực mà còn giữ vai trò trung tâm trong chiến lược phát triển. Trong tổng thể đó, chuyển đổi hộ kinh doanh được xem là bước đi bản lề, mở rộng nền tảng cho tăng trưởng.

Doanh nghiệp ở vị trí trung tâm

Trong chiến lược phát triển giai đoạn mới, khu vực doanh nghiệp được đặt vào vị trí “hạt nhân vận hành” của nền kinh tế, nơi hội tụ các nguồn lực và chuyển hóa thành tăng trưởng thực chất. 

Khi yêu cầu tăng trưởng hai chữ số trở thành mục tiêu xuyên suốt, việc củng cố và nâng cấp lực lượng doanh nghiệp không còn là lựa chọn, mà là điều kiện tiên quyết.

Trong bối cảnh đó, yêu cầu làm mới các động lực tăng trưởng được đặt ra một cách cấp thiết. Bên cạnh các trụ cột truyền thống, những yếu tố như khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn đang nổi lên như các “động cơ tăng trưởng” mới, giúp nền kinh tế nâng cao chất lượng và khả năng chống chịu.

Tuy nhiên, môi trường bên ngoài đang đặt ra nhiều thách thức đa chiều: từ xu hướng bảo hộ thương mại, xung đột địa chính trị đến áp lực biến đổi khí hậu, già hóa dân số và chuyển dịch năng lượng. Những biến số này buộc nền kinh tế phải chuyển mình theo hướng linh hoạt hơn, với năng lực thích ứng cao hơn.

Trong tổng thể đó, không gian phát triển cũng được mở rộng theo chiều sâu và chiều rộng, từ kinh tế biển, không gian ngầm đến các lĩnh vực công nghệ cao. Đây là những “biên độ tăng trưởng” mới, nhưng để khai thác hiệu quả, vai trò triển khai của doanh nghiệp vẫn mang tính quyết định.

Ngày 27/3, tại hội nghị về đóng góp của khu vực doanh nghiệp đối với mục tiêu tăng trưởng cao, Thủ tướng Phạm Minh Chính trực tiếp chủ trì và đưa ra nhiều định hướng đáng chú ý cho giai đoạn phát triển mới.

Trong đó, Thủ tướng điểm lại bức tranh kinh tế - xã hội giai đoạn 2021 - 2025, Việt Nam vẫn duy trì được ổn định và đạt nhiều kết quả tích cực dù bối cảnh quốc tế có nhiều biến động khó lường.

Theo Thủ tướng, vai trò của doanh nghiệp ngày càng được khẳng định rõ nét hơn trong cấu trúc nền kinh tế. Khi nhận thức thay đổi, cách tiếp cận và phương thức hành động cũng phải điều chỉnh, với tinh thần lấy đổi mới sáng tạo làm động lực và cộng đồng doanh nghiệp làm nguồn sức mạnh phát triển.

Bước sang giai đoạn 2026 - 2030, mục tiêu tăng trưởng trung bình từ 10% trở lên tiếp tục được nhấn mạnh như một yêu cầu mang tính chiến lược. Đây được coi là bước đi cần thiết để đưa nền kinh tế tiến vào giai đoạn phát triển nhanh và bền vững hơn.

Người đứng đầu Chính phủ khẳng định Nhà nước sẽ tiếp tục hoàn thiện thể chế, song doanh nghiệp phải đóng vai trò chủ thể. Đồng thời, Chính phủ cam kết lắng nghe, đồng hành và tháo gỡ khó khăn bằng các giải pháp cụ thể nhằm tạo môi trường kinh doanh thuận lợi hơn.

Mở rộng “địa tầng”, kích hoạt dư địa tăng trưởng

Từ góc nhìn cấu trúc, việc mở rộng khu vực doanh nghiệp đang trở thành “đòn bẩy thể chế” quan trọng, đặc biệt thông qua quá trình chuyển đổi hộ kinh doanh sang mô hình doanh nghiệp. Đây không chỉ là bước chuẩn hóa về pháp lý, mà còn là cách nâng cao năng suất và khả năng tích lũy của nền kinh tế.

Trong định hướng điều hành, lộ trình phát triển được thiết kế theo nhiều tầng: từ hộ kinh doanh tiến lên doanh nghiệp, từ doanh nghiệp nhỏ mở rộng quy mô và xa hơn là hình thành các tập đoàn có năng lực cạnh tranh khu vực và toàn cầu. 

Các số liệu hiện tại cho thấy nền tảng đã được hình thành rõ nét. Khu vực doanh nghiệp đóng góp khoảng 60% GDP, tạo việc làm cho hơn 16 triệu lao động và giữ vai trò chủ lực trong hoạt động xuất nhập khẩu, đây là một chỉ dấu quan trọng về độ mở và sức cạnh tranh của nền kinh tế.

Trong cấu trúc này, doanh nghiệp nhà nước tiếp tục giữ vai trò “trụ đỡ” ở các lĩnh vực then chốt, góp phần ổn định kinh tế vĩ mô. Song song, khu vực tư nhân đang nổi lên như động lực tăng trưởng năng động nhất, với sự xuất hiện của nhiều doanh nghiệp quy mô lớn.

Khu vực FDI tiếp tục bổ sung nguồn lực quan trọng khi Việt Nam duy trì vị thế trong nhóm 15 quốc gia thu hút đầu tư nước ngoài lớn nhất thế giới. Dòng vốn này không chỉ mang lại tài chính, mà còn góp phần nâng chuẩn công nghệ và quản trị.

Đến cuối năm 2025, cả nước có hơn 1 triệu doanh nghiệp đang hoạt động, tăng trên 25% so với năm 2020. Đặc biệt, nhịp độ gia nhập thị trường tăng mạnh từ giữa năm 2025, với khoảng 18.000 doanh nghiệp thành lập mới mỗi tháng, tổng số doanh nghiệp thành lập mới và quay trở lại hoạt động trong năm đạt gần 298.000.

Về nguồn lực, tổng vốn đầu tư toàn xã hội giai đoạn 2021 - 2025 đạt khoảng 33% GDP. Thị trường vốn tiếp tục mở rộng, với quy mô thị trường cổ phiếu đạt 86,7% GDP và thị trường trái phiếu đạt khoảng 30% GDP, tạo nền tảng tài chính cho doanh nghiệp phát triển dài hạn.

Trong bối cảnh hội nhập sâu rộng, yêu cầu đặt ra là doanh nghiệp phải tận dụng hiệu quả các FTA, đẩy nhanh chuyển đổi số và thích ứng với xu hướng kinh tế xanh để gia tăng vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu. Đồng thời, nâng cao năng lực nội tại, hướng tới tự chủ và phát triển bền vững.

Xét trên bình diện dài hạn, việc “doanh nghiệp hóa” khu vực hộ kinh doanh không chỉ mở rộng quy mô mà còn tái cấu trúc nền tảng tăng trưởng. Khi lực lượng doanh nghiệp đủ mạnh về số lượng lẫn chất lượng, mục tiêu tăng trưởng hai chữ số sẽ có thêm cơ sở để hiện thực hóa.

Tiến Anh