Tuy nhiên, theo các chuyên gia để biến lợi thế địa kinh tế thành đơn hàng, doanh nghiệp cần chủ động đáp ứng tiêu chuẩn Halal, nâng cao chất lượng sản phẩm và xây dựng chiến lược tiếp cận thị trường bài bản.

_{Cửa ngõ kết nối ba châu lục}

Tại Hội thảo “Cơ hội và thách thức phát triển thị trường Thổ Nhĩ Kỳ (ngành thực phẩm và đồ uống)” ngày 21/7, ông Tạ Mạnh Cường, Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ Xúc tiến Thương mại và Đầu tư (Cục Xúc tiến thương mại), cho biết Thổ Nhĩ Kỳ đang giữ vai trò là cửa ngõ giao thương giữa châu Âu, Trung Đông và Bắc Phi. Với vị trí nằm trên cả hai châu lục Á – Âu, quốc gia này không chỉ là thị trường tiêu dùng quy mô lớn mà còn là trung tâm trung chuyển hàng hóa quan trọng của khu vực.

Theo số liệu được công bố tại hội thảo, tổng kim ngạch thương mại Việt Nam – Thổ Nhĩ Kỳ trong 6 tháng đầu năm 2026 đạt khoảng 1,39 tỷ USD, trong đó xuất khẩu của Việt Nam tăng 32% so với cùng kỳ năm trước. Trong khi đó, Thổ Nhĩ Kỳ đang đặt mục tiêu đưa tổng kim ngạch xuất khẩu hàng hóa và dịch vụ vượt 400 tỷ USD trong năm 2026, tạo dư địa hợp tác lớn đối với các đối tác thương mại, trong đó có Việt Nam.

Không chỉ sở hữu thị trường nội địa với hơn 86 triệu dân và tầng lớp trung lưu ngày càng mở rộng, Thổ Nhĩ Kỳ còn có lợi thế đặc biệt khi duy trì Liên minh thuế quan với Liên minh châu Âu (EU) và đã ký kết gần 40 hiệp định thương mại tự do (FTA) với nhiều nền kinh tế trên thế giới. Điều này cho phép hàng hóa lưu thông thuận lợi hơn sang các thị trường lân cận, đồng thời tạo điều kiện để doanh nghiệp tận dụng Thổ Nhĩ Kỳ như một trung tâm logistics và tái xuất sang châu Âu, Trung Đông và Bắc Phi.

Theo PGS.TS Đinh Công Hoàng, Viện Nghiên cứu Nam Á, Tây Á và Châu Phi (Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam), trong chiến lược nghiên cứu thị trường khu vực Trung Đông, Thổ Nhĩ Kỳ được xác định là một trong những quốc gia trọng điểm, cùng với Saudi Arabia, Israel, Iran và các nước thuộc Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh (GCC).

Điểm đáng chú ý là cơ cấu nhập khẩu của Thổ Nhĩ Kỳ mang tính bổ trợ cao đối với Việt Nam. Quốc gia này có nhu cầu lớn về nguyên liệu phục vụ ngành chế biến và tái xuất, trong khi Việt Nam có lợi thế về nguồn cung nông sản, thủy sản và thực phẩm chế biến. Đây là cơ sở để hai nền kinh tế tăng cường hợp tác theo hướng bổ sung lẫn nhau thay vì cạnh tranh trực tiếp.

Đặc biệt, trong bối cảnh nhiều thị trường lớn gia tăng các biện pháp bảo hộ thương mại, việc khai thác hiệu quả thị trường Thổ Nhĩ Kỳ không chỉ giúp doanh nghiệp mở rộng đầu ra mà còn góp phần giảm phụ thuộc vào một số thị trường truyền thống, nâng cao khả năng chống chịu trước những biến động của thương mại toàn cầu.

Với cơ cấu nhập khẩu nguyên liệu phục vụ chế biến và tái xuất của Thổ Nhĩ Kỳ, theo PGS.TS Đinh Công Hoàng, thị trường này  mở ra nhiều cơ hội cho doanh nghiệp Việt Nam  tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng khu vực, nhất là trong bối cảnh Thổ Nhĩ Kỳ đang đẩy mạnh vai trò trung tâm logistics và thương mại giữa châu Âu, Trung Đông và Bắc Phi.

Chủ động  vượt “rào cản” Halal

PGS.TS Đinh Công Hoàng cho hay, trong nhóm nông sản, cà phê và hồ tiêu được đánh giá là hai mặt hàng có nhiều dư địa tăng trưởng. Bên cạnh đó, các loại gia vị như quế, hoa hồi - những nguyên liệu quen thuộc trong ẩm thực Trung Đông - được dự báo sẽ tiếp tục gia tăng nhu cầu nhập khẩu.

Ngoài ra, gạo thơm, gạo ST25, gạo nếp cùng hạt điều cũng có nhiều cơ hội mở rộng thị phần, phục vụ hệ thống nhà hàng châu Á bởi cộng đồng người châu Á ngày càng gia tăng tại  quốc gia này.

Đối với rau quả, ngoài các sản phẩm tươi như thanh long, bưởi, dừa tươi có tiếp cận phân khúc siêu thị cao cấp và khu nghỉ dưỡng, nhóm trái cây sấy như xoài, mít, dừa sấy, nước ép,... cũng được đánh giá phù hợp với xu hướng tiêu dùng đồ ăn nhẹ lành mạnh đang phát triển tại nơi này.

Ở lĩnh vực thủy sản, tôm đông lạnh, cá tra có nhiều dư địa tăng trưởng đáp ứng hệ thống nhà hàng khách sạn. Riêng cá tra được xem là sản phẩm có lợi thế nổi bật khi Việt Nam hiện là nhà cung cấp lớn nhất tại thị trường Thổ Nhĩ Kỳ.

Theo ông Tạ Mạnh Cường, cùng với cơ hội, doanh nghiệp Việt Nam cũng cần chuẩn bị kỹ để vượt qua các rào cản của thị trường. Ngoài những yêu cầu về kiểm dịch thực vật, truy xuất nguồn gốc, thủ tục hải quan hay chi phí logistics, chứng nhận Halal đang trở thành điều kiện gần như bắt buộc đối với nhiều dòng thực phẩm khi tiếp cận cộng đồng Hồi giáo đông đảo tại quốc gia này.

Cũng theo các chuyên gia, Thổ Nhĩ Kỳ đang từng bước xây dựng vị thế là trung tâm thương mại Halal của khu vực. Việc siết chặt quản lý và kiểm tra chứng nhận Halal không nhằm hạn chế thương mại mà hướng tới nâng cao chất lượng và độ tin cậy của thị trường. Điều này đồng nghĩa với việc những doanh nghiệp chuẩn bị sớm về quy trình sản xuất, hệ thống kiểm soát chất lượng và chứng nhận Halal sẽ có nhiều lợi thế hơn trong cạnh tranh.

Doanh nghiệp Việt trước “cánh cửa vàng” Halal: Muốn đi xa phải vượt bài toán niềm tin

Doanh nghiệp Việt “tự mất” 10-15% giá trị xuất khẩu vì thiếu chứng nhận Halal

Bà Bá Thị Nguyệt Thu, Giám đốc HTX Hà Nội Xanh, Nhà sáng lập Trung tâm Xúc tiến và Trải nghiệm HalalViet, cho biết thời gian qua, nhiều doanh nghiệp Việt Nam đã có cơ hội tiếp cận trực tiếp các nhà nhập khẩu đến từ Thổ Nhĩ Kỳ, Bắc Phi và Trung Đông. Không ít đối tác đã chủ động sang Việt Nam khảo sát vùng nguyên liệu, tham quan nhà máy và tìm kiếm cơ hội hợp tác lâu dài.

Theo bà Thu, để tận dụng hiệu quả cơ hội từ thị trường này, doanh nghiệp, hợp tác xã và các cơ sở sản xuất cần chuẩn hóa sản phẩm ngay từ đầu, lựa chọn phân khúc phù hợp và chủ động đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn Halal trước khi tìm kiếm đối tác. Đối với các doanh nghiệp nhỏ và hợp tác xã, việc tham gia các chương trình xúc tiến thương mại, hội chợ chuyên ngành và kết nối thông qua các tổ chức hỗ trợ sẽ giúp giảm đáng kể chi phí tiếp cận thị trường.

Các chuyên gia nhận định, trong bối cảnh Thổ Nhĩ Kỳ tăng cường hợp tác kinh tế với khu vực Trung Đông, Kavkaz và Trung Á, những sản phẩm đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn của thị trường này sẽ có nhiều cơ hội mở rộng sang các quốc gia lân cận. Vì vậy, thay vì chỉ coi Thổ Nhĩ Kỳ là một thị trường xuất khẩu đơn thuần, doanh nghiệp Việt Nam cần xem đây là một trung tâm trung chuyển chiến lược và là "bàn đạp" để đưa nông sản, thực phẩm Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng khu vực.

Hồng Hương