Sau những tháng chật vật hồi đầu năm, thời gian gần đây, nhiều doanh nghiệp xuất khẩu trái cây cho biết, đối tác đã đặt hàng nhiều hơn, đặc biệt là cơ hội lớn tại thị trường EU và Mỹ.

Tăng tốc cuối năm

 Từ giữa tháng 10 này, Chile đã chính thức cho phép nhập khẩu quả bưởi tươi từ Việt Nam với yêu cầu lô hàng phải qua chiếu xạ để kiểm soát ruồi đục quả và được cơ quan thẩm quyền của Việt Nam cấp chứng thư xuất khẩu (XK). Đáng chú ý, trước đó, châu Âu cũng cho phép nhập khẩu chính thức loại quả này theo Hiệp định thương mại tự do Việt Nam - EU (EVFTA).

Thông tin từ Cục Bảo vệ thực vật (Bộ NN&PTNT), tính đến giữa tháng 9, Việt Nam đã cấp được 22 mã số vùng trồng với diện tích hơn 284 ha bưởi đủ điều kiện XK sang EU. Dự kiến, cuối năm nay, bưởi tươi cũng sẽ có "visa" để XK sang Mỹ. Ngoài ra, bưởi cũng là loại trái cây đang được ưu tiên để đàm phán XK chính ngạch sang Trung Quốc sau sầu riêng.

Dự báo triển vọng XK từ nay đến cuối năm cho các DN trong ngành trái cây là cực kỳ lớn. Nói với Thời báo Kinh Doanh, ông Nguyễn Đình Tùng, Tổng Giám đốc Vina T&T Group, cho biết hiện tăng trưởng XK của DN đạt được là 20% so với cùng kỳ 2019. Kết quả trên có được là do sản phẩm trái cây của DN đáp ứng yêu cầu khắt khe từ các thị trường khó tính như Mỹ, EU. Đặc biệt, dịch COVID-19 cũng khiến hoạt động của một số DN XK của các nước bị đình trệ, do vậy đơn hàng dồn về cho T&T rất nhiều. Từ nay đến cuối năn, XK trái cây sẽ sôi động hơn.

Trong khi đó, bà Ngô Thị Thu Hồng, Tổng giám đốc Công ty cổ phần Ameii Việt Nam, cho biết XK trái cây chắc chắn tăng trưởng mạnh vào những tháng còn lại của năm 2020. Những tháng cuối năm thường là mùa lễ hội lớn ở châu Âu, Mỹ... Đây sẽ là cơ hội cho trái cây Việt Nam tăng tốc bù đắp lại những khó khăn gặp phải dịp đầu năm.

Riêng với thị trường EU, đại diện Ameii Việt Nam cho biết đã nhận được hàng chục lời chào hỏi mua hàng. DN đang chuẩn bị kế hoạch xây dựng vùng nguyên liệu.

Theo ông Nguyễn Quốc Toản, Cục trưởng Cục Chế biến và Phát triển thị trường nông sản, rau quả là một trong 6 nhóm mặt hàng được kỳ vọng sẽ đạt tốc độ tăng trưởng XK cao trong năm nay. Đặc biệt, các sản phẩm cô đặc từ rau, củ, quả (chanh leo, thanh long, xoài...) cũng cần được đẩy mạnh toàn diện ở khu vực EU, Mỹ. Trong đại dịch COVID-19, công ty CP thực phẩm xuất khẩu Đồng Giao mỗi tuần vẫn XK đều đặn 10 container hàng chanh leo cô đặc được sản xuất từ Gia Lai, rồi đưa cuống cảng Quy Nhơn (Bình Định) để XK sang tỉnh Phúc Kiến (Trung Quốc).

Chuyên nghiệp trong XK

Theo ông Toản, Việt Nam có một số nhóm sản phẩm có lợi thế ở tầm thế giới như chanh leo - đang canh tranh với Ecuador, Peru nên phải đảm bảo và giữ được mạng lưới khách hàng, liên kết được các nhà phân phối bán lẻ tại bản địa, đặc biệt khu vực EU, Đông Bắc Á.

"Đồng thời, phải tuyên truyền một cách tích cực, đặc biệt là về giá trị văn hóa của sản phẩm, nguồn gốc xuất xứ, chỉ dẫn địa lý… Chúng ta phải minh bạch hóa điều này và đảm bảo thực hiện tốt", ông Toản khuyến nghị.

Trên thực tế, thách thức đảm bảo sản phẩm đạt chất lượng đồng bộ cũng đang là bài toán đối với các DN XK trái cây. Ông Tùng cho biết, DN phải tìm hiểu rõ về nhu cầu ở mỗi thị trường, đối tượng cạnh tranh, đặc biệt là các rào cản kỹ thuật. Với thị trường Mỹ, yêu cầu phải có mã số vùng trồng, mã số đóng gói do phía Mỹ cấp, chứ không hẳn là các chứng chỉ như GlobalGAP hay VietGAP. Nhưng thị trường châu Âu lại yêu cầu phải có GlobalGAP, chứng chỉ môi trường, ISO hay HACCP…

Đặc biệt, chữ tín trong kinh doanh là cực kỳ quan trọng. Khách hàng đặt ra yêu cầu khắt khe về tiêu chuẩn, tính đồng bộ của chất lượng. Do vậy, chính bản thân các DN XK cũng cần làm ăn bài bản, chuyên nghiệp bằng cách xây dựng vùng nguyên liệu với nông dân, HTX một cách chặt chẽ.

"Nếu DN làm ăn hời hợt, đưa hàng trôi nổi thì không những đánh mất lòng tin mà còn bị đối tác phạt rất nặng", ông Tùng cảnh báo.

Đồng quan điểm trên, bà Ngô Thị Thu Hồng cũng cho rằng, yêu cầu kiểm soát dư lượng thuốc bảo vệ thực vật là cực kỳ quan trọng với việc XK trái cây. Điều này đòi hỏi mỗi DN XK trái cây phải đầu tư chuyên nghiệp vào việc xây dựng vùng trồng. Đây là bước đi cơ bản mà mỗi DN cần phải làm được.

Theo số liệu từ cục Bảo vệ thực vật, đến nay, đối với các thị trường khó tính đã cấp được 998 mã số vùng trồng, trong đó có các mã số được cấp nhiều nhất là cho thị trường Hoa Kỳ (471), tiếp đó là Úc và New Zealand (393), Hàn Quốc (199) và cuối cùng các các thị trường Thái Lan, Nhật Bản, EU. Ngoài ra cũng đã cấp 47 mã số cơ sở đóng gói cho nông sản XK sang các thị trường này.

Cục Bảo vệ thực vật khuyến nghị các DN chủ động vùng nguyên liệu bằng cách liên kết với các vùng trồng đã được cấp mã số để giữ vững và nâng cao chất lượng nông sản.

Thy Lê