Thanh tra Chính phủ vừa ban hành Kết luận thanh tra số 54/KL-TTCP về công tác phòng, chống lãng phí trong quản lý, sử dụng các cơ sở nhà, đất của cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp nhà nước trên địa bàn tỉnh Ninh Bình. Phạm vi thanh tra trải dài từ ngày 01/01/2019 đến 01/7/2025, bao gồm cả giai đoạn trước và sau khi thực hiện sáp nhập đơn vị hành chính.

Theo kết luận, dù công tác quản lý tài sản công tại các địa phương trước sáp nhập đã có những chuyển biến nhất định, nhưng thực tế vẫn tồn tại nhiều hạn chế kéo dài. Sau khi hợp nhất địa giới hành chính, tỉnh Ninh Bình quản lý tổng cộng 7.015 cơ sở nhà, đất, tạo áp lực lớn đối với công tác rà soát, sắp xếp và sử dụng hiệu quả tài sản.

Một trong những vấn đề nổi cộm được Thanh tra Chính phủ chỉ ra là tình trạng thiếu hồ sơ pháp lý đối với nhiều cơ sở nhà, đất. Không ít đơn vị được giao quản lý, sử dụng tài sản nhưng chưa hoàn tất thủ tục cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Thậm chí, có trường hợp hồ sơ bị thất lạc, không đủ căn cứ xác định nguồn gốc tài sản.

Công tác kê khai, hạch toán tài sản công cũng bộc lộ nhiều bất cập. Một số cơ sở nhà, đất chưa được kê khai đầy đủ, chưa được xác định giá trị quyền sử dụng đất để tính vào tài sản của đơn vị. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến tính minh bạch trong quản lý mà còn tiềm ẩn nguy cơ thất thoát tài sản nhà nước.

Đáng chú ý, Thanh tra Chính phủ phát hiện tình trạng sử dụng tài sản công sai mục đích tại một số đơn vị. Cụ thể, có trường hợp sử dụng nhà, đất để kinh doanh, cho thuê, liên doanh, liên kết khi chưa được cấp có thẩm quyền phê duyệt. Việc này vi phạm quy định về quản lý tài sản công, đồng thời tiềm ẩn nguy cơ trục lợi.

Bên cạnh đó, việc chậm thực hiện phương án sắp xếp lại, xử lý nhà, đất cũng là điểm yếu lớn. Nhiều cơ sở chưa được rà soát, chưa lập phương án xử lý hoặc đã lập nhưng chưa được phê duyệt. Điều này dẫn đến tình trạng tài sản bị bỏ không hoặc sử dụng kém hiệu quả trong thời gian dài.

Kết quả kiểm tra cụ thể tại 25 cơ sở nhà, đất thuộc 19 cơ quan, đơn vị cho thấy hàng loạt vi phạm. Có 7 cơ sở chưa hoàn tất thủ tục cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, 7 cơ sở thiếu hồ sơ pháp lý, 7 cơ sở chưa kê khai đầy đủ. Ngoài ra, 4 cơ sở sử dụng sai mục đích và 15 cơ sở bị bỏ không trong nhiều năm, gây lãng phí quỹ đất, quỹ nhà.

Một số trường hợp còn ghi nhận tình trạng đất bị lấn chiếm với diện tích hơn 4.000 m2. Đây là dấu hiệu cho thấy công tác quản lý, giám sát chưa được thực hiện chặt chẽ, tạo kẽ hở cho vi phạm phát sinh.

Thanh tra cũng chỉ ra nhiều tồn tại trong công tác kiểm tra và giám sát. Việc kiểm tra hiện trạng trước và sau khi sắp xếp nhà, đất chưa được thực hiện đầy đủ, thường xuyên. Một số cơ sở đã được kiểm tra nhưng chưa được lập phương án xử lý hoặc chưa được cấp có thẩm quyền phê duyệt.

Ngoài ra, tiến độ triển khai một số dự án liên quan đến nhà, đất còn chậm, không đảm bảo kế hoạch đề ra. Một số dự án đã hoàn thành nhưng chưa lập hoặc chậm lập hồ sơ quyết toán, gây khó khăn cho công tác quản lý tài chính.

Thanh tra Chính phủ đánh giá nguyên nhân của các tồn tại trên đến từ nhiều yếu tố. Trong đó, việc sắp xếp lại bộ máy hành chính sau sáp nhập làm phát sinh khối lượng công việc lớn, trong khi nguồn lực quản lý còn hạn chế. Hệ thống pháp luật về tài sản công thường xuyên thay đổi cũng gây khó khăn trong quá trình triển khai.

Bên cạnh đó, một số cơ quan, đơn vị chưa thực sự quan tâm đúng mức đến công tác quản lý tài sản công, chưa chủ động trong việc rà soát, đề xuất phương án xử lý. Năng lực cán bộ làm công tác quản lý tài sản còn hạn chế, thiếu chuyên sâu về pháp luật đất đai.

Trên cơ sở kết quả thanh tra, Thanh tra Chính phủ kiến nghị Thủ tướng chỉ đạo UBND tỉnh Ninh Bình kiểm điểm, làm rõ trách nhiệm của các tập thể, cá nhân liên quan. Đồng thời yêu cầu chấn chỉnh, khắc phục các tồn tại, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm.

UBND tỉnh cũng được yêu cầu rà soát toàn diện việc quản lý, sử dụng nhà, đất công, đặc biệt là các cơ sở bỏ hoang hoặc sử dụng sai mục đích. Các cơ quan chức năng cần hoàn thiện hồ sơ pháp lý, đẩy nhanh việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và xác định giá trị tài sản.

Ngoài ra, Thanh tra Chính phủ nhấn mạnh, UBND tỉnh Ninh Bình cần tăng cường kiểm tra, giám sát, kịp thời phát hiện và xử lý các hành vi vi phạm như lấn chiếm, cho thuê trái phép hoặc sử dụng sai mục đích. Đồng thời, yêu cầu xử lý dứt điểm các vướng mắc về nghĩa vụ tài chính liên quan đến đất đai.

Đối với các cơ sở cụ thể đã được thanh tra, tỉnh cần khẩn trương xây dựng phương án sử dụng hiệu quả, tránh để tài sản tiếp tục bị bỏ không. Các trường hợp vi phạm phải được xử lý theo đúng quy định, đảm bảo không để xảy ra thất thoát, lãng phí tài sản công.

Xuân Bắc