Theo UBND tỉnh, đến nay, toàn tỉnh Thanh Hóa có 118 làng nghề công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp (TTCN), trong đó có 87 làng nghề truyền thống và 31 làng nghề mới, góp phần tạo việc làm cho hàng nghìn lao động khu vực nông thôn. Hiện có 2 nhóm làng nghề hoạt động tốt là nhóm làng nghề chế biến nông, lâm, thủy sản, thực phẩm và nhóm làng nghề sản xuất hàng tiểu thủ công nghiệp.

Nền tảng từ HTX, doanh nghiệp

Để phát triển ngành nghề TTCN, làng nghề, các địa phương trên địa bàn tỉnh đã thực hiện xây dựng mỗi xã một sản phẩm trong xây dựng nông thôn mới, trong đó, không ít làng nghề đã gắn phát triển ngành nghề TTCN với phát triển du lịch.

Đến nay đã hình thành một số điểm du lịch làng nghề, như: Làng nghề mây tre đan xã Hoằng Thịnh, làng nghề mộc Đạt Tài (xã Hoằng Đạt), làng nghề nước mắm Khúc Phụ (xã Hoằng Phụ), làng nghề dệt chiếu cói ở huyện Nga Sơn, làng nghề bánh gai Tứ Trụ (xã Thọ Diên), làng nghề dệt thổ cẩm xã Cẩm Lương...

Nhằm tạo nền tảng và định hướng cho các làng nghề phát triển, tỉnh Thanh Hóa quan tâm đến việc thành lập và phát triển các HTX, Tổ hợp tác. Các HTX, Tổ hợp tác sẽ đẩy mạnh liên kết tìm đầu ra cho các sản phẩm từ nghề truyền thống; chú trọng đa dạng hóa mẫu mã, nâng cao chất lượng sản phẩm, khôi phục, phát triển các làng nghề truyền thống theo chiều sâu gắn với việc xây dựng thương hiệu, từ đó có thể phát triển các làng nghề, ngành nghề TTCN phát triển theo chuỗi.

Tiêu biểu như HTX sản xuất mật mía xã Thạch Sơn ngoài đầu tư máy móc, phát triển vùng nguyên liệu phục vụ chế biến mật mía, năm 2018, HTX đã thực hiện việc dán tem nhãn, đảm bảo nguồn gốc xuất xứ, do vậy sản phẩm được nhiều nơi biết đến hơn.

Sự phát triển của HTX cũng chính là nền tảng để nghề chế biến mật mía tại xã Thạch Sơn, huyện Thạch Thành tiếp tục được phát triển theo hướng hàng hóa. Sản phẩm bảo đảm chất lượng, đáp ứng được thị hiếu người tiêu dùng.

Bên cạnh đó, các doanh nghiệp cũng góp phần thúc đẩy các làng nghề phát triển. Tiêu biểu như công ty cổ phần nước mắm Tĩnh Gia là doanh nghiệp tư nhân đã đứng ra xây dựng cơ sở vật chất hạ tầng, xây dựng nhà xưởng, chế biến nước mắm, mắm tôm xuất bán ra thị trường. Ngoài sản xuất, HTX còn đứng ra thu mua nguyên vật liệu cho người dân, hỗ trợ người dân trong làng nghề nước mắm Tĩnh Gia thu mua sản phẩm và tìm kiếm thị trường.

Có thể thấy, các HTX, THT, doanh nghiệp đã có vai trò quan trọng thúc đẩy các làng nghề trên địa bàn tỉnh phát triển sản phẩm, mở rộng thị trường cũng như thu hút khách du lịch.

Bên cạnh đó, các HTX, Tổ hợp tác, doanh nghiệp còn du nhập các nghề mới có hiệu quả, phù hợp với trình độ tay nghề của lao động tại địa phương.

HTX Hợp Phát, xã Xuân Phú (Quan Hóa) hoạt động trong ngành nghề chế biến lâm sản. Những năm gần đây, nhận thấy nhu cầu chế biến lâm sản làm vàng mã gia tăng, HTX đã đầu tư hệ thống máy móc hàng chục tỷ đồng để đưa ra thị trường những sản phẩm vàng mã “chuẩn” về chất lượng để phục xuất khẩu. Hoạt động của HTX không chỉ tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho thành viên avf người dân mà còn giúp nghề chế biến lâm sản ở địa phương phát triển.

Tập trung phát triển

Các HTX, Tổ hợp tác, doanh nghiệp đã giúp các sản phẩm TTCN của các làng nghề, địa phương ngày càng phát triển. Theo UBND tỉnh, đến nay tỉnh đã có 160 sản phẩm, nhóm sản phẩm khác nhau do các doanh nghiệp, HTX, tổ hợp tác, làng nghề và hộ gia đình trong tỉnh sản xuất. Một số sản phẩm làng nghề truyền thống, đặc sản ẩm thực địa phương đã được nhiều nơi biết đến như: Chiếu Nga Sơn, tơ Hồng Đô, trống đồng Chè Đông, chè lam Phủ Quảng, bánh gai Tứ Trụ, nước mắm Ba Làng...

Ngành nghề TTCN, các làng nghề phát triển đã và đang tạo việc làm, tăng thu nhập cho nhiều lao động nông thôn, nhất là đối tượng lao động nữ đã quá tuổi được tuyển dụng làm việc tại các doanh nghiệp, HTX giúp họ có điều kiện cải thiện cuộc sống, cải thiện kinh tế cho gia đình. Theo Sở Công Thương Thanh Hóa, hiện, trên địa bàn tỉnh có khoảng hơn 80.000 lao động tham gia làm nghề TTCN, với mức thu nhập bình quân 3- 4 triệu đồng/người/tháng

Do đó, để phát triển các ngành nghề TTCN thông qua việc khôi phục nghề truyền thống, du nhập, nhân cấy nghề mới, tỉnh đã mở các lớp đào tạo nghề cho các thành viên và người dân, đồng thời nâng cao đào tạo nghề quản lý cho các cán bộ HTX.

Tỉnh cũng tạo điều kiện để các doanh nghiệp, HTX, Tổ hợp tác vừa phát triển vừa xây dựng thương hiệu để tăng khả năng cạnh tranh của sản phẩm trên thị trường.

Trung tâm Khuyến công và Tiết kiệm năng lượng tỉnh đã thực hiện nhiều chương trình hỗ trợ từ nguồn vốn của khuyến công quốc gia và khuyến công địa phương, như: Hỗ trợ các cơ sở đầu tư mua máy móc, trang thiết bị hiện đại vào sản xuất; tập huấn nâng cao nhận thức, tay nghề, tác phong công nghiệp cho lao động nông thôn; tìm kiếm thị trường cho các sản phẩm TTCN…

Như Yến