Tuy nhiên, đằng sau những chỉ số tài chính ấn tượng là một thực tế đầy thách thức đối với cộng đồng doanh nghiệp, đòi hỏi những chính sách hỗ trợ quyết liệt và thực chất hơn để duy trì đà phục hồi bền vững.

Động lực tăng trưởng đến từ khu vực sản xuất

Theo báo cáo mới nhất từ Cục Thuế, tổng thu ngân sách do cơ quan này quản lý trong 6 tháng đầu năm 2026 đã xác lập cột mốc ấn tượng: ước đạt trên 1,382 triệu tỷ đồng, bằng 61,6% dự toán pháp lệnh, tăng trưởng 16,6% so với cùng kỳ năm trước.

Đáng chú ý, "bình sữa" nội địa vẫn là nguồn lực chính khi đóng góp 1.351.350 tỷ đồng (tăng 16,4%). Trong đó, khu vực sản xuất kinh doanh tiếp tục giữ vai trò dẫn dắt, đóng góp gần 55% tổng thu với mức tăng trưởng 17,9%. Ngay cả nguồn thu từ dầu thô cũng ghi nhận mức tăng mạnh 25,6%, đạt trên 30.970 tỷ đồng.

Ngành Hải quan cũng ghi nhận những bước tiến vượt bậc. Tổng trị giá xuất nhập khẩu cả nước trong nửa đầu năm đạt con số ấn tượng 549,69 tỷ USD, tăng 27,1% so với cùng kỳ năm 2025. Trong đó, xuất khẩu đạt 266,52 tỷ USD (tăng 21%) và nhập khẩu đạt 283,17 tỷ USD (tăng 33,4%).

Hoạt động ngoại thương bùng nổ đã giúp số thu ngân sách từ xuất nhập khẩu đạt 264.795 tỷ đồng, bằng 58,7% dự toán và tăng 18,6% so với cùng kỳ. Nhiều đơn vị hải quan khu vực ghi nhận mức tăng trưởng đột biến nhờ sự gia tăng nhập khẩu máy móc, nguyên liệu như: Chi cục Hải quan khu vực VI (đạt 127,2% dự toán), khu vực XIII (85,1%) và khu vực XIV (83,4%).

Dưới góc nhìn của Cục Thống kê (Bộ Tài chính), sự tăng trưởng trong thu ngân sách là minh chứng rõ nét cho sự phục hồi của khu vực sản xuất. Kết quả điều tra doanh nghiệp ngành chế biến, chế tạo ghi nhận hoạt động quý II tốt hơn hẳn quý I và dự báo tiếp tục khởi sắc trong quý III. Niềm tin này được củng cố khi có tới 36,3% doanh nghiệp đánh giá hoạt động sản xuất kinh doanh tốt hơn và 43,4% ở mức ổn định.

Minh chứng cho sức bật này, ông Trần Duy Đông, Chủ tịch UBND tỉnh Phú Thọ, cho biết địa phương đang hình thành không gian phát triển mới với hệ thống hạ tầng đồng bộ. Theo ông, khu vực sản xuất công nghiệp, đặc biệt là các ngành hàng chủ lực như điện tử, máy tính và thiết bị công nghệ cao, đang giữ vai trò dẫn dắt và tạo ra giá trị gia tăng ngày càng cao cho kinh tế địa phương.

Ở góc độ ngành hàng, dệt may là điểm sáng khi thị trường Mỹ hồi phục. Ông Phạm Xuân Hồng, Chủ tịch HĐQT CTCP May Sài Gòn 3, nhận định mặc dù phải đối mặt với áp lực chi phí và giữ chân lao động, nhưng doanh nghiệp có thể đạt mức tăng trưởng trên 10%, thậm chí lên đến 20-30% nếu không có biến động bất thường. Theo Hiệp hội Dệt May Việt Nam (VITAS), 5 tháng đầu năm, ngành đã đạt kim ngạch xuất khẩu 17,81 tỷ USD, phần lớn doanh nghiệp đã có đơn hàng đến hết quý III.

Ngành điện tử cũng ghi nhận triển vọng rõ nét. Bà Đỗ Thị Thúy Hương, Ủy viên Ban Chấp hành Hiệp hội Doanh nghiệp Điện tử Việt Nam, cho hay các đơn hàng liên quan đến hạ tầng mạng và AI đang tăng mạnh từ 15-30%. Trong khi đó, ông Đinh Quốc Thái, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Thép Việt Nam, dự báo xuất khẩu thép cả năm có thể đạt 6 triệu tấn, gần gấp đôi năm trước nhờ năng lực sản xuất nội địa được cải thiện.

Thách thức phía sau những con số

Dù các số liệu thu ngân sách và tăng trưởng rất khả quan, nhưng bức tranh kinh tế vẫn còn những gam màu trầm đáng lo ngại. Báo cáo của Cục Thống kê lưu ý: Trong 6 tháng đầu năm, số doanh nghiệp giải thể lên tới 23.980 doanh nghiệp, gấp 1,9 lần cùng kỳ năm trước – mức cao nhất từ trước đến nay. Điều này cho thấy sức chống chịu của các doanh nghiệp quy mô nhỏ vẫn còn rất hạn chế.

Một số ngành vẫn gặp khó khăn lớn về đơn hàng, tiêu biểu như ngành chế biến gỗ với tỷ lệ doanh nghiệp nhận định đơn hàng xuất khẩu giảm so với quý trước lên tới 27,2%. Kết quả điều tra của Cục Thống kê (Bộ Tài chính) đã chỉ ra 4 nhóm khó khăn cốt lõi:

Xuất khẩu tăng mạnh, nhập siêu gần 17 tỷ USD: Việt Nam cần nâng năng lực sản xuất để giữ đà tăng trưởng

Nhập siêu gần 17 tỷ USD: Tín hiệu mở rộng sản xuất của doanh nghiệp Việt

Thứ nhất là áp lực chi phí sản xuất. Có 46,9% doanh nghiệp kiến nghị Nhà nước cần bình ổn giá nguyên vật liệu và năng lượng. Tỷ lệ này đặc biệt cao tại Hà Nội (52,9%) và Hải Phòng (50,3%).

Thứ hai là bài toán vốn. 43,4% doanh nghiệp kiến nghị ngân hàng tiếp tục giảm lãi suất cho vay để mở rộng sản xuất. Nhu cầu này tập trung cao ở các ngành chế biến gỗ (54,4%) và sản xuất kim loại (52,5%). Theo địa phương, Hà Nội dẫn đầu với 56,1% doanh nghiệp kiến nghị giảm lãi suất.

Thứ ba là sự ổn định nguồn cung. 33,9% doanh nghiệp mong muốn được ổn định nguồn nguyên liệu, đặc biệt trong các ngành khoáng phi kim loại và chế biến thực phẩm.

Thứ tư là rào cản hành chính. 25,9% doanh nghiệp mong muốn rút ngắn thời gian xử lý thủ tục; 21,7% muốn cắt giảm thủ tục vay vốn và 20,8% đề xuất giảm tiền thuê đất.

Để hiện thực hóa mục tiêu xuất khẩu và tăng trưởng trong nửa cuối năm, các hiệp hội ngành hàng đã đưa ra những đề xuất cụ thể. VITAS kiến nghị Chính phủ nhanh chóng xây dựng các khu công nghiệp dệt nhuộm tập trung có hệ thống xử lý môi trường đạt chuẩn nhằm tăng tỷ lệ nội địa hóa.

VITAS cũng đề xuất cơ chế ân hạn thuế VAT đối với nguyên phụ liệu sản xuất trong nước, cải cách thủ tục hành chính liên thông và thúc đẩy đàm phán các FTA mới như ASEAN - Canada hay nới lỏng điều kiện trong FTA Việt Nam - EAEU. Đây được xem là những giải pháp "vàng" để doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh, tận dụng dư địa thị trường quốc tế đang có dấu hiệu phục hồi.

Nhìn chung, các chuyên gia cho rằng để những con số triệu tỷ thực sự trở thành nguồn lực thúc đẩy nền kinh tế phát triển bền vững, việc lắng nghe và giải quyết rốt ráo các kiến nghị của doanh nghiệp về vốn, chi phí và thủ tục hành chính phải được xem là nhiệm vụ trọng tâm trong giai đoạn tới. Đồng thời, cần có những chính sách hỗ trợ thiết thực, giúp cộng đồng doanh nghiệp đủ sức "vượt sóng" và đóng góp mạnh mẽ hơn vào mục tiêu tăng trưởng chung của quốc gia.

Thanh Hoa