Theo các chuyên gia trí tuệ nhân tạo (AI) đang nhanh chóng trở thành động lực cốt lõi thúc đẩy doanh thu và năng suất của doanh nghiệp. Khảo sát từ AWS ghi nhận 64% doanh nghiệp ứng dụng AI đã tăng trưởng doanh thu với mức tăng bình quân 15%, trong khi 72% đơn vị nhận thấy năng suất lao động cải thiện rõ nét. Đáng chú ý, có tới 78% tổ chức tin tưởng làn sóng này sẽ tiếp tục giữ vai trò hạt nhân tăng trưởng trong tương lai.

Công nghệ đi trước, bài toán kinh doanh chuyển mình

Báo cáo Khảo sát Xu hướng tuyển dụng (MEOS) quý III/2026 của ManpowerGroup cho thấy khoảng 70 - 75% doanh nghiệp tại Việt Nam nhận định các công cụ AI cùng những chương trình đào tạo nâng cao kỹ năng là yếu tố nòng cốt giúp tối ưu hóa năng suất trong năm qua.

Đáng chú ý, 63% doanh nghiệp Việt Nam đánh giá cao việc ứng viên tận dụng AI để tìm việc kết hợp với quy trình đánh giá hồ sơ trực tiếp từ nhà tuyển dụng. Nhận thức này thúc đẩy các tổ chức săn đón nhân sự có năng lực số và tính thích nghi cao, cụ thể có 83% doanh nghiệp sẵn sàng chi trả mức đãi ngộ vượt trội cho người có khả năng ứng dụng AI một cách hiệu quả và trách nhiệm, riêng khu vực phía Nam tỷ lệ này lên tới 88%.

Dù nhu cầu bùng nổ, thị trường lao động lại rơi vào nghịch lý khi công nghệ đi trước còn con người theo sau. Tình trạng thiếu hụt kỹ sư chuyên sâu diễn ra trên diện rộng, từ nghiên cứu, phát triển đến vận hành sản phẩm ở cả quy mô tập đoàn lẫn doanh nghiệp khởi nghiệp.

Ông Bùi Thanh Minh, Phó Tổng Giám đốc Thường trực, Giám đốc Đổi mới sáng tạo Tập đoàn Misa, chia sẻ dù sở hữu đội ngũ làm sản phẩm hơn 1.000 người và đang đảm nhận trọng trách xây dựng mô hình ngôn ngữ lớn cho AI "Make in Vietnam", công ty vẫn phải cân nhắc sắp xếp lại thứ tự ưu tiên cho các kế hoạch chuyển đổi sang mô hình "AI First". Nút thắt nhân lực chuyên sâu không chỉ là vấn đề riêng của Misa mà đang làm chậm tốc độ phát triển chung của toàn thị trường.

Sự khan hiếm càng căng thẳng khi các đơn hàng quốc tế đổ về. Giám đốc nhân sự một doanh nghiệp công nghệ quy mô vừa tại Hà Nội cho biết công ty đã treo mức thu nhập 45 -50 triệu đồng/tháng, trả đủ lương thời gian thử việc và cung cấp sẵn tài khoản dịch vụ AI trả phí nhằm tuyển kỹ sư cho các dự án từ Mỹ và Nhật Bản. Tuy nhiên, hành trình tìm kiếm ứng viên kinh nghiệm trên ba năm, vừa thông thạo tiếng Anh vừa từng làm dự án thực tế chẳng khác nào "mò kim đáy bể", khiến vị trí tuyển dụng phải chờ người suốt nhiều tháng.

Ngay cả các tập đoàn quy mô lớn cũng chịu chung áp lực. Tại Bosch Việt Nam, nơi có hơn 4.000 kỹ sư tham gia các dự án toàn cầu, AI đã được tích hợp sâu vào kiểm soát chất lượng và tối ưu hóa vận hành tại nhà máy ở Đồng Nai. Bà Trần Lê Ngọc Đoan, Giám đốc Nhân sự Bosch Global Software Technologies Việt Nam, cho biết hãng cần nhân lực giỏi học máy hoặc khoa học dữ liệu kết hợp chặt chẽ với am hiểu nghiệp vụ thực tế. Dù đã tuyển dụng hàng trăm vị trí, doanh nghiệp vẫn chưa thể lấp đầy khoảng trống và buộc phải chuyển hướng tự đào tạo nội bộ.

Mặt bằng lương nhảy vọt trên diện rộng

Thống kê từ các công ty giới thiệu việc làm ghi nhận làn sóng tuyển dụng AI đã vượt ra ngoài ngành công nghệ thuần túy để thâm nhập mạnh mẽ vào tài chính ngân hàng, thương mại điện tử, sản xuất và giáo dục. Thị trường ghi nhận mức lương bình quân khoảng 20 triệu đồng/tháng cho sinh viên mới tốt nghiệp, 35 triệu đồng cho nhân viên cơ bản, từ 25 - 38 triệu đồng và có thể đạt mức 40 đến 60 triệu đồng đối với cấp quản lý.

Bà Võ Thị Bích Thủy, Giám đốc Vận hành Manpower Việt Nam, nhận định kỹ sư AI là nhóm được săn lùng nhiều nhất, đồng thời nhu cầu đang mở rộng sang các mảng AI tạo sinh, mô hình ngôn ngữ lớn và bảo mật. Về mặt bằng chung, nhân sự mảng này đang nhận thu nhập cao hơn 20 - 25% so với đồng nghiệp cùng cấp bậc ở các mảng công nghệ khác, thậm chí một số chuyên môn khan hiếm có thể nhận mức gấp đôi.

Dữ liệu tổng hợp từ ITviec, TopCV và TopDev phản ánh rõ rệt khoảng cách này. Kỹ sư AI có từ 2 - 4 năm kinh nghiệm sở hữu mức thù lao 30 - 60 triệu đồng/tháng, cao hơn hẳn mức 20 - 35 triệu đồng của kỹ sư công nghệ thông thường. Ở cấp độ quản lý, con số này dao động trong khoảng 70 - 120 triệu đồng/tháng hoặc cao hơn tùy theo độ chuyên sâu của lĩnh vực.

Báo cáo Vietnam IT Salary Guide 2026 của JT1 cũng chỉ ra rằng một kỹ sư AI và học máy có từ 7 - 10 năm kinh nghiệm tại TP.HCM có thể đạt mức lương 4.500 USD/tháng, tương đương khoảng 118 triệu đồng. Khoảng cách thu nhập nới rộng kỷ lục ở nhóm lãnh đạo cao cấp, khi Manpower Việt Nam ghi nhận vị trí Giám đốc AI tại các doanh nghiệp lớn được chào mời mức thù lao từ 15.000 -25.000 USD/tháng, tương đương khoảng 390 - 650 triệu đồng, chưa tính các khoản thưởng, bảo hiểm hay cổ tức ưu đãi.

Trong đó, vị trí nghiên cứu viên AI và học máy cấp cao thuộc nhóm khó tuyển nhất do đòi hỏi năng lực tự nghiên cứu thuật toán mới đi liền với khả năng thương mại hóa vào đời sống.

Nhu cầu tuyển nhân sự ngành công nghệ thông tin cao nhất 

Dự báo từ Bosch cho thấy cơn khát nhân lực AI sẽ tiếp tục leo thang trong một đến hai năm tới khi các ứng dụng thông minh ngày càng mở rộng diện phủ sóng. Trước tình hình khan hiếm ứng viên có sự kết hợp giữa kỹ thuật và hiểu biết chuyên ngành, các doanh nghiệp khu vực Châu Á - Thái Bình Dương và Trung Đông (APME) đang đồng loạt chuyển đổi chiến lược.

Theo các khảo sát gần đây, 95% tổ chức tại khu vực này đang triển khai nhiều giải pháp linh hoạt song song. Phương án bồi dưỡng và đào tạo nâng cao kỹ năng nội bộ dẫn đầu với 30% doanh nghiệp áp dụng, trong khi 22% doanh nghiệp tập trung săn tìm nhân tài mới và 22% dùng đòn bẩy tăng lương thưởng để giữ chân nhân sự. 

Bên cạnh đó, các phương án làm việc linh hoạt về thời gian (21%) và địa điểm (20%) cũng được đưa vào khai thác. Đáng chú ý, 17% đơn vị quyết định áp dụng chính các công cụ tự động hóa hoặc AI để giảm tải áp lực thiếu hụt nhân viên.

Cuộc đua số hóa hiện nay không còn dừng lại ở việc bổ sung đủ số lượng đầu người mà đã chuyển dịch sang bài toán tìm kiếm đúng năng lực chuyên sâu. Việc chủ động đầu tư vào cả kỹ năng công nghệ lẫn năng lực quản trị con người sẽ là chìa khóa then chốt giúp các doanh nghiệp duy trì lợi thế cạnh tranh dài hạn trên thị trường lao động.

Huyền Anh