Theo số liệu mới nhất từ Cục Hải quan, tính từ đầu năm đến giữa tháng 6/2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của Việt Nam đã chạm ngưỡng gần 497 tỷ USD. Tuy nhiên, điều đáng chú ý là cán cân thương mại đang thâm hụt tới 16,8 tỷ USD. Đây là một sự đảo chiều rõ rệt so với mức xuất siêu 2,6 tỷ USD cùng kỳ năm ngoái.

Riêng nửa đầu tháng 6, Việt Nam nhập siêu 2,77 tỷ USD do tốc độ nhập khẩu đang tăng nhanh hơn xuất khẩu. Nhưng, thay vì lo ngại về sự suy yếu, các chuyên gia kinh tế lại nhìn thấy ở đây một “tín hiệu xanh” cho tăng trưởng GDP.

Phân tích sâu về cơ cấu hàng hóa cho thấy việc nhập siêu hiện nay mang tính chất tích cực cho tăng trưởng dài hạn. Kim ngạch nhập khẩu tập trung chủ yếu vào các nhóm hàng phục vụ sản xuất như máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện với hơn 99,2 tỷ USD, cùng với máy móc, thiết bị và phụ tùng đạt hơn 31,1 tỷ USD.

Bên cạnh đó, các doanh nghiệp cũng tăng cường nhập khẩu nguyên liệu đầu vào thiết yếu bao gồm vải, kim loại, chất dẻo, sắt thép và xăng dầu. Đặc biệt, nhập khẩu xăng dầu tăng gần 59%, khí đốt hóa lỏng tăng gần 89%. Nhu cầu nhập khẩu ngô và nguyên liệu sản xuất ethanol tăng vọt (hơn 213%), phản ánh sự chuyển dịch năng lượng và phục vụ chuỗi cung ứng.

Về bản chất, đây là mô hình “nhập khẩu đầu vào - xuất khẩu thành phẩm”. Việc nhập khẩu máy móc và nguyên liệu ở thời điểm hiện tại chính là “lò xo” đang nén lại, hứa hẹn sẽ tạo ra sự bùng nổ về kim ngạch xuất khẩu trong những quý cuối năm.

Sự gia tăng này hoàn toàn khớp với những nhận định trong Nghiên cứu Triển vọng doanh nghiệp 2026 của Ngân hàng UOB (Singapore) vừa công bố đã phác họa một bức tranh kinh doanh đầy hưng phấn.

Báo cáo cho biết tâm lý kinh doanh tại Việt Nam đang phục hồi mạnh mẽ với 85% doanh nghiệp đánh giá tích cực, tăng vượt trội so với mức 48% của năm trước. Niềm tin này thúc đẩy các đơn vị chủ động đa dạng hóa chuỗi cung ứng và gia tăng đầu tư. Theo đó, 80% doanh nghiệp Việt dự định mở rộng hoạt động ra nước ngoài trong 2 năm tới, đồng thời ưu tiên thiết lập thêm các cơ sở sản xuất mới tại nội địa.

Giá xăng dầu tăng khiến Việt Nam nhập siêu trên 7 tỷ USD

Tìm tín hiệu tích cực trong con số nhập siêu 13,8 tỷ USD

Không chỉ dừng lại ở quy mô vật chất, làn sóng mở rộng còn đi kèm với quá trình chuyển đổi số mạnh mẽ. Khoảng 80% doanh nghiệp đã bắt đầu triển khai trí tuệ nhân tạo (AI) vào quy trình vận hành nhằm tối ưu hóa chi phí và nâng cao năng suất. Chính nhu cầu nâng cấp công nghệ này đã thúc đẩy kim ngạch nhập khẩu các thiết bị công nghệ cao và linh kiện điện tử tăng trưởng liên tục trong những tháng đầu năm.

Bà Phạm Như Anh, Giám đốc Khối Ngân hàng bán buôn UOB Việt Nam, nhận định: “Chúng tôi thấy một sự chuyển mình rõ rệt. Doanh nghiệp Việt không chỉ phục hồi mà đang hướng tới sự chuyển đổi mạnh mẽ, củng cố chuỗi cung ứng để nắm bắt cơ hội dài hạn”.

Tuy nhiên, nhìn ở góc độ vĩ mô, một chuyên gia cho rằng việc nhập siêu quá nhanh cũng gây áp lực lên tỷ giá và thị trường ngoại hối trong ngắn hạn do nhu cầu USD để thanh toán hàng nhập khẩu tăng cao. Nhưng, nếu nhìn theo chu kỳ sản xuất, đây là giai đoạn “tích lương” cần thiết.

Khi các căng thẳng địa chính trị và rủi ro chuỗi cung ứng vẫn hiện hữu, việc doanh nghiệp chủ động nhập khẩu sớm để đảm bảo nguồn nguyên liệu là bước đi chiến lược. Lượng hàng nhập khẩu này sẽ sớm được chuyển hóa thành những đơn hàng xuất khẩu giá trị cao, giúp cân bằng lại cán cân thương mại và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững.

Thanh Hoa