Sáng 1/4, hàng trăm đại diện của các DN đã tham dự Hội nghị phổ biến các quy định mới về việc thoái vốn, bán cổ phần, đăng kí giao dịch và niêm yết trên thị trường chứng khoán.

Năm 2015, để đẩy nhanh tiến độ cổ phần hóa (CPH), Tổng công ty đầu tư và kinh doanh vốn nhà nước (SCIC) được yêu cầu tham gia xây dựng phương án CPH, mua lại cổ phần DN và ngân hàng, tổ chức tài chính…  

Tính đến nay, SCIC đã bán hết vốn tại 600 DN, thu về hơn 6.000 tỷ đồng (cao gấp hơn 2,2 lần so với giá trị đầu tư ban đầu).

Mỗi ngày SCIC thoái vốn 3 DN

Ông Hoàng Nguyên Học, Phó Tổng giám đốc SCIC, cho biết, năm nay, tổng công ty phải thoái vốn hơn 300 DN (trong số này có hơn 100 công ty đại chúng và công ty niêm yết). Nhưng, 3 tháng qua, mới bán được vốn tại 22 DN là con số quá khiêm tốn.

“Từ nay đến cuối năm, mỗi ngày bình quân chúng tôi phải bán vốn tại 3 DN, đây là nhiệm vụ rất lớn và vô cùng khó khăn” - Ông Học nói, và chỉ ra một số vướng mắc khi thực hiện bán cổ phần dù cơ chế pháp lý đã “thoáng” hơn trước.

Hiện nay, việc bán vốn tại các DN bị thua lỗ gặp rất nhiều khó khăn. Theo Quyết định 51 (áp dụng từ 1/11/2014) của Bộ Tài chính, SCIC được bán cổ phần tại DN kinh doanh thua lỗ với giá thấp hơn mệnh giá (10.000 đồng/CP) nên bán vốn linh hoạt và dễ hơn. Nhưng, vẫn có DN không bán được vốn nên SCIC đã phải xác định lại giá trị thực của DN để bán đúng giá đó. Có những DN phải bán cổ phần với giá chỉ… 500 đồng/CP.

Đại diện SCIC: “Có DN chỉ bán được CP giá… 500 đồng/CP”

Quy định mới có cơ chế hạ giá cổ phần tối đa 3 lần, tương ứng giảm 30% giá trị, thì lại nảy sinh hiện tượng là nhà đầu tư không đăng kí mua ở vòng đấu giá lần 2, mà chờ đến lần thứ 3. Do đó, SCIC phải quyết định dừng đấu giá, để tìm nhà đầu tư phù hợp mới tiếp tục bán cổ phần.

Dù vậy, đại diện SCIC vẫn đánh giá cao Quyết định 51 đã giúp quá trình bán vốn nhà nước dễ hơn, như: cơ chế cho phép bán tới 30% cổ phần ưu đãi cho người lao động và các nhà đầu tư, bán cổ phần theo cơ chế giá thỏa thuận, bán trọn lô… đã thu hút nhiều NĐT và bán được giá rất cao, tránh tình trạng “ế” đấu giá.

Theo ông Học, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu SCIC tham gia mua lại cổ phần của các ngân hàng thương mại do tập đoàn, tổng công ty thoái vốn ra. Nhưng, điều kiện để SCIC mua lại là khi DN bán đấu giá không được, bán thỏa thuận không xong và khi Ngân hàng Nhà nước không xử lý được, không nhận về và không bán chỉ định cho ngân hàng nào khác.

“Thủ tướng yêu cầu xem xét mua theo tinh thần đầu tư kinh doanh vốn phải có hiệu quả, có lãi. Nhưng SCIC phải mua sau khi nhà đầu tư khác không mua, đây là vướng mắc lớn” – Ông Học nêu rõ, đề nghị điều chỉnh lại quy định.

Cần có nhà đầu tư chiến lược

Theo ông Hoàng Văn Thu, Phó Cục trưởng Cục Tài chính doanh nghiệp (Bộ Tài chính), năm 2015, kế hoạch đặt ra là CPH 289 DN, nhưng 3 tháng qua mới chỉ làm được 29 DN. Như vậy, 9 tháng tới phải CPH hóa được 260 DN, tính trung bình mỗi ngày phải làm được 1 DN là áp lực rất lớn.      

Tính đến ngày 24/3/2015, cả nước đã thoái vốn hơn 4.900 tỷ đồng và thu về giá trị hơn 6.000 tỷ đồng (gồm cả phần thoái vốn của SCIC). Hiện, việc thoái vốn đang khó làm nhất ở các công ty mẹ trong các tập đoàn kinh tế do tính chất phức tạp.

Chia sẻ kinh nghiệm CPH ở Bộ GTVT- là “điểm sáng” của CPH, thoái vốn nhà nước, ông Vũ Anh Minh, Vụ trưởng Vụ quản lý doanh nghiệp, nhấn mạnh: “Đến cuối năm 2015, Bộ GTVT sẽ làm toàn bộ các DNNN trong diện phải CPH, đồng thời, sẽ tập trung CPH, mua bán cổ phần tất cả các đơn vị sự nghiệp công lập. Chỉ khi huy động nguồn lực xã hội thì DN mới phát triển, kể cả các DN rất lớn như Tổng công ty Hàng không Việt Nam, Tổng công ty cảng hàng không, Vinalines”.

Trước đó, có nhiều ý kiến lo ngại việc CPH tại các DN ngành giao không là nhiệm vụ “bất khả thi” vì rào cản tâm lý, kinh doanh thua lỗ, tài chính phức tạp… Thế nhưng, Bộ trưởng Đinh La Thăng đã có những chỉ đạo quyết liệt, hối thúc DN phải khẩn trương cổ phần hóa đúng tiến độ và nếu không làm đúng, sẽ xử lý trách nhiệm lãnh đạo đứng đầu. Kết quả, chỉ trong vòng 9 tháng, Bộ này đã tiến hành CPH được nhiều tổng công ty lớn.

Có những DN như Vinawaco, trước CPH kinh doanh thua lỗ, khiếu kiện liên miên và nhiều người lo ngại khó bán cổ phần. Nhưng, khi IPO, các NĐT tranh nhau mua. Đến giờ, công ty đã có lãi, tăng trưởng mạnh về lợi nhuận và sản lượng.

“Khi CPH, chúng tôi xác định phải lựa chọn NĐT chiến lược có tiềm lực mạnh để hỗ trợ, phát triển DN có hiệu quả. Trong số 10 DN, có 7 đơn vị có NĐT chiến lược thì IPO thành công. Thậm chí, có thể mời NĐT chiến lược tham gia xây dựng phương án CPH, sản xuất kinh doanh để họ đóng góp cho DN như trường hợp Bệnh viện giao thông vận tải”- Ông Minh nói và nhấn mạnh, cần tập trung lựa chọn NĐT chiến lược vì họ mới là cổ đông thúc đẩy DN phát triển sau CPH.

Theo ông Minh, Bộ GTVT đã đề xuất 9 cơ chế tháo gỡ khó khăn CPH cho DN ngành giao thông và đều được Thủ tướng chấp thuận. Đơn cử, cho phép đối chiếu công nợ bởi đặc thù quyết toán tài chính kéo dài, cơ chế chỉ định tổ chức tư vấn CPH, tiến hành song song CPH công ty mẹ và công ty con...

Trong năm 2015, có 10 tổng công ty thuộc Bộ GTVT sẽ bán toàn bộ 100% vốn nhà nước để thúc đẩy CPH như Vinamotor, Tổng công ty xây dựng công trình giao thông 8… 

Thu Hằng