Thủ tướng đã phê duyệt quy hoạch chung Hà Nội từ năm 2011. Khu nội đô lịch sử giới hạn từ phía Nam sông Hồng đến đường vành đai 2, là khu vực bảo tồn di sản văn hóa Thăng Long, các giá trị truyền thống của người Hà Nội; Bảo tồn, cải tạo không gian kiến trúc cảnh quan đô thị và tôn vinh văn hóa, lịch sử truyền thống của khu phố cổ, khu phố cũ, Hồ Gươm, Hồ Tây, Thành cổ …

Một vòng luẩn quẩn

Quy hoạch chung cũng điều chỉnh các chức năng sử dụng đất, di dời các cơ sở sản xuất, cơ sở đào tạo, y tế không phù hợp ra bên ngoài; Bổ sung hoàn thiện hệ thống hạ tầng xã hội, hạ tầng kỹ thuật, cải tạo chỉnh trang kiến trúc đô thị, cảnh quan, tăng cường cây xanh mặt nước và bảo vệ môi trường sống; Hạn chế phát triển nhà cao tầng và kiểm soát sự gia tăng dân số cơ học, giảm từ 1,2 triệu người xuống khoảng 0,8 triệu người.

Theo ông Đỗ Viết Chiến, mục tiêu đã đặt ra phải kiên định trong quá trình thực hiện, nếu tăng nhà cao tầng sẽ tăng mật độ dân số, kéo theo nhiều nhu cầu khác tăng lên, chất tải lên hạ tầng. Điều này đi ngược với mục tiêu đã đề ra. Từ đó, ảnh hưởng đến quy hoạch cũng như cuộc sống của người dân.

Một số chuyên gia kinh tế đánh giá, ngay cả khi di dời các bộ, ngành nhưng lại lấy đất đó để xây nhà ở; hay cải tạo chung cư cũ nhưng lại cho phép tăng hệ số sử dụng đất… đều là đi ngược với mục tiêu đã đề ra. Vùng nội đô lịch sử phải được kiểm soát tốt, nếu không, những truyền thống văn hóa, văn hiến… sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng.

Ông Chiến cho rằng Hà Nội chủ trương hạn chế phát triển nhà cao tầng và kiểm soát sự gia tăng dân số cơ học trong bốn quận trung tâm, nhưng Hà Nội đang gặp một vòng luẩn quẩn cho bài toán phát triển đô thị. Quy hoạch Ga Hà Nội là một ví dụ.

“Hà Nội muốn phát triển đô thị phải để cho các nhà đầu tư tham gia. Nhà đầu tư tham gia là họ phải nhìn thấy lợi nhuận. Nhưng nếu đảm bảo lợi nhuận sẽ phá vỡ quy hoạch. Còn nếu tuân thủ quy định hạn chế chiều cao công trình lại không thể thể cân bằng tài chính…”, ông Chiến bộc bạch. Theo đồ án quy hoạch Ga Hà Nội, tại đây sẽ xây những cao ốc 40 – 70 tầng. Điều này khiến nhiều chuyên gia lo ngại vì hiện hạ tầng giao thông trong nội đô đã quá tải, nay với dự án này sẽ càng gây ách tắc giao thông, chất tải lên hạ tầng.

Hà Nội cần phải có quy hoạch toàn bộ hệ thống các nhà ga, đường sắt nội đô theo quy hoạch chung đã duyệt để kết nối đồng bộ và cân đối chung về hạ tầng kỹ thuật mà không nên động đến ga nào chỉ bàn về ga đó

Nhà nước giành quyền chủ động

Ông Chiến cho rằng trước hết, Hà Nội cần phải có quy hoạch toàn bộ hệ thống các nhà ga, đường sắt nội đô theo quy hoạch chung đã duyệt để kết nối đồng bộ và cân đối chung về hạ tầng kỹ thuật mà không nên động đến ga nào chỉ bàn về ga đó.

Đồng thời phải cân đối xem hạ tầng chịu tải được đến đâu mới cho phép làm đến đó và phải công bố công khai để các nhà đầu tư tham gia. Có thể thực hiện theo hình thức BT theo quy hoạch bằng cách nhà đầu tư cải tạo khu vực này sẽ được cấp đất ở khu vực khác để xây dự án đảm bảo nguồn thu cho nhà đầu tư, không nên BT tại chỗ “lấy nó nuôi nó” trong khu vực nội đô lịch sử.

“Có như thế mới thực hiện được mục tiêu quy hoạch. Bởi vì nếu cứ cho phép nhà đầu tư xây cao tầng, chất tải lên hạ tầng, hạ tầng đô thị hỏng là Nhà nước gánh, người dân chịu còn nhà đầu tư hầu như không có trách nhiệm gì”, ông Chiến chia sẻ.

Nhìn từ đồ án Ga Hà Nội, một số chuyên gia cho rằng các loại quy hoạch của Hà Nội đã được xây dựng khá đầy đủ nhưng đến giai đoạn lập quy hoạch chi tiết lại có sự điều chỉnh cục bộ, thay đổi khá nhiều so với mục tiêu ban đầu.
Nhiều cái sai nhỏ, cộng lại thành sai lớn. Mặt khác, nhiều khu đô thị không đồng bộ về hạ tầng, đường cụt, hạ tầng kỹ thuật không kết nối được… dẫn đến bị bỏ hoang.

Các chuyên gia này đã đơn cử như theo quy định, khu đô thị có 2 vạn dân là phải xây trường cấp 3. Để “lách”, nhiều chủ đầu tư không làm đến 2 vạn dân mà chỉ làm 1,99 vạn.

Vậy nên hầu hết khu đô thị đều đang thiếu trường học, thiếu hạ tầng dịch vụ. Cũng do không làm đúng quy hoạch phân khu, nên đầu mối hạ tầng không đấu nối được.

Theo ông Chiến, để tránh tình trạng quy hoạch theo một vòng luẩn quẩn, BT tại chỗ, Hà Nội sẽ phải có những tầm nhìn xa hơn. Ông Chiến dự báo, trong tương lai, bất động sản sẽ phát triển dọc trục Nhật Tân – Nội Bài, nhất là khu Đông Anh. Do đó, ngay từ bây giờ, chính quyền cần phải khoanh khu vực này lại để Nhà nước giành quyền chủ động trong quản lý đầu tư đất sạch, huy động nguồn lực từ nguồn tín dụng, từ nhà đầu tư… đầu tư hạ tầng sẵn rồi thực hiện đấu giá.

Theo ông Chiến, như hiện nay, cứ giao chủ đầu tư làm hạ tầng, chênh lệch địa tô (có thể lên tới hàng trăm lần sau đầu tư hạ tầng) đều rơi vào túi doanh nghiệp, trong khi Nhà nước luôn thiếu nguồn lực để đầu tư phát triển mà không biết lấy đâu ra, còn người dân lại phải mua nhà với giá cao…

Như vậy, giá trị kinh tế đất mới vào túi Nhà nước. Nguồn vốn thu được sẽ dùng đầu tư các khu tương tự cho 5 năm tiếp theo. Từ đó mới phát triển đúng quy hoạch, đúng định hướng.

Minh Trang