Âm nhạc từ lâu đã trở thành một phần không thể thiếu trong trải nghiệm của khách hàng tại các quán cà phê, nhà hàng. Tuy nhiên, việc phát nhạc phục vụ hoạt động thương mại không chỉ góp phần tạo không gian mà còn phát sinh nghĩa vụ về quyền tác giả theo quy định của pháp luật.

Việc ban hành công thức tính phí thống nhất giúp chủ cơ sở kinh doanh dễ xác định nghĩa vụ tài chính, đồng thời bảo đảm quyền lợi của các tác giả và chủ sở hữu tác phẩm âm nhạc.

Theo Luật Sở hữu trí tuệ, tổ chức, cá nhân sử dụng tác phẩm âm nhạc cho mục đích kinh doanh phải xin phép và trả tiền bản quyền. Thay vì làm việc với từng nhạc sĩ hoặc chủ sở hữu quyền, các quán cà phê và nhà hàng có thể ký hợp đồng thông qua các tổ chức quản lý tập thể quyền tác giả được ủy quyền.

Hiện nay, Trung tâm Bảo vệ Quyền tác giả Âm nhạc Việt Nam và Hiệp hội Công nghiệp Ghi âm Việt Nam là hai đơn vị đại diện cấp quyền sử dụng đối với nhiều tác phẩm trong nước và quốc tế.

Theo Nghị định 17/2023, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 134/2026, tiền bản quyền âm nhạc được xác định theo công thức thống nhất. Mức phí phải nộp trong một năm được tính bằng mức lương cơ sở nhân với hệ số điều chỉnh, sau đó nhân với tỷ lệ áp dụng theo khu vực.

Hệ số điều chỉnh được xác định dựa trên quy mô hoạt động của cơ sở kinh doanh như diện tích sử dụng, sức chứa hoặc số lượng phòng. Trong khi đó, mức lương cơ sở áp dụng từ tháng 7/2026 là 2,53 triệu đồng.

Quy định cũng đặt ra mức trần tiền bản quyền tối đa bằng 8 lần mức lương cơ sở, tương đương 20,24 triệu đồng mỗi năm. Điều này giúp giới hạn chi phí đối với các cơ sở kinh doanh có quy mô lớn.

Giới chuyên môn đánh giá cách tính mới góp phần chuẩn hóa việc thu phí, hạn chế tình trạng áp dụng nhiều mức phí khác nhau hoặc phát sinh tranh cãi về căn cứ xác định số tiền phải nộp. Với các quán cà phê hoặc nhà hàng có quy mô nhỏ, khoản phí sẽ thấp hơn đáng kể so với những cơ sở có diện tích lớn hoặc sức chứa nhiều khách.

Ở góc độ kinh tế, phí bản quyền âm nhạc có thể được xem là một khoản chi phí vận hành tương tự tiền thuê mặt bằng, điện nước hay các loại giấy phép kinh doanh. Dù làm tăng chi phí đầu vào, khoản phí này thường chỉ chiếm tỷ trọng nhỏ trong tổng chi phí hoạt động của một cơ sở dịch vụ ăn uống.

Đổi lại, âm nhạc góp phần nâng cao trải nghiệm khách hàng, kéo dài thời gian lưu trú và tăng khả năng quay lại của người tiêu dùng. Đây cũng là yếu tố được nhiều thương hiệu F&B coi là một phần trong chiến lược xây dựng giá trị dịch vụ.

Ở chiều ngược lại, cơ chế thu phí bản quyền tạo nguồn thu ổn định cho các nhạc sĩ, tác giả và nhà sản xuất âm nhạc. Khi quyền tài sản đối với tác phẩm được bảo vệ hiệu quả hơn, người sáng tạo sẽ có thêm động lực đầu tư vào các sản phẩm mới, qua đó góp phần thúc đẩy sự phát triển của ngành công nghiệp văn hóa và công nghiệp sáng tạo.

Trong bối cảnh kinh tế dịch vụ ngày càng coi trọng trải nghiệm khách hàng và giá trị của tài sản trí tuệ, việc chuẩn hóa cơ chế thu phí bản quyền âm nhạc không chỉ bảo đảm quyền lợi của người sáng tạo mà còn góp phần xây dựng môi trường kinh doanh công bằng, minh bạch và phù hợp với thông lệ quốc tế.

Anh Minh