Phát biểu tại Hội nghị "Thống kê Bộ, ngành năm 2018" diễn ra chiều 10/12, Phó Thủ tướng Chính phủ Vương Đình Huệ cho rằng: "Quản lý mà không có thống kê sẽ không ra những vấn đề cần quản lý, thông tin không chính xác thì ra quyết định sẽ sai lầm. Vì vậy, Chính phủ và Thủ tướng luôn quan tâm tới công tác thống kê trong thời gian vừa qua".

Nhiều bất cập

Báo cáo tổng kết công tác thống kê bộ, ngành 2014-2018, ông Nguyễn Bích Lâm, Tổng cục trưởng Tổng cục Thống kê (Bộ KH&ĐT), cho biết thống kê bộ, ngành là bộ phận cấu thành quan trọng của hệ thống thống kê Nhà nước.

Đến nay, có 22 bộ, ngành đã ban hành hệ thống chỉ tiêu thống kê bộ, ngành. Cụ thể, 15 bộ, ngành hoàn thành rà soát và ban hành hệ thống chỉ tiêu thống kê đồng bộ với hệ thống chỉ tiêu thống kê quốc gia quy định trong Luật Thống kê 2015; có 21 bộ, ngành ban hành chế độ báo cáo thống kê bộ, ngành (trong đó 11 bộ, ngành đã rà soát, cập nhật, ban hành chế độ báo cáo thống kê cấp bộ, ngành phù hợp với Luật Thống kê 2015 và hệ thống chỉ tiêu thống kê mới của bộ, ngành).

Đồng thời, 19 bộ, ngành đã ban hành kế hoạch thực hiện Chiến lược phát triển thống kê thuộc phạm vi quản lý; các bộ, ngành đã triển khai thực hiện tất cả 40 hoạt động được giao, trong đó 22 hoạt động đã hoàn thành và 18 hoạt động đang tiếp tục thực hiện....

Tuy nhiên, ông Lâm cũng cho rằng nhiều bộ, ngành chưa thu thập, tổng hợp đầy đủ thông tin các chỉ tiêu thống kê quốc gia được phân công, thiếu các phân tổ chủ yếu hoặc chưa kịp thời, gây khó khăn trong quá trình biên soạn và phổ biến Niên giám thống kê quốc gia. Chất lượng thông tin còn bất cập, một số thông tin thống kê chưa bảo đảm tính chính xác, đầy đủ do phải thu thập từ hệ thống báo cáo của các cấp cơ sở, của địa phương trong khi các đơn vị thực hiện còn chậm, thậm chí không thực hiện.

Một số chỉ tiêu tên gọi giống nhau nhưng do cách thức thu thập thông tin, phạm vi tính toán không thống nhất giữa cơ quan quản lý và Tổng cục Thống kê dẫn đến kết quả khác nhau, gây khó khăn cho người sử dụng như: tỷ lệ lao động đã qua đào tạo, tỷ lệ nghèo đa chiều.Hoạt động phối hợp, chia sẻ thông tin thống kê, nhất là sự phối hợp giữa các bộ, ngành còn hạn chế, dẫn đến một số bộ, ngành khi tổng hợp, biên soạn các chỉ tiêu được phân công liên quan đến bộ, ngành khác gặp khó khăn về nguồn thông tin. Hiện nay, vẫn còn trên 50% số bộ, ngành chưa ký quy chế phối hợp, chia sẻ thông tin với Tổng cục Thống kê.

Nhìn nhận thực trạng trên, Phó Thủ tướng đánh giá, nhiều bộ, ngành chưa hoàn thành nhiệm vụ trong công việc thống kê.

Cụ thể, về kết quả thực hiện các chỉ tiêu thống kê quốc gia, theo quy định của Luật Thống kê 2015, tổng số chỉ tiêu quốc gia do bộ, ngành trực tiếp phân công chủ trì, thực hiện là 79 nhưng mới chỉ thu thập, tổng hợp đầy đủ được 34. Số chỉ tiêu đã có báo cáo nhưng chưa đầy đủ là 29. Số chỉ tiêu chưa báo cáo là 16.

Các Bộ tồn đọng là: Bộ TN&MT (3 chỉ tiêu), Bộ Tư pháp (2 chỉ tiêu), Bộ Nội vụ (1 chỉ tiêu), Bộ Tài chính (1 chỉ tiêu)...

Đối với việc ban hành hệ thống chỉ tiêu thống kê của bộ ngành, chế độ báo cáo thống kê bộ, ngành phối hợp chia sẻ thông tin thống kê, Phó Thủ tướng cho biết trong 23 bộ ngành trung ương nhưng mới chỉ có 11 bộ ngành ban hành chế độ báo cáo thống kê các bộ, ngành.

"Luật Thống kê ban hành từ năm 2015, hiện nay mới chỉ có 11/23 bộ ngành đã ban hành chế độ báo cáo thống kê các bộ, ngành theo quy định. Không biết lãnh đạo các bộ có biết việc này không? Tôi có thể kể ra một số bộ, ngành như Bộ Tài chính, Bộ LĐ-TB&XH, Bộ GD&DT, Bộ NN&PTNT chưa có.... Vậy chúng ta thực hiện pháp luật thế nào?", Phó Thủ tướng phê bình.

Làm rõ "sức khỏe" doanh nghiệp

Theo Phó Thủ tướng, đó là chưa kể, nhiều chỉ tiêu thống kê đưa ra mà các bộ, các ngành vẫn cứ thắc mắc với ngành thống kê. Chính phủ và Thủ tướng phải nhiều lần đứng ra phân xử.

Đặc biệt, về việc chăm lo xây dựng đội ngũ của người làm công tác thống kê, yêu cầu là mỗi bộ, ngành phải có một phòng làm công tác thống kê. Hiện nay, riêng Bộ Ngoại giao và Bộ Nội vụ chưa có phòng công tác này.

Phó Thủ tướng cũng bức xúc cho biết: "Ngay tại hội nghị Thống kê bộ, ngành hôm nay. Dù được gửi giấy mời nhưng nhiều bộ, ngành không có hồi âm, không cử lãnh đạo đi dự. Chúng ta phải kiểm điểm, làm rõ chuyện này. Công tác thống kê là trách nhiệm của các bộ, ngành trong thời gian tới".

Phó Thủ tướng yêu cầu, sắp tới cần phải làm tốt công tác thống kê, nhất là đối với các vấn đề như thống kê khu vực kinh tế ngầm, kinh tế bất hợp pháp. Quản lý thuế của khu vực kinh tế ngoài quốc doanh. Tránh tình trạng vênh nhau số liệu giữa Tổng cục Thống kê với Tổng cục Thuế, vênh số liệu "sức khoẻ" của doanh nghiệp (DN).

Riêng đối với công tác thống kê DN, Phó Thủ tướng yêu cầu, con số thống kê phải lý giải được tại sao DN hoạt động khó khăn; tại sao số lượng DN tăng mạnh nhưng số lượng ngừng hoạt động và giải thể lớn. Từ năm sau, Tổng cục Thống kê cần phải công bố Sách trắng về DN, chỉ số phát triển DN thường niên hàng năm vào ngày 13/10.

"Nếu xét thấy cần thiết, Bộ KH&ĐT đề nghị Thủ tướng Chính phủ ban hành Chỉ thị về nâng cao năng lực và hiệu quả công tác thống kê bộ, ngành", Phó Thủ tướng yêu cầu.

Thy Lê