Năm 2020, kinh tế hợp tác, HTX của tỉnh tiếp tục được “trợ lực” từ 18 dự án liên kết. Từng HTX sẽ phát huy lợi thế cạnh tranh của các loại nông sản đặc trưng từng vùng nông nghiệp Lâm Đồng, mở rộng sản xuất theo hướng nâng cao giá trị gia tăng trên thương trường.

Hợp tác cùng có lợi

Theo thống kê của Sở NN&PTNT Lâm Đồng, đến cuối năm 2019, toàn tỉnh đã xây dựng được 145 chuỗi liên kết sản xuất, tiêu thụ nông sản. Tham gia bên cạnh 87 doanh nghiệp (DN) và 15 cơ sở sản xuất kinh doanh còn bao gồm 75 HTX, tổ hợp tác (THT). Đặc biệt có 10 HTX tham gia chuỗi liên kết có thành viên là những DN hoạt động hiệu quả trên thương trường. Có 68/145 chuỗi liên kết được các tổ chức trong nước và quốc tế chứng nhận các tiêu chuẩn chất lượng sản phẩm an toàn.

Trong đó, liên kết sản xuất rau các loại có 71 chuỗi với 26 HTX (545 thành viên) sản xuất trên diện tích 848ha; 19 chuỗi liên kết sản xuất, tiêu thụ cà phê với 6 HTX (160 thành viên, 229ha); 9 chuỗi trái cây với 4 HTX (173 thành viên, 255ha); 6 chuỗi hoa (305 hộ, 147ha). Cây lúa, ca cao, mắc ca, dược liệu, dâu tằm mỗi loại cây đang phát triển 1 - 4 chuỗi liên kết tương ứng với 1 - 4 HTX tham gia, diện tích từ 10 - 855ha...

Các hình thức liên kết sản xuất - tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp tương đối đa dạng, góp phần giúp người nông dân định hướng phù hợp trong tổ chức chuyển đổi cơ cấu cây trồng, giải quyết đầu ra ổn định. Nổi bật là hình thức liên kết trách nhiệm HTX cung cấp vật tư, cây giống, kỹ thuật sản xuất cho THT. THT chịu trách nhiệm tổ chức sản xuất, thu hoạch, cung ứng toàn bộ sản phẩm cho HTX tiêu thụ.

Tiếp đến là mô hình liên kết giữa liên hiệp HTX với các DN để cung ứng vật tư, bao tiêu sản phẩm theo hợp đồng. Hoặc mô hình liên kết trực tiếp giữa HTX với hộ thành viên, trong đó HTX cung ứng vật tư đầu vào và bao tiêu sản phẩm đầu ra theo các cơ chế giá thỏa thuận trước, giá thị trường cạnh tranh.

Cụ thể, các HTX Anh Đào, Tân Tiến, Xuân Hương ở TP Đà Lạt; HTX Tiến Huy ở huyện Đức Trọng đã liên kết với hệ thống siêu thị trong nước tiêu thụ rau sạch hàng ngày cho hộ thành viên; HTX Phi Vàng ở Đơn Dương liên kết với Công ty Pepsico sản xuất và tiêu thụ khoai tây. Ngoài ra, các HTX Đồng Phát, Tiến Phát (TP Bảo Lộc), HTX Đông Di Linh đã chủ động liên kết với DN phân bón Năm Sao, Bình Điền… để cung ứng vật tư đầu vào đảm bảo chất lượng và giá cả cạnh tranh cho hộ thành viên. Đây là mô hình liên kết xác định vai trò, trách nhiệm của từng bên tham gia như: DN hỗ trợ đầu tư, hướng dẫn kỹ thuật sản xuất, tìm kiếm thị trường. HTX thu mua sản phẩm, sơ chế đóng gói, gắn nhãn mác, thương hiệu của mình…

Chú trọng tính hiệu quả

Để tiếp tục phát triển đa dạng, phong phú và hiệu quả hơn nữa các mô hình liên kết sản xuất, tiêu thụ nông sản trong thành phần kinh tế hợp tác, ngành nông nghiệp Lâm Đồng đã và đang tiếp tục triển khai 18 dự án trên địa bàn.

Trong đó, huyện Di Linh với 7 dự án phát triển sản xuất liên kết theo chuỗi giá trị đối với cây cà phê (HTX Dịch vụ nông nghiệp Tân Nghĩa), cây bơ (HTX Bơ Vũ Linh), sầu riêng (HTX Sản xuất sầu riêng hữu cơ Đinh Trang Hòa), bưởi da xanh (THT Trái cây Đinh Trang Thượng), mắc ca (HTX Macadamia Di Linh), rau các loại (HTX Hiệp Thành), chăn nuôi lợn (HTX Tân Hiệp Phát). Ở TP Đà Lạt có 4 dự án rau, hoa, hồng sấy, khoai lang sấy với 6 HTX Đất Làng Cầu Đất; Trường Sơn, Trường Gia Phát, Phước Lộc, Thành Đạt, Vạn Thành 1 tham gia. Tại 3 huyện Đam Rông, Đơn Dương, Cát Tiên triển khai tổng cộng 7 dự án liên kết sản xuất lúa gạo chất lượng cao, rau, sầu riêng, nuôi trùn quế… với sự tham gia của HTX Dịch vụ nông nghiệp tổng hợp Cát Tiên; HTX Hữu cơ Tân Hưng Phát; HTX Nông nghiệp Đạ K’Nàng; HTX Thủy lợi Đạ RSal; HTX Sơn Uyên, Thiện Thanh, HTX Phụ nữ nuôi trùn quế.

Là một trong 7 dự án phát triển sản xuất liên kết theo chuỗi giá trị tại huyện Di Linh, HTX Macadamia Di Linh đứng trước cơ hội phát triển mới. Trước đó, điểm liên kết mới thành lập vào năm 2018 của HTX đã đạt sản lượng bình quân 70 tấn hạt mắc ca thành phẩm/tháng cung cấp theo nhu cầu thị trường.

HTX đã phát huy chức năng hoạt động cung cấp cây giống, tổ chức sản xuất, trồng và thu mua, chế biến hạt mắc ca. Đến năm 2019, HTX đã mạnh dạn đầu tư máy móc, nhà xưởng, mở rộng quy mô sản xuất, hình thành chuỗi liên kết với 33 hộ thành viên, các THT và nhiều hộ nông dân khác trên địa bàn các huyện Đức Trọng, Lâm Hà và TP Bảo Lộc. Ngoài các lao động do hộ thành viên tự thuê mướn, HTX còn tổ chức sơ chế, thu mua, đóng gói tập trung tại chỗ với 10 lao động địa phương có công ăn việc làm ổn định, thu nhập từ 5 - 6 triệu đồng/tháng. Dự kiến trong thời gian tới, HTX tiếp tục tổ chức liên kết chế biến thêm các mặt hàng khác như kẹo mắc ca, tinh dầu mắc ca theo nhu cầu thị trường...

Đ.N