Từng là một trong những thôn đặc biệt khó khăn của xã Ngũ Chỉ Sơn, những năm trước đây, kinh tế của người dân thôn Can Hồ Mông chủ yếu dựa vào sản xuất nông nghiệp. Do vậy, việc nuôi con gì, trồng cây gì để giải bài toán thoát nghèo luôn trăn trở đối với bà con.

Thay đổi tư duy sản xuất ở vùng cao

Được sự quan tâm của cấp ủy, chính quyền tạo điều kiện cho người dân đi tham quan, học hỏi kinh nghiệm các mô hình kinh tế hiệu quả ở các địa phương khác trong và ngoài xã để về áp dụng thực tế trong thôn.

Phát huy tiềm năng thế mạnh vùng khí hậu lạnh cùng với nguồn nước dồi dào quanh năm, nhiều hộ dân trong thôn đã mạnh dạn vay vốn đầu tư ao, ống dẫn nước, mua giống cá hồi, cá tầm về nuôi.

Để có kỹ thuật nuôi cá, ngoài các hộ dân học hỏi kinh nghiệm từ các địa phương đã nuôi trước, xã Ngũ Chỉ Sơn đã phối hợp cùng các cơ quan chuyên môn mở các lớp tập huấn về kỹ thuật chăm sóc, nuôi, phòng trừ bệnh cho cá hồi, cá tầm.

Từ những cách làm đó, nhiều mô hình kinh tế cho thu nhập từ 100 đến 200 triệu đồng/năm, một số hộ gia đình đã có thêm điều kiện dựng nhà mới kiên cố, mở rộng quy mô sản xuất…

Chị Sùng Thị Dua, thôn Can Hồ Mông chia sẻ, năm 2019, gia đình chị đã đầu tư ống nhựa dẫn nước để nuôi cá hồi. Mỗi năm gia đình chị mua từ 2.000 – 3.000 con cá hồi giống về nuôi, xuất bán được 1,6 tấn cá hồi ra thị trường, với giá bán 200 nghìn đồng/kg, thu về hơn 300 triệu đồng. Nhờ đó gia đình chị đã có cuộc sống khá giả hơn.

Còn anh Lý A Lùng, thôn Can Hồ Mông cho biết, để nâng cao thu nhập cho gia đình, năm 2019, anh đã bỏ 120 triệu đồng từ số vốn tiết kiệm của gia đình để mua ống nhựa, xây 2 ao, với diện tích hơn 100 m2 để phát triển nuôi cá hồi.

Chia sẻ về kỹ thuật nuôi, anh Lùng cho hay, anh đã học hỏi cách chăm sóc và nuôi cá ở nhiều hộ gia đình đã thành công để rồi về áp dụng cho gia đình. Ngoài ra, anh còn được tham gia các lớp tập huấn về kỹ thuật nuôi cá do xã Ngũ Chỉ Sơn tổ chức, giúp anh nuôi cá nước lạnh hiệu quả.

Tuy nhiên, thực tế là do sản xuất còn nhỏ lẻ, manh mún nên dù còn nhiều tiềm năng nhưng hiệu quả kinh tế đem lại vẫn chưa cao như kỳ vọng.

HTX khẳng định thương hiệu cá hồi - cá tầm thượng hạng

Một mô hình điển hình trên địa bàn xã Ngũ Chỉ Sơn là HTX nuôi và chế biến thủy sản nước lạnh cá hồi cá tầm Sa Pa Thức Mai, HTX được thành lập với 7 thành viên với sự hỗ trợ của Liên minh HTX tỉnh và Liên minh HTX Việt Nam. Mục tiêu của HTX là tạo ra những sản phẩm sạch, chất lượng, mang lại nguồn thu nhập cao và xây dựng thương hiệu tập thể. Qua đó, góp phần làm thay đổi diện mạo kinh tế của vùng quê nghèo miền núi.

HTX đã lựa chọn hướng phát triển nuôi cá theo mô hình khép kín và quyết tâm thực hiện. Trên quy mô diện tích khoảng 1ha, đơn vị đã mạnh dạn huy động số vốn lên tới 3 tỷ đồng để đầu tư mua máy móc, thiết bị chế biến thủy sản nhằm nâng cao giá trị sản phẩm. Song song với đó là tiến hành thu mua cá hồi, cá tầm giúp bà con gặp khó khăn trong quá trình tiêu thụ, đồng thời cung cấp giống và thức ăn chăn nuôi chất lượng cao cho các cơ sở và hộ dân nuôi cá.

Đến nay, nhiều hộ nuôi cá không giấu được sự phấn khởi khi chia sẻ rằng HTX luôn là địa chỉ đáng tin cậy để bà con đến học hỏi kinh nghiệm và được giải đáp thắc mắc xung quanh những vấn đề như con giống chất lượng, thức ăn cho cá, gia tăng sản lượng,...

Được biết, HTX Thức Mai là một trong 7 cơ sở nuôi cá nước lạnh đầu tiên ở tỉnh Lào Cai chủ động mời chuyên gia về phân tích, đánh giá môi trường theo tiêu chuẩn VietGAP.

Một số sản phẩm tiêu biểu của HTX như cá tầm cắt khúc, chả cá tầm, viên thả lẩu cá hồi, xúc xích cá tầm đã được công nhận sản phẩm OCOP 3 sao cấp tỉnh. Ngoài ra, còn có nhiều sản phẩm khác cũng nhận được sự đón nhận tích cực trên thị trường như ruốc cá hồi, cá hồi hun khói, cá hồi phi lê, cá hồi cắt khúc, tinh dầu cá, cá tầm hun khói, cá tầm kho cạn,…

Giám đốc Phạm Thị Mai cho biết, trung bình mỗi năm, HTX cung ứng ra thị trường hàng trăm tấn cá hồi, cá tầm thương phẩm. Các sản phẩm của HTX đã có mặt tại nhiều tỉnh thành khác trên cả nước như Hà Nội, Quảng Ninh, Hải Phòng, Hưng Yên, Nghệ An, Hà Tĩnh, Thanh Hóa,...

Đầu ra sản phẩm tại các hệ thống siêu thị hiện chiếm khoảng 50% số lượng cá mà trang trại của HTX nuôi được, còn lại là tiêu thụ qua các kênh bán lẻ, trở thành thực phẩm được ưa chuộng trong thực đơn bữa ăn của hàng nghìn gia đình Việt.

Hiện nay, trại nuôi cá của HTX đảm bảo công ăn việc làm cho trên 20 lao động tại địa phương với mức thu nhập bình quân 6 triệu đồng/người/tháng. Đồng thời, giúp ổn định kinh tế của các hộ thành viên và góp phần vào công cuộc xây dựng nông thôn mới, xóa đói, giảm nghèo bền vững tại địa phương.

Ngoài ra, HTX còn tạo thêm công ăn việc làm cho hơn 100 hộ dân nuôi cá nhỏ lẻ với trên 200 lao động, giúp đảm bảo mức sống của các gia đình ở mức khá và có thể vươn lên làm giàu. Hàng năm, trừ đi các chi phí đầu tư, HTX thu về lợi nhuận hàng trăm triệu đồng.

Anh Bàn Phúc Tiến, công nhân HTX chia sẻ: “Gắn bó với HTX hơn 3 năm, nhờ đó mà tôi có nguồn thu nhập ổn định hàng tháng để duy trì và đảm bảo cuộc sống. Những người ở nơi xa như tôi đến thôn Can Hồ Mông làm việc đều được HTX tạo điều kiện giúp đỡ cho có chỗ ăn, chỗ nghỉ đàng hoàng để yên tâm lao động sản xuất”.

Đạt mục tiêu giảm nghèo từ 5-7% mỗi năm

Theo đại diện xã Ngũ Chỉ Sơn, những năm trước đây, thu nhập của bà con trong thôn chỉ phụ thuộc vào cây ngô, cây sắn năng suất thấp, hiệu quả kinh tế không cao. Được sự quan tâm của Đảng, Nhà nước và cấp ủy, chính quyền địa phương trong việc hỗ trợ vốn, cây con giống, dạy nghề… đã giúp bà con thay đổi cách nghĩ, tư duy sản xuất.

Cùng với đó là mô hình xây dựng thương hiệu cá hồi - cá tầm thượng hạng của HTX Thức Mai đã hỗ trợ tích cực cho người dân trong việc tham gia nuôi cá nước lạnh.

Đến nay, hầu hết các hộ dân trong thôn đều lựa chọn phát triển nuôi cá nước lạnh. Đây là một trong những hướng đi trong phát triển kinh tế từng bước giúp các hộ vươn lên thoát nghèo, làm giàu chính đáng ở địa phương.

Lãnh đạo UBND xã Ngũ Chỉ Sơn cho biết: 6 năm trở về trước, kinh tế, xã hội thôn Can Hồ Mông rất khó khăn, tỷ lệ hộ nghèo cao. Nhưng nhờ phát huy tiềm năng thế mạnh để phát triển nuôi cá nước lạnh, từ một thung lũng vắng, nghèo khó, nay Ngũ Chỉ Sơn đã chuyển mình, cuộc sống của bà con địa phương đã khởi sắc, tỷ lệ hộ nghèo giảm đáng kể khi đạt mục tiêu giảm nghèo từ 5-7% mỗi năm.

Thời gian tới, nhằm phát huy hiệu quả mô hình nuôi cá nước lạnh, xã cho biết sẽ phối hợp với Liên minh HTX tỉnh và Liên minh HTX Việt Nam mở thêm các lớp tập huấn về kỹ thuật nuôi cá, giúp bà con sản xuất hiệu quả, mang lại hiệu quả kinh tế cao, đóng góp vào công cuộc giảm nghèo chung toàn xã.

Giang Nguyễn