Quyết định đi vay nhiều hơn là sự thay đổi rất đáng chú ý của chính quyền Anh, thể hiện lối rẽ khác so với con đường quen thuộc là tập trung xử lý thâm hụt ngân sách mà Đảng Bảo thủ cầm quyền đã theo đuổi kể từ năm 2010.

Đổi mới tư duy

Trong lần đầu tiên đăng đàn trình bày về Tuyên bố mùa thu thường niên trước Quốc hội, Bộ trưởng Tài chính Anh - ông Philip Hammond, đã công bố những kết quả nghiên cứu dự báo chính thức về tăng trưởng, về ảnh hưởng của Brexit, thất thu thuế và phương hướng khắc phục.

Ngoài ra, ông Hammond cũng thông báo một số giải pháp dự kiến sẽ triển khai nhằm cải thiện thu nhập của các hộ gia đình tầng lớp lao động, nhóm đối tượng bị cho là bất mãn với chính sách tăng trưởng theo hướng toàn cầu hóa và là nguồn cơn của làn sóng dân túy đang diễn ra ở châu Âu và Mỹ.

Trình bày nội dung báo cáo kinh tế của Văn phòng Trách nhiệm Ngân sách (OBR), một cơ quan giám sát ngân sách độc lập, ông Hammond cho biết, tăng trưởng của Anh được dự báo sẽ chậm lại còn 1,4% trong năm 2017 (năm nay là 2,1%), trước khi dần dần nhích lên vào năm 2018 và sau đó nữa, với giả định là Anh rời khỏi EU vào năm 2019 như kế hoạch mà Thủ tướng Theresa May đã vạch ra.

Tăng trưởng của Anh được dự báo sẽ chậm lại

Dự báo về khả năng tăng trưởng ì ạch hơn phản ánh sự rụt rè trong chi tiêu, tiêu dùng của người dân Anh do ảnh hưởng của lạm phát và đồng Bảng mất giá; tất nhiên, cũng bắt nguồn từ hiệu ứng tháo chạy của nhiều nhà đầu tư trước những rủi ro khó lường từ sự kiện Brexit. Tuy nhiên, mức độ giảm tốc của nền kinh tế sẽ không khủng khiếp như nhiều người từng lo ngại trước khi diễn ra cuộc bỏ phiếu Brexit.

Về vấn đề ngân sách, ông Hammond chính thức từ bỏ mục tiêu của người tiền nhiệm: Xóa sổ thâm hụt ngân sách vào năm 2020. Ông tỏ ra thực tế hơn với đề xuất chính phủ sẽ tìm cách thu hẹp lỗ hổng đó “càng sớm càng tốt” sau cuộc bầu cử dự kiến vào năm 2020.

Trong giai đoạn dự báo đến năm 2021, nợ công của Anh sẽ tăng thêm 220 tỷ Bảng và chạm mốc 1.945 tỷ Bảng; năm 2018 sẽ chứng kiến tỷ trọng nợ trên thu nhập quốc gia đạt đỉnh 90,2%. OBR nhận định khu vực công sẽ phải vay nhiều hơn 120 tỷ Bảng so với kế hoạch ngân sách hồi tháng 3 năm nay, trong số 59 tỷ Bảng là để giải quyết chi phí phát sinh từ việc rời khỏi EU.

Sung sức chờ Brexit

Đến thời điểm này, ông Hammond vẫn chưa tung ra một gói kích thích kinh tế lớn nào, mà thay vào đó lại tập trung nguồn lực cho đầu tư để giải quyết các vấn đề còn tồn tại. Tối thiểu 23 tỷ Bảng sẽ được rót vào một quỹ đầu tư năng suất quốc gia tài trợ trong vòng 5 năm, bởi theo vị Bộ trưởng tài chính, thì “nâng cao năng suất là điều kiện cần để có một nền kinh tế trả lương cao tương xứng với trình độ chuyên môn”.

Mục tiêu ưu tiên của ông Hammond là chuẩn bị cho nước Anh một tư thế sung sức để rời Brexit đã, sau đó sẽ tính tiếp. Ông Hammond khẳng định đi vay nhiều hơn chính là để đầu tư mạnh hơn vào đường bộ, đường sắt, kết nối internet và các dự án cơ sở hạ tầng khác có lợi cho tăng trưởng.

Cụ thể, Quỹ hạ tầng nhà ở với vốn ban đầu 2,3 tỷ Bảng sẽ hỗ trợ phát triển hạ tầng cho 100.000 ngôi nhà mới ở những khu vực có nhu cầu cao; 1,4 tỷ Bảng dành để xây dựng thêm 40.000 nhà ở cho người thu nhập thấp.

Đến năm 2020 - 2021, kinh phí đầu tư nghiên cứu phát triển sẽ được bổ sung thêm 2 tỷ Bảng; cùng với đó là hơn 1,1 tỷ Bảng cho giao thông, bao gồm tín hiệu kỹ thuật số trên đường sắt, các phương tiện thân thiện môi trường và xe tự hành.

Ngân sách thiếu tiền do nguồn thu từ thuế sẽ bị ảnh hưởng bởi tăng trưởng, nhưng vị Bộ trưởng Tài chính khẳng định chính phủ vẫn tiếp tục triển khai kế hoạch giảm thuế thu nhập doanh nghiệp xuống còn 17% vào năm 2020. Doanh nghiệp tại London, khu vực đông nam nước Anh và vùng nông thôn cũng sẽ được hỗ trợ ưu đãi tạm thời.

Hải Châu