1. Sắc đỏ không may mắn trong giao dịch chao đảo đầu năm

Những ngày đầu năm mới thường là thời gian thị trường khởi sắc khi đón nhận dòng tiền từ nhà đầu tư trong tâm trạng lạc quan, phấn khởi. Nhưng người Trung Quốc lại quyết định lái nó đi theo một hướng khác trong năm 2016, kéo theo sự hỗn loạn ở khắp nơi trên thế giới.

Ngay từ phiên giao dịch đầu tiên, nhà đầu tư chứng khoán Trung Quốc đã vội vã xả hàng khi xuất hiện thêm những thông tin về triển vọng kinh tế không mấy sáng sủa và Bắc Kinh sẵn sàng để đồng Nhân dân tệ giảm giá sâu hơn. Lo lắng chuyển sang sợ hãi, nhà đầu tư tiếp tục đặt lệnh bán ồ ạt nhằm “thoát thân”. Chốt phiên, chỉ số Shanghai Composite Index của thị trường Thượng Hải mất 6,9% số điểm, tái hiện những ngày đen tối của tháng 8/2015.

Và gần như ngay lập tức, cả thế giới cảm nhận được ngay sự chấn động. Chỉ số Dow Jones phải đón năm mới ở mức thất vọng nhất kể từ năm 2008, chỉ số Stoxx Europe 600 có khởi đầu tồi tệ nhất trong lịch sử với gần 580 cổ phiếu đỏ đèn, rồi FTSE 100 (Anh), DAX (Đức), Topix (Nhật Bản), MSCI khu vực châu Á - Thái Bình Dương... đều đồng loạt mất điểm.

2. Hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) được ký kết

Ngày 4/2/2016, Bộ trưởng phụ trách thương mại của 12 nước tham gia Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) gồm Australia, Brunei, Canada, Chile, Nhật Bản, Malaysia, Mexico, New Zealand, Peru, Singapore, Mỹ và Việt Nam đã tham dự Lễ ký kết để xác thực lời văn Hiệp định TPP tại Auckland, New Zealand. Sau khi ký chính thức, các nước sẽ tiến hành thủ tục phê chuẩn Hiệp định theo quy định của pháp luật nước mình. Hiệp định sẽ có hiệu lực sau 60 ngày kể từ ngày nhận được thông báo sau cùng bằng văn bản về việc các bên đã hoàn thành thủ tục pháp lý nội bộ.

Sau hơn 5 năm đàm phán với hơn 30 phiên làm việc ở cấp kỹ thuật và hơn 10 cuộc đàm phán ở cấp bộ trưởng, các nước TPP đã chính thức kết thúc đàm phán Hiệp định vào ngày 5/10/2015, tại Hội nghị Bộ trưởng tại Atlanta (Mỹ). Hiệp định bao gồm 30 chương, đề cập không chỉ các lĩnh vực truyền thống như hàng hóa, dịch vụ, đầu tư mà còn cả các vấn đề mới như thương mại điện tử, tạo thuận lợi cho dây chuyền cung ứng, doanh nghiệp nhà nước…

Được đặt nhiều kỳ vọng từ tất cả các nước trong khu vực, nhưng vận mệnh TPP đang ở thế ngàn cân treo sợi tóc, khi Tổng thống đắc cử của nước Mỹ, ông Donald Trump, đã hơn một lần tuyên bố sẽ nói “không” với Hiệp định này, cho dù đối tác lớn nhất của Mỹ trong TPP là Nhật Bản đã hoàn tất các thủ tục nội bộ và các nước khác cũng đang xúc tiến công việc tương tự.

3. Nhật Bản: “vay 1 tặng 1”

Nhật Bản, một trong những quốc gia nợ nần nhất thế giới, đưa mình vào tình huống khá thú vị là “đã đi vay lại còn được trả phí” khi lần đầu tiên trong lịch sử phát hành 2.188 tỷ Yên (tương đương 427.840 nghìn tỷ đồng) trái phiếu 10 năm có lợi tức âm 0,025% nếu được giữ đến ngày đáo hạn.

Hiểu một cách đơn giản, nếu bỏ ra 101,25 Yên để mua trái phiếu mệnh giá 100 Yên của Nhật Bản rồi chờ đến ngày đáo hạn, nhà đầu tư nhận lại 100 Yên tiền gốc và 1 Yên tiền lãi. Cộng trừ một hồi sẽ cho kết quả là không những chẳng lãi đồng nào mà còn bị lẹm vốn 0,25 Yên.

Thực tế nghe có vẻ nghịch lý này lại là hệ quả logic của chính sách lãi suất cơ bản âm mà Nhật Bản bắt đầu áp dụng từ đầu năm, khi Ngân hàng Trung ương (BOJ) thu phí thay vì trả lãi tiền gửi của các ngân hàng thương mại. Lợi tức trái phiếu chính phủ vì thế mà rơi xuống dưới 0%, ban đầu là ở những kỳ hạn ngắn, sau đó tới kỳ hạn dài hơn.

4. Hồ sơ Panama

Đầu tháng 4/2016, cả thế giới rúng động trước vụ rò rỉ thông tin mật “Hồ sơ Panama”. Với 2,6 terabyte dữ liệu chứa 11,5 triệu tài liệu - nguồn thông tin lớn gấp 1.000 lần vụ WikiLeaks vào năm 2010, đây là vụ bung bét thông tin lớn nhất được giới truyền thông khai thác từ trước đến nay.

Hồ sơ Panama đã tiết lộ tài sản ở nước ngoài của hàng trăm tổ chức và cá nhân “có máu mặt”, bao gồm chính trị gia, tỷ phú, minh tinh, ngôi sao thể thao....

Có 370 nhà báo thuộc 109 tòa soạn trên toàn thế giới đã bí mật điều tra trong thời gian gần một năm từ tháng 6/2015 - 4/2016 phân tích hàng triệu tài liệu rò rỉ từ công ty luật Mossack Fonseca của Panama.

Chiến dịch điều tra được thực hiện trong suốt một năm, với sự hợp tác của nhóm Liên minh các Nhà báo điều tra quốc tế (ICIJ) bao gồm tờ báo Đức Sddeutsche Zeitung và hơn 100 tổ chức báo chí khác nhau trên thế giới.

5. Đồng 500 EUR sắp biến mất khỏi tiền tệ châu Âu

Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) tuyên bố sẽ ngừng in tiền giấy 500 EUR, một trong những đồng tiền có giá trị nhất trên thế giới nhưng lại ít người biết đến, thậm chí ngay cả người dân châu Âu cũng chẳng mấy khi dùng song lại được giới tội phạm rất ưa thích.

Tuy nhiên, ECB không định thay đổi chính sách in tiền của mình một cách đột ngột mà đợi đến năm 2018, thời điểm các đồng 100 EUR và 200 EUR trong bộ tiền Europa chính thức được lưu hành. Sau đó, ngân hàng trung ương tại 19 nước thành viên eurozone sẽ không chấp nhận đổi 500 EUR mới cho bất kỳ tờ 500 EUR nào bị rách, cũ… trả lại ngân hàng nữa.

Để bù đắp sự thiếu hụt đồng 500 EUR, ECB dự kiến phát hành thêm khá nhiều đồng có mệnh giá nhỏ hơn, nhằm bảo đảm đáp ứng đủ nhu cầu. Xét về giá trị thì 300 tỷ EUR trong tổng số 1.100 tỷ EUR tiền giấy đang lưu thông là tiền mệnh giá 500 EUR. Tính sơ sơ thì tổng chi phí thay thế tờ tiền “to” nhất này, bao gồm cả phí vận chuyển, có thể lên tới 500 - 600 triệu EUR.

6. Ngỡ ngàng Brexit

Nước Anh đã thu hút toàn bộ sự chú ý của thế giới khi phần đông cử tri nước này quyết định lựa chọn lá phiếu rời khỏi Liên minh châu Âu (EU), kết thúc mối lương duyên 40 năm không biết là đã đủ dài hay vẫn còn ngắn ngủi. Với tỷ lệ 51,89% số người lựa chọn ra đi, trong khi 48,11% mong muốn nước Anh ở lại EU, kết quả của cuộc trưng cầu dân ý Brexit tại 382 điểm bỏ phiếu trên toàn nước Anh đã dẫn đến cuộc chia ly không ai ngờ tới trước khi nó bắt đầu.

Những người ủng hộ Brexit cho rằng trong 4 thập kỷ qua, EU đã thay đổi quá nhiều cả về quy mô và ngày càng trở nên quan liêu, khiến tầm ảnh hưởng và chủ quyền của Anh bị suy giảm. Họ không hài lòng với cách điều hành của EU. Theo họ, tư cách thành viên EU chẳng những không mang lại lợi ích gì, mà còn tước đi của họ quá nhiều quyền như quyền thành lập thỏa thuận thương mại với các nước khác, quyền sử dụng nguồn lực của Anh cho công dân Anh, hay quyền kiểm soát biên giới quốc gia…

Nhiều người Anh cảm thấy bức xúc khi nguyên tắc “cho phép tự do đi lại và làm việc giữa các nước thành viên” đã gây quá tải cho các dịch vụ công, dịch vụ an sinh xã hội tại Anh khi công dân nhiều nước đổ xô đến đây sinh sống và kiếm việc làm. Đặc biệt, với những gì đang diễn ra trong cuộc khủng hoảng di dân châu Âu, sự bành trướng của chủ nghĩa khủng bố quốc tế, các cuộc tấn công đẫm máu do những tay súng cực đoan Nhà nước Hồi giáo (IS) tiến hành, thì ra đi trở thành lựa chọn hàng đầu của họ.

7. Pokémon Go đại náo thế giới

Được chính thức phát hành từ ngày 6/7, Pokémon Go - dòng game di động thực tế ảo do hãng Nintendo và Niantic Labs hợp tác phát triển đã khiến người rất nhiều nước trên thế giới lên “cơn sốt”. Chưa bao giờ, một trò chơi nhập vai ảo lại có thể tạo được sức lan tỏa nhanh chóng như vậy. Cụm từ khóa Pokémon Go được nhiều người dùng tìm kiếm chỉ trong vài ngày ra mắt.

Sự mới lạ của Pokémon Go là sử dụng camera và các cảm biến trên smartphone, đồng thời kết hợp với các thuật toán dựa trên địa điểm định vị để đưa những Pokémon xuất hiện trong thế giới thực. Pokémon Go khiến người chơi phải thực sự di chuyển ngoài đời thực để tìm đến những địa điểm có thể có Pokémon trên bản đồ. Nhiệm vụ của người chơi là bắt được sao cho thật nhiều Pokémon, huấn luyện chúng để chiến đấu với những con thú của bạn bè, giống như trong truyện tranh Pokémon nổi tiếng.

Sau 1 tháng ra mắt, Pokemon Go đã đem về 200 triệu USD doanh thu trên toàn cầu thông qua 2 cửa hàng ứng dụng App Store và Google Play, vượt qua những trò chơi từng dẫn đầu về doanh thu trước đây như Candy Crush và Clash Royale. Pokemon Go là cũng chính là game di động đạt mốc 10 triệu lượt tải trên toàn thế giới nhanh nhất. Trung bình, người sử dụng dành khoảng 26 phút mỗi ngày để chơi trò này.

8. EC yêu cầu Ireland truy thu thuế 13 tỷ euro của Apple

Ngày 30/8, Ủy ban châu Âu (EC) ra tuyên bố kết luận Ireland đã thiên vị cho Apple về chính sách thuế suốt một thời gian dài, giúp tăng lợi thế cạnh tranh của tập đoàn công nghệ này một cách bất hợp pháp, đồng thời yêu cầu Ireland phải truy thu 13 tỷ euro.

Theo kết quả điều tra của EC, cứ mỗi chiếc iPhone hoặc iPad được bán ra ở London, Paris hay Milan, thì Apple lại hạch toán lợi nhuận thu được vào sổ sách của một công ty con ở Ireland. Vào các năm 1991 và 2007, Ireland và Apple âm thầm thỏa thuận với nhau về việc chỉ tính thuế một phần nhỏ trong tổng số lợi nhuận của Apple đã chuyển về đây. Và khi tính ngược ra thì thuế suất thực tế mà Apple phải chịu chỉ là 1% vào năm 2003 và giảm xuống 0,005% vào năm 2014. Con số này thấp hơn nhiều so với thuế suất bình quân 12,5% áp dụng đối với các doanh nghiệp Ireland.

Phán quyết gây sốc của EU làm “dậy sóng” tất cả các bên liên quan trực tiếp. Apple và Ireland đều tuyên bố sẽ kháng cáo tới cùng.

9. Samsung khai tử Galaxy Note 7

Galaxy Note 7, một siêu phẩm Android với nhiều công nghệ mới đầy hứa hẹn như bút cảm ứng dưới nước, máy quét mống mắt và camera siêu nhanh đã bị Samsung chính thức khai tử.

Ra mắt từ 2/8, Galaxy Note 7 nhanh chóng xác lập kỷ lục đặt hàng trên toàn cầu nhờ màn trình làng ấn tượng. So với Galaxy S7, Note 7 có lượng đặt mua trước cao hơn gấp đôi sau 2 ngày giới thiệu. Thế nhưng, những tín hiệu lạc quan đó không kéo dài được lâu. Có khoảng 35 trường hợp Note 7 phát nổ được ghi nhận tại Mỹ, Trung Quốc, Hàn Quốc và nhiều nước khác.

Đến 2/9, Samsung tuyên bố thu hồi máy trên toàn cầu, phát hành bản cập nhật phần mềm giúp Note 7 chỉ sạc 70% pin và hẹn đổi trả máy mới cho khách hàng. Tuy nhiên, một vài model vẫn bị nổ, trong số đó có phiên bản được cho là đã đổi và xác nhận an toàn. Các nhà mạng lớn tại Mỹ và Australia ngay sau đó đã tạm ngừng bán Note 7. Nghiêm trọng hơn, một chuyến bay của Southwest Airlines đã phải sơ tán hành khách do một chiếc Note 7 thay thế đã bốc khói và làm cháy miếng thảm trên sàn máy bay. Nhiều cơ quan bảo đảm an toàn cho người tiêu dùng tại Mỹ và Hàn Quốc cũng khuyên người dùng không nên dùng thiết bị, yêu cầu Samsung ngừng việc bán, đổi trả Note 7 cho khách hàng.

10. Tỷ phú Donald Trump đắc cử Tổng thống Mỹ

Năm 2016 quả là một năm khó quên trong lịch sử nước Mỹ cũng như cả thế giới, khi tất cả được chứng kiến cuộc đua vào Nhà Trắng diễn ra kịch tính đến phút cuối cùng, và kết quả của nó khiến rất nhiều người sửng sốt. Mặc dù hơn đối thủ gần 3 triệu phiếu phổ thông, nhưng ứng viên Hillary Clinton vẫn phải ngậm ngùi chấp nhận thất bại trước đối thủ Donald Trump, do thua kém quá nhiều về số phiếu đại cử tri.

Donald Trump đắc cử, trở thành Tổng thống thứ 45 của Mỹ làm rung chuyển giới chính trị Washington và nước ngoài, bởi trong chiến dịch tranh cử, vị tỷ phú này luôn biết cách gây ấn tượng bằng những phát ngôn gây sốc, như: quay lưng với các hiệp định thương mại tự do, nước Mỹ không nên tiếp tục bảo trợ an ninh “không công” cho các đồng minh chủ chốt như Hàn Quốc và Nhật Bản, hứa hẹn sẽ giải tán khối NATO, xây bức tường ngăn tại biên giới với Mexico và bắt nước này phải chi trả toàn bộ kinh phí...

Nhiều người liên tưởng việc ông Trump đắc cử đã gây sửng sốt không kém gì Brexit ở Anh. Cựu thủ tướng Thụy Điển Carl Bildt thậm chí còn nhận xét “đây là năm thảm họa kép cho phương Tây”.

Thị trường tài chính thế giới bị ảnh hưởng ngay lập tức khi hàng loạt thị trường chứng khoán mất điểm.

11. Ấn Độ đột ngột đổi tiền

Bất ngờ đã xảy ra tối 8/11 ở Ấn Độ khi Thủ tướng Narendra Modi đột ngột tuyên bố nước này sẽ chấm dứt lưu thông hai loại tiền giấy có mệnh giá lớn nhất hiện nay để thay thế bằng những tờ tiền có thiết kế mới nhằm đối phó với nạn tiền giả, tham nhũng và trốn thuế.

Theo đó, tiền giấy mệnh giá 500 và 1.000 rupee (chiếm 86,4% nguồn cung tiền) sẽ không còn là tiền pháp định của Ấn Độ nữa mà chỉ có thể đem đến ngân hàng và bưu điện để đổi tiền mới trước ngày 30/12. Thay thế cho hai loại tiền trên là các tờ 500 rupee (khoảng 7,50 USD) và 2.000 rupee khoảng 30 USD) với thiết kế hoàn toàn mới sẽ sớm được lưu hành.

Đây không phải lần đầu tiên Ấn Độ tiến hành đổi tiền. Nước này từng phát hành đồng 1.000, 5.000 và 10.000 rupee vào năm 1954, nhưng chỉ được 24 năm thì dừng. Vài thập kỷ sau đó, đồng 1.000 rupee một lần nữa lại được đưa vào lưu thông. Mỗi lần như vậy, người dân đều phải đổ xô đi đổi tiền hoặc thậm chí bán rẻ cho người khác nếu không chen chân được và không có mối quen biết nào.

12. OPEC thống nhất giảm sản lượng

Sau nhiều năm cố gắng một cách tuyệt vọng, thị trường năng lượng thế giới cuối cùng cũng nhìn thấy “ánh sáng cuối đường hầm”, sau khi các thành viên của Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) đạt được thỏa thuận mang tính lịch sử về việc cắt giảm sản lượng, giúp giải quyết cơn khủng hoảng dư cung và chấm dứt những lo ngại trước đó về tính đoàn kết trong khối.

Gần 2 năm kể từ khi các thành viên OPEC quyết định “thân ai nấy lo” và để mặc giá cả rơi tự do, các nước OPEC đã ngồi lại với nhau trong một cuộc họp đáng nhớ ở Vienna, gạt sang một bên những bất đồng, để cùng thống nhất rằng sẽ cắt giảm 1,2 triệu thùng dầu mỗi ngày từ mức sản lượng 33,6 triệu thùng trước đó, đồng thời kêu gọi các nước ngoài OPEC cũng hưởng ứng để cắt giảm thêm khoảng 600.000 thùng mỗi ngày.

Các thành viên OPEC cho biết mục tiêu giá của họ là 55 - 60 USD/thùng để tạo cú hích cho những nền kinh tế phụ thuộc vào dầu mỏ đã lao đao suốt 2 năm qua, khi giá thường chập chờn dưới 50 USD/thùng. Ngưỡng 55 - 60 USD được xem là mức giá lý tưởng, vừa đủ cao để sản sinh lợi nhuận cho các nước xuất khẩu, vừa đủ thấp để hỗ trợ tăng trưởng kinh tế.

Hải Châu