Cơ quan KTNN vừa có báo cáo gửi Quốc hội (kỳ họp thứ 9) về kết quả kiểm toán năm 2014. Nội dung tập trung vào kết quả kiểm toán việc quyết toán ngân sách nhà nước (NSNN) năm 2013, phân bổ vốn, chi đầu tư phát triển, quản lý nợ công…

Hàng trăm dự án vi phạm bố trí vốn

Trong năm 2014, KTNN đã tiến hành kiểm toán nhiều nhiều đơn vị, tổ chức, doanh nghiệp. Cụ thể, kiểm toán báo cáo quyết toán của 14 Bộ, cơ quan trung ương; 35 tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương; 37 dự án đầu tư, chương trình, dự án quốc gia; 21 chuyên đề; 40 đầu mối thuộc lĩnh vực doanh nghiệp nhà nước (DNNN), ngân hàng; 41 đầu mối thuộc lĩnh vực quốc phòng, an ninh, các cơ quan đảng. Ngoài ra, có 2 cuộc kiểm toán hoạt động và kiểm toán Báo cáo quyết toán NSNN năm 2013 tại Bộ Tài chính, Bộ Kế hoạch và Đầu tư…

Năm 2013, dự toán thu ngân sách được giao là là 816.000 tỷ đồng (dự toán thu nội địa không kể thu từ dầu thô và thu tiền sử dụng đất là 506.500 tỷ đồng), chưa đảm bảo mức tăng bình quân tối thiểu 14-16% theo định hướng. Dự toán chi đầu tư phát triển năm 2013 là 175.000 tỷ đồng, chiếm 17,8% tổng chi ngân sách, giảm 5.000 tỷ đồng so với năm trước.

Qua kiểm tra, KTNN đã phát hiện có nhiều tồn tại, hạn chế về chi tiêu ngân sách, thậm chí phân bổ và sử dụng vốn có vi phạm, lãng phí, kém hiệu quả… Đáng nói là việc bố trí ngân sách trung ương cho một số dự án đã vượt cơ cấu nguồn vốn ngân sách trong tổng mức đầu tư, vượt tỷ lệ hỗ trợ ngân sách. Có dự án không thuộc đối tượng đầu tư cũng được cấp vốn, hay bố trí vốn trước khi có quyết định phê duyệt dự án, dùng vốn trả nợ đọng xây dựng cơ bản của địa phương…

Một số dự án cấp bách được bố trí vốn khi Bộ KH&ĐT chưa chủ trì làm việc với các bộ, cơ quan để báo cáo Chính phủ, hay bố trí vốn cho một số dự án thông tin chưa đầy đủ, sai lệch…

Dự án đường ô tô cao tốc Hà Nội – Hải Phòng bị “đội vốn” thêm 20.920 tỷ đồng

Trong đó, Bộ Giao thông vận tải đã bị KTNN “vạch” rõ hạn chế vì chưa xây dựng kế hoạch thu hồi vốn ứng trước tại 102 dự án đã được ứng vốn từ năm 2009-2012. Tổng số tiền ứng vốn hơn 13.547 tỷ đồng.

Về cơ bản, các dự án giao thông bị KTNN “sờ gáy” đã chấp hành trình tự, thủ tục đầu tư, quản lý và sử dụng vốn đầu tư theo quy định. Song, hạn chế thấy rõ là một số dự án lớn liên tục phải điều chỉnh và “đội vốn” rất lớn so với tổng mức đầu tư phê duyệt lần đầu. Cụ thể: Dự án Đường ô tô cao tốc Hà Nội - Hải Phòng tăng vốn thêm 20.920 tỷ đồng, Dự án Nhà máy nhiệt điện Nghi Sơn 1 tăng 10.515 tỷ đồng, Dự án cao tốc Nội Bài - Lào Cai tăng 10.148 tỷ đồng, Dự án Cầu Nhật Tân và đường hai đầu cầu (dự án thành phần 1) tăng 6.096 tỷ đồng...

Trong khi đó, các dự án xây dựng cầu vượt tại Hà Nội phải giảm vốn do lập tổng mức đầu tư chưa hợp lý, như: cầu vượt Nguyễn chí Thanh- đường Láng có tổng mức đầu tư phê duyệt hơn 348 tỷ đồng, sau phải giảm vốn 124 tỷ đồng, cầu Nguyễn Chí Thanh- Kim Mã có dự toán duyệt là 232,6 tỷ đồng, thấp hơn tổng mức đầu tư 360 tỷ đồng.  

Một số địa phương cũng không có kế hoạch phân bổ vốn chi tiết ngay từ đầu năm, điều chỉnh kế hoạch vốn sau thời gian quy định, bố trí vốn cho dự án chưa đủ điều kiện, sai nội dung nguồn kinh phí, dự án không cấp bách… Dẫn chứng là hàng trăm dự án, công trình xây dựng của Bộ GTVT, TP.Hà Nội, TP.HCM, TP.Hải Phòng, Quảng Nam, Đà Nẵng… đã được bố trí vốn khi chưa có quyết định đầu tư, hoặc có quyết định đầu tư sau ngày 25/10/2012.

Nộp ngân sách thiếu 3.284 tỷ đồng?

Năm 2013, quyết toán thu NSNN là 828.348 tỷ đồng chủ yếu do tăng thu từ dầu thô (21.436 tỷ đồng) và tăng thu tiền sử dụng đất (6.357 tỷ đồng). Nếu không kể các khoản thu đặc thù thì thu NSNN chỉ là 772.751 tỷ đồng, chỉ đạt 94,7% dự toán.

Qua kiểm toán việc quyết toán NSNN, KTNN đã nhận thấy, có nhiều doanh nghiệp, đơn vị đã hạch toán và kê khai thiếu doanh thu, xác định sai chi phí tính thuế, từ đó bị thiếu tiền thuế và lợi nhuận phải nộp về ngân sách. Tình trạng thất thu về thuế, phí, lệ phí và thu khác tại nhiều đơn vị của Bộ, cơ quan trung ương, địa phương chưa khắc phục được.

KTNN đã xác định số tiền phải nộp vào NSNN tăng thêm 3.284,5 tỷ đồng. Trong đó, tập đoàn, tổng công ty phải nộp thêm 1.619,8 tỷ đồng, các địa phương 1.505,8 tỷ đồng, các bộ và cơ quan trung ương 158,9 tỷ đồng…

Cũng theo KTNN, số nợ thuế của ngành thuế đã tăng mạnh tới 26%, lên mức 69.342 tỷ đồng (cuối năm 2013) so với năm trước. Nợ thuế chủ yếu là tiền sử dụng đất, tiền phạt vi phạm thuế, phạt chậm nộp và liên tục tăng nhanh qua các năm (năm 2011: nợ thuế có 35.117 tỷ đồng và năm 2012 tăng lên 55.056 tỷ đồng). Nguyên nhân nợ thuế do kinh tế khó khăn, kinh doanh thua lỗ, chiếm dụng vốn, công tác quản lý thuế yếu kém, không đôn đốc thu hồi nợ kịp thời…

Trong khi đó, nợ thuế của ngành Hải quan cũng tăng tới 20,3%, lên tới 9.182 tỷ đồng. Tình trạng chây ỳ, chậm nộp thuế, gian lận thuế của doanh nghiệp cũng tăng lên do kinh tế khó khăn, nhiều doanh nghiệp bị phá sản, bỏ trốn…

Thu Hằng