Các quan chức Bộ Giao thông Nhật Bản xác nhận họ đang trong giai đoạn chuẩn bị cuối cùng hồ sơ tài liệu để gửi tới WTO, sau 3 năm đàm phán song phương và hòa giải với Hàn Quốc tại OECD mà không tìm được tiếng nói chung về cách giải quyết êm đẹp.

Ưu ái các đại gia hết thời

Vụ việc này sẽ là liều thuốc thử quan trọng đối với khả năng giải quyết tranh chấp của WTO, trong bối cảnh tổ chức này bị Mỹ phàn nàn tương đối nhiều về vai trò hoạt động trong thời gian gần đây.

Nhưng quan trọng hơn cả, quan hệ giữa Tokyo và Seoul sẽ suy giảm nhiều, sau khi đã vướng vào không ít rắc rối. Tuần trước, Nhật Bản lên tiếng cáo buộc Hàn Quốc vi phạm luật pháp quốc tế, khi tòa án tối cao Seoul ra phán quyết yêu cầu một nhà sản xuất thép Nhật Bản phải bồi thường cho các nạn nhân lao động cưỡng bức trong thời kỳ chiến tranh.

Trước thông tin cho rằng Nhật Bản kiện Hàn Quốc lên WTO để trả đũa, giới chức nước này khẳng định hai vụ việc không liên quan gì tới nhau. Tuy nhiên, ông Taro Kono - Ngoại trưởng Nhật Bản, cho hay phán quyết của tòa án tối cao Seoul đã làm tổn hại tới nền tảng pháp lý của mối quan hệ hữu nghị Nhật Bản - Hàn Quốc. Và, Tokyo có thể xem xét việc đưa vụ việc đó ra tòa án quốc tế.

Trong khi đó, vụ kiện lên WTO sẽ tập trung vào những cáo buộc của Nhật Bản rằng Hàn Quốc đã có khoản trợ cấp hàng tỷ USD để bảo hộ ngành công nghiệp đóng tàu của mình, đặc biệt là những ưu ái dành cho Daewoo Shipbuilding và Marine Engineering.

Từng là một trụ cột chính của nền kinh tế, song ngành đóng tàu Hàn Quốc đã “tụt dốc không phanh” trong những năm gần đây, đẩy Daewoo và các đại gia một thời vào cảnh nợ nần triền miên.

Tuy nhiên, Seoul dường như chưa thể mạnh tay theo đuổi chủ trương sáp nhập, hay thậm chí xóa sổ những gánh nặng đó như khuyến nghị của nhiều chuyên gia, với lý do số lao động đang làm việc tại các doanh nghiệp đóng tàu lên tới hàng chục nghìn người. Một động thái quyết liệt mà thiếu tính toán kỹ lưỡng có thể sẽ đẩy rất nhiều công nhân rơi vào cảnh thất nghiệp ngay tức khắc.

Vào năm 2015, Daewoo đã nhận được khoản hỗ trợ 4,200 tỷ won (tương đương 3,5 tỷ USD) từ các chủ nợ để hoàn thành các dự án đóng tàu còn dang dở. Hai năm sau, công ty này lại phải cầu cứu thêm 2,6 tỷ USD nữa.

Bản chất là tiền ngân sách?

Động thái trên đã khiến giới chức Tokyo “nóng mặt”. Vì họ cho rằng kiểu hỗ trợ tài chính như vậy đã tạo điều kiện cho Daewoo có dư địa hạ giá bán tàu và làm gia tăng áp lực đối với ngành đóng tàu Nhật Bản.

Các quan chức Nhật Bản lập luận rằng các nguồn tiền trên đến từ các ngân hàng chính sách quốc doanh của Hàn Quốc, nên nó mang bản chất của các khoản trợ cấp chính phủ.

Ông Keiichi Ishii - Bộ trưởng Đất đai, Cơ sở hạ tầng, Giao thông và Du lịch Nhật Bản, cho biết: “Các bộ ngành liên quan đang ở giai đoạn cuối của quá trình chuẩn bị, bao gồm cả khả năng yêu cầu giải quyết tranh chấp tại WTO”. Về phía Hàn Quốc, Bộ Thương mại nước này chưa đưa ra thông cáo chính thức nào.

Mặc dù nhận được nhiều đơn đặt hàng mới hồi đầu năm, nhưng xem ra các hãng đóng tàu của Hàn Quốc vẫn chưa thể thoát khỏi khó khăn, với việc cả Samsung Heavy Industries và Hyundai Heavy Industries đều báo cáo kết quả kinh doanh đáng thất vọng trong tuần này.

Daewoo dự kiến sẽ công bố báo cáo hoạt động vào cuối tháng và các chuyên gia phân tích dự đoán lợi nhuận công ty này cũng sẽ tụt giảm đáng kể.

Tuy nhiên, cho dù Hàn Quốc và Nhật Bản có “ganh” nhau căng thẳng thế nào thì có một thực tế là thách thức lớn nhất đối với ngành công nghiệp của hai nước lại đến từ Trung Quốc, nơi mà các đối thủ cạnh tranh luôn biết cách phá giá thị trường với chi phí sản xuất thấp hơn hẳn.

Hải Châu