Đó là kết quả khảo sát của Cục Quản lý cạnh tranh - Bộ Công Thương, nhằm đánh giá nhận thức của người tiêu dùng (NTD) về công tác bảo vệ quyền lợi NTD trong giai đoạn 2011 – 2015 sau 5 năm Luật Bảo vệ Người tiêu dùng có hiệu lực.

44% NTD chọn “im lặng”

NTD ngày càng quan tâm và tìm hiểu về những quyền lợi “sát sườn” của mình khi tham gia vào thị trường mua bán hàng hoá, cũng như nhận thức tốt hơn thông tin và vai trò của các cơ quan quản lý nhà nước về bảo vệ quyền lợi NTD. Thế nhưng, số lượng NTD khi bị xâm phạm quyền lợi có thông báo, hợp tác với cơ quan chức năng lại rất nhỏ.

Đại diện cho nhóm khảo sát, bà Phạm Quế Anh cho biết có đến 56% số NTD cho biết bị xâm phạm quyền lợi, nhưng vẫn có đến 44% NTD chọn giải pháp im lặng và bỏ qua, 53% số NTD cho biết chưa từng liên hệ với cơ quan quản lý nhà nước để yêu cầu giúp đỡ bảo vệ quyền lợi. Như vậy, có thể thấy việc nhận thức về quyền chưa được chuyển thành quyền lợi trong thực tế”.

Tại buổi công bố khảo sát, rất nhiều câu hỏi đã được nêu ra: do quy trình, thủ tục giải quyết phức tạp, rườm rà; không nhận được hỗ trợ hiệu quả từ cán bộ chuyên trách; thẩm quyền trong giải quyết vụ việc tranh chấp NTD còn hạn chế…

Từ kết quả khảo sát, bà Quế Anh lý giải, ngoài những tác động do mặt trái của nền kinh tế thị trường cũng như hội nhập và toàn cầu hóa, Luật Bảo vệ quyền lợi NTD đã được thực thi 5 năm, nhưng vẫn còn một số mặt hạn chế về nhân lực và vật lực của các cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức xã hội bảo vệ quyền lợi của NTD.

Hơn nửa số người tiêu dùng khi bị xâm phạm quyền lợi chọn giải pháp im lặng và bỏ qua

Mặt khác, trong cộng đồng thương nhân và doanh nghiệp vẫn có những cá nhân, tổ chức làm ăn không chân chính, cố tình thực hiện các hành vi xâm phạm lợi ích của NTD để trục lợi bất chính.

Đánh giá cao báo cáo về tỷ lệ nhận biết các quyền của NTD, bà Phạm Quế Anh vẫn cho rằng nhiều NTD biết đến quyền là một chuyện, nhưng quan trọng hơn vẫn là NTD có khả năng thực hiện những quyền đó trong thực tế hay không?

“NTD Việt Nam vẫn chưa nhận thức được rõ ràng các quyền và lợi ích hợp pháp của mình. Chưa có đủ thông tin và hiểu biết để nắm được những nguy cơ có thể xâm phạm đến lợi ích, cũng như nắm được việc làm thế nào để có thể bảo vệ được quyền và lợi ích của mình”, bà Quế Anh nói.

Thiều thông tin cơ quan chuyên trách

Một điều đáng lưu ý là mặc dù có 58,8% số người tham gia khảo sát biết đến cơ quan quản lý nhà nước về bảo vệ quyền lợi NTD nhưng con số này chưa thực sự phản ánh chính xác tỷ lệ người chọn đúng bởi bảng câu hỏi đưa ra 4 lựa chọn.

Ngoài ra, NTD cho rằng vai trò của các Hội bảo vệ quyền lợi NTD cũng khá “mờ nhạt” khi chỉ có 26,73% đánh giá “tốt” trong khi 52,53% đánh giá “chưa tốt” và 20,73% không có ý kiến do chưa từng liên hệ hoặc biết đến các hội này.

Đối với các Hội bảo vệ quyền lợi NTD, có tới 24,27% NTD đề xuất cần tăng cường tham gia xây dựng chính sách, pháp luật bảo vệ quyền lợi NTD; 16,82% đề xuất cần hướng dẫn, hỗ trợ NTD giải quyết tranh chấp đối với tổ chức, cá nhân kinh doanh…

Đối với các cơ quan nhà nước, 20,58% NTD đề xuất cần tăng cường tuyên truyền, giáo dục pháp luật bảo vệ quyền lợi NTD và kiến thức tiêu dùng; 15,49% đề xuất cần tăng cường thanh tra, kiểm tra xử lý vi phạm quyền lợi NTD…

Đề xuất giải pháp về mặt lâu dài, NTD cho rằng, trong thời gian tới, Nhà nước cần ưu tiên hoạt động tuyên truyền, giáo dục pháp luật bảo vệ quyền lợi NTD và kiến thức tiêu dùng để nâng cao hiệu quả công tác này.

Hầu hết người tham gia khảo sát nhất trí rằng nên tăng cường phổ biến những nội dung này trên truyền hình, báo điện tử, trang tin, mạng xã hội.

Đánh giá về nhận thức của NTD về quyền lợi của mình, ông Phan Thế Thắng, Phó Trưởng phòng Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng - Cục Quản lý Cạnh tranh, cho rằng “NTD đã ngày một ý thức hơn về các quyền của mình khi tham gia giao dịch với các tổ chức, cá nhân kinh doanh”. Tuy nhiên, đại diện cho Cục Quản lý Cạnh tranh cũng nêu lên thực trạng hiện nay nhiều người đã biết đến cơ quan quản lý nhà nước về bảo vệ quyền lợi cho mình, nhưng khi lựa chọn tên cơ quan chuyên trách thì lại sai. “Chính vì vậy, dữ liệu để lựa chọn chính xác tên cơ quan chuyên trách về bảo vệ quyền lợi NTD cần được xem xét lại”, ông Thắng nói.

Để tăng cường hơn nữa công tác bảo vệ NTD, ông Trịnh Anh Tuấn, Phó Cục trưởng Cục Quản lý cạnh tranh, cho rằng từ báo cáo tổng hợp kết quả khảo sát nhận thức của NTD và Luật Bảo vệ NTD tại Việt Nam sẽ là căn cứ, số liệu và thông tin đóng góp rất quan trọng trong việc định hướng, hoạch định chính sách kinh tế - xã hội nói chung, từ đó sẽ có những giải pháp nhằm tăng cường công tác bảo vệ quyền lợi NTD trong thời gian tới.

Thanh Hoa