Những con số nghìn tỷ đổ về từ kênh bán chéo bảo hiểm (bancassurance) không chỉ bù đắp khoảng trống thu nhập mà còn khẳng định bước đi của các ngân hàng khi xây dựng hệ sinh thái bảo hiểm riêng để độc chiếm thị phần.

Bảo hiểm mang về nghìn tỷ cho ngân hàng nửa đầu năm

Báo cáo tài chính hợp nhất nửa đầu năm 2026 của Techcombank cho thấy nguồn thu từ dịch vụ bảo hiểm đạt hơn 1.260 tỷ đồng. Đây là mức tăng trưởng cao, lên tới 170% so với cùng kỳ năm ngoái và cũng là con số cao nhất trong vòng 5 năm qua của nhà băng này. Sự bứt phá này trở thành động lực chính giúp lãi thuần từ hoạt động dịch vụ của Techcombank chạm mốc trên 6.800 tỷ đồng, tăng hơn 70% trong 6 tháng đầu năm.

Sau khi trừ đi các chi phí trực tiếp khoảng 248 tỷ đồng, chênh lệch thu chi từ mảng bảo hiểm mang về cho Techcombank khoản lãi thuần hơn 1.000 tỷ đồng. Con số này đóng góp tới 5,5% vào tổng lợi nhuận trước thuế của ngân hàng. Kết quả này đánh dấu sự hồi sinh mạnh mẽ của mảng bảo hiểm tại Techcombank sau giai đoạn khó khăn của toàn ngành vào năm 2023.

Bước ngoặt lớn nhất đến từ việc Techcombank quyết định chấm dứt hợp đồng độc quyền với Manulife vào tháng 10/2024 để tự lập hệ sinh thái riêng. Ngân hàng đã nhanh chóng vận hành Techcombank Life với 80% vốn sở hữu và Techcom Insurance nắm giữ 68% vốn. Việc tăng vốn điều lệ của Techcom Life lên 4.300 tỷ đồng đã đưa doanh nghiệp này lọt vào nhóm 10 công ty bảo hiểm nhân thọ lớn nhất Việt Nam. Hiệu quả hiện hữu rõ rệt khi chỉ trong quý II, doanh thu phí bảo hiểm khai thác mới đạt hơn 534 tỷ đồng, đưa Techcombank lên vị trí dẫn đầu thị trường bancassurance.

Tại VPBank, bảo hiểm vẫn giữ vững vị thế là nguồn thu lớn nhất trong cơ cấu dịch vụ. Nửa đầu năm nay, nguồn thu từ bán chéo bảo hiểm của VPBank đạt hơn 3.540 tỷ đồng, tăng gần 40% so với cùng kỳ năm trước. Nhờ đó, lãi thuần dịch vụ của nhà băng này tăng vọt lên 5.555 tỷ đồng, gấp đôi so với cùng kỳ 2025.

Chênh lệch thu chi trực tiếp từ mảng bảo hiểm của VPBank đạt con số ấn tượng gần 2.222 tỷ đồng, chiếm tới 12% lợi nhuận trước thuế hợp nhất. Điểm sáng lớn nhất trong hệ sinh thái của ngân hàng này chính là Công ty Bảo hiểm OPES. Với sự hỗ trợ đắc lực từ ngân hàng mẹ, OPES đã ghi nhận doanh thu phí bảo hiểm gốc đạt 2.654 tỷ đồng và lợi nhuận tăng gần 3 lần so với cùng kỳ, đạt 613 tỷ đồng.

VPBank hiện sở hữu gần 90% vốn tại OPES và vừa tiếp tục rót thêm hơn 1.000 tỷ đồng để nâng vốn điều lệ cho công ty này. Không dừng lại ở mảng phi nhân thọ, VPBank còn đang xúc tiến thành lập thêm một công ty bảo hiểm nhân thọ mới để khép kín chuỗi giá trị tài chính. Việc đẩy mạnh ứng dụng AI vào quy trình bồi thường tự động đã giúp OPES chiếm lĩnh 5,3% thị phần và đứng trong Top 7 doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ hàng đầu.

Tính đến thời điểm hiện nay MB chưa công bố báo cáo tài chính quý II/2026, tuy nhiên, một số công ty con thuộc MB đã công bố kết quả kinh doanh quý II với những con số tăng trưởng ấn tượng. Cụ thể, công ty Bảo hiểm nhân thọ MB Ageas (MB Life) ghi nhận tổng doanh thu gần 3.000 tỷ đồng tính đến cuối tháng 6. Trong đó, doanh thu phí bảo hiểm chiếm khoảng 2.400 tỷ đồng và lợi nhuận trước thuế đạt 270 tỷ đồng, tăng gấp 2,3 lần so với cùng kỳ năm 2025.

Ở mảng phi nhân thọ, Bảo hiểm Quân đội (MIC) tiếp tục là trụ cột vững chắc với tổng doanh thu gần 3.750 tỷ đồng, tăng 32%. Lợi nhuận trước thuế của MIC đạt trên 245 tỷ đồng, hoàn thành 100% kế hoạch đề ra. Đặc biệt, kênh phân phối qua ngân hàng của MIC ghi nhận mức tăng trưởng bùng nổ 72%, đạt 1.514 tỷ đồng. Việc đầu tư mạnh vào hệ thống công nghệ lõi đã giúp doanh thu từ các nền tảng số của MIC chiếm tới 27,5% tổng doanh thu bảo hiểm gốc, tạo ra lợi thế cạnh tranh khác biệt trên thị trường.

Cuộc chơi bancassurance đang thay đổi?

Điểm đáng chú ý không chỉ nằm ở con số doanh thu hàng nghìn tỷ đồng, mà còn ở cách các ngân hàng tiếp cận thị trường bảo hiểm.

Thay vì chỉ đóng vai trò kênh phân phối cho các hãng bảo hiểm bên ngoài, một số ngân hàng đang muốn tự sở hữu doanh nghiệp bảo hiểm, kiểm soát sản phẩm, dữ liệu khách hàng và giữ nguồn thu trong chính hệ sinh thái.

Thay vì chỉ làm đại lý phân phối để hưởng hoa hồng như trước, các ngân hàng hiện nay chuyển sang mô hình sở hữu trực tiếp công ty bảo hiểm. Chiến lược này giúp các nhà băng kiểm soát toàn bộ chuỗi giá trị từ thiết kế sản phẩm đến chăm sóc khách hàng và quản trị dữ liệu. Điều này không chỉ giúp tối ưu hóa lợi nhuận mà còn giúp lấy lại niềm tin của khách hàng sau những khủng hoảng của ngành bảo hiểm trong quá khứ.

Đây chính là lý do khiến các ngân hàng như ACB hay VietABank cũng đang ráo riết nhảy vào cuộc chơi. ACB đã thông qua kế hoạch thành lập ACB Insurance với vốn 500 tỷ đồng nhằm mục tiêu đạt doanh thu phí bảo hiểm tăng trưởng trên 50% mỗi năm.

Ngân hàng tăng tốc sở hữu công ty bảo hiểm

Kafi Research dự báo với sự ấm lên của thị trường và nhu cầu bảo vệ tài sản gia tăng, quy mô bảo hiểm phi nhân thọ tại Việt Nam có thể đạt 4,3 tỷ USD vào năm 2029. Việc các ngân hàng như Techcombank, VPBank hay MB chủ động nắm giữ các định chế bảo hiểm riêng đang biến mảng kinh doanh này thành một trụ cột lợi nhuận bền vững, giúp giảm bớt sự lệ thuộc vào tín dụng trong bối cảnh biên lãi thuần (NIM) đang ngày càng thu hẹp.

Ông Trần Nguyên Đán, Viện trưởng Học viện Bảo hiểm và Quản trị rủi ro tài chính, đánh giá bancassurance vẫn là trụ cột tăng trưởng song hành cùng tín dụng. Tuy nhiên thị trường đang chứng kiến sự áp đảo của các tên tuổi lớn khi 5 doanh nghiệp nhân thọ hàng đầu nắm giữ hơn 60% thị phần.

Việc các ngân hàng chuyển sang tự kinh doanh bảo hiểm có thể không làm tăng ngay tổng doanh thu toàn ngành nhưng sẽ tái cấu trúc mạnh mẽ kênh phân phối. Những doanh nghiệp bảo hiểm vốn phụ thuộc vào đối tác ngân hàng đứng trước nguy cơ sụt giảm doanh thu do các nhà băng sẽ ưu tiên sản phẩm trong hệ sinh thái riêng, tạo ra cục diện cạnh tranh mới đầy khốc liệt.

Thanh Hoa