Trước đó, trong nỗ lực làm trong sạch ngành ngân hàng, Nga đã thu hồi giấy phép của Yugra Bank, vì tội giả mạo tài khoản.

Thông qua gói cứu trợ bằng “tiền túi” của mình, Ngân hàng trung ương Nga dự kiến sẽ trở thành cổ đông lớn của Otkritie (lớn thứ 7 cả nước theo giá trị tài sản), với mục tiêu ổn định tình hình cho nhà băng này nói riêng và hệ thống tài chính nói chung.

Không thể “thấy chết không cứu”

Động thái trên của Ngân hàng trung ương Nga phần nào giúp trấn an thị trường, song cũng dấy lên không ít quan ngại về hoạt động thực chất của các ngân hàng khác, cũng như chất lượng giám sát của ngân hàng trung ương đối với một trong những nhà băng có tiếng nhất của Nga.

Theo dữ liệu quý II của hãng thông tấn Interfax, trong khối ngân hàng tư nhân ở Nga, Otkritie có quy mô tài sản lớn nhất và một số cổ đông của ngân hàng còn duy trì mối quan hệ với nhiều cơ quan, đơn vị của nhà nước. Chính vì thế, mà giới quan sát cho rằng giới chức Nga khó có thể để Otkritie sụp đổ vào lúc này.

Rắc rối của Otkritie bắt đầu được công luận Nga chú ý từ đầu tháng 7 vừa qua, sau khi cơ quan xếp hạng ACRA đánh giá ngân hàng này ở mức BBB, chủ yếu do chất lượng tín dụng không bảo đảm. Gần như ngay sau đó, giới đầu tư bắt đầu phản ứng bằng cách bán tháo cổ phiếu Otkritie. Moody’s cũng cân nhắc hạ bậc xếp hạng tín nhiệm ngân hàng này, với lý do tiền gửi biến động cao gây áp lực lên thanh khoản của Otkritie.

Trong tháng 6 và tháng 7, tiền gửi của khách hàng tại Otkritie đã giảm 435 tỷ rúp (tương đương 7,4 tỷ USD), tức gần 18% tổng tài sản của ngân hàng. Còn riêng trong khoảng thời gian từ 3/7 - 24/8, khách hàng doanh nghiệp đã rút 389 tỷ rúp, trong khi con số này của khách hàng cá nhân là 139 tỷ rúp.

Otkritie có nợ xấu là 7,5%, còn vốn cấp 1 là 12,3%

Ngân hàng trung ương Nga chưa tiết lộ chính xác số tiền dành để giải cứu Otkritie, nhưng dự kiến sẽ nắm giữ 75% cổ phần nhà băng này, sau khi thẩm định xong tình hình tài chính. Cho đến nay, gói cứu trợ lớn nhất trong lịch sử ngành ngân hàng Nga là 395 tỷ rúp dành cho Bank of Moscow vào năm 2011, lúc đó đang là nhà băng lớn thứ 5 tại Nga tính theo giá trị tài sản.

Về cơ cấu sở hữu, 65% cổ phần của ngân hàng Otkritie thuộc về Otkritie Holding. Cổ đông của Otkritie Holding bao gồm công ty dầu mỏ Lukoil, ngân hàng VTB (do nhà nước quản lý), Otkritie và một số nhà đầu tư khác.

Vận đổi sao rời

Đạt được tốc độ tăng trưởng cao trong những năm gần đây, Otkritie đã thâu tóm hàng loạt ngân hàng nhỏ, cũng như các quỹ phi hưu trí và công ty bảo hiểm, thậm chí cả mảng kinh doanh kim cương của Lukoil. Tuy nhiên, việc mở rộng ồ ạt như trên bị cho là không bền vững, vì dựa chủ yếu vào tiền đi vay; năng lực tài chính trong các báo cáo trước đây có vẻ như đã phóng đại so với thực tế.

Trong thời gian tới, cơ quan chức năng của Nga sẽ thẩm định giá trị phần vốn và dự phòng của ngân hàng này, một quá trình có thể kéo dài đến 3 tháng. Nếu vốn thực có của Otkritie không đủ để duy trì hoạt động, thì cổ đông ngân hàng coi như mất toàn bộ quyền sở hữu.

Trong thời gian tái cơ cấu, Otkritie và các doanh nghiệp con vẫn sẽ hoạt động như bình thường. Nhìn lại quá khứ, có thể thấy mọi thứ thay đổi quá nhanh với ngân hàng này. Cách đây chưa đầy 2 năm, Otkritie còn cùng với Promsvyazbank, Credit Bank of Moscow và B&N Bank nổi lên là 4 ngân hàng tư nhân thành công. Các ngân hàng này đã tận dụng công cụ tái cấp vốn ngoại tệ trung ương để tạo nguồn hỗ trợ tín dụng cho nhiều doanh nghiệp quốc doanh trả nợ nước ngoài, việc gần như ngoài tầm với của hệ thống ngân hàng quốc doanh, do chịu ảnh hưởng từ lệnh trừng phạt quốc tế.

Theo báo cáo tài chính năm 2016, Otkritie có nợ xấu là 7,5%, còn vốn cấp 1 là 12,3% so với ngân hàng “anh cả” Sberbank. Tỷ lệ an toàn vốn cấp 1 của Otkriti hôm 1/8, căn cứ theo chuẩn mực kế toán của Nga, cũng cao hơn các yêu cầu của Ngân hàng trung ương.

Hải Châu