Năm 2026 được xác định là cột mốc lịch sử của tài chính Việt Nam khi thị trường tài sản số chính thức được định danh và vận hành dưới khung pháp lý minh bạch.

Từ "bóng tối" ra ánh sáng pháp lý

Trong suốt hơn một thập kỷ, kể từ khi Bitcoin xuất hiện vào năm 2008, thị trường tài sản số tại Việt Nam tồn tại trong một vùng xám pháp lý. Dù luôn nằm trong top các quốc gia có tỷ lệ chấp nhận tiền mã hóa cao nhất thế giới (với hơn 20% dân số sở hữu và giá trị giao dịch on-chain vượt 200 tỷ USD trong giai đoạn 2024-2025), nhưng các thuật ngữ như "tiền ảo", "tiền điện tử" thường mang sắc thái thiếu tin cậy.

Bước ngoặt lớn nhất năm 2026, thị trường tài sản số tại Việt Nam sẽ chính thức hình thành với sự ra mắt của một số sàn tài sản số.  Với tham vọng của cơ quan quản lý, sàn tiền số sẽ là kênh huy động vốn mới cho doanh nghiệp. Riêng với nhà đầu tư, có lẽ cần có thêm thời gian để “nghe ngóng”.

Điểm nhấn đáng chú ý nhất trong lộ trình năm 2026 là sự xuất hiện của các định chế tài chính truyền thống và các tập đoàn công nghệ hàng đầu. Thị trường đang chứng kiến một cuộc "chạy nước rút" để giành 5 suất giấy phép thí điểm sàn giao dịch tài sản số đầu tiên.

Không còn là sân chơi của các startup nhỏ lẻ, rào cản gia nhập thị trường được thiết lập cực cao với yêu cầu vốn điều lệ tối thiểu 10.000 tỷ đồng – gấp 3 lần vốn tối thiểu của một ngân hàng thương mại. Điều này thể hiện ý chí của cơ quan quản lý trong việc kiểm soát rủi ro hệ thống và bảo vệ nhà đầu tư.

Hiện nay, danh sách các "ứng viên nặng ký" đã dần lộ diện, gắn liền với các hệ sinh thái tài chính hùng mạnh. Đó là CTCP Sàn giao dịch Tài sản mã hóa VIX (VIXEX) - sự kết hợp giữa năng lực công nghệ của FPT và CTCP Sàn giao dịch Tài sản mã hóa VIX. CTCP Sàn giao dịch tài sản mã hóa Techcom (TCEX) và CTCP Sàn giao dịch tài sản mã hóa Việt Nam Thịnh Vượng (CAEX) - những dự án gắn liền với các ngân hàng tư nhân hàng đầu như Techcombank, VPBank.

CTCP Sàn giao dịch tài sản mã hóa HD và CTCP Sàn giao dịch tài sản mã hóa Lộc Phát Việt Nam (LPEX) - sự thâm nhập của hệ sinh thái LPBank và HDBank vào lĩnh vực tài sản mới. CTCP Công nghệ số SSI (SSID)- đại diện từ ngành chứng khoán với kế hoạch tăng vốn đầy tham vọng từ 1.000 tỷ lên 25.000 tỷ đồng để khẳng định vị thế dẫn đầu.

Việc các "ông lớn" tài chính tham gia giúp giải quyết bài toán chuyển đổi giữa tiền pháp định và tài sản số, tạo dựng niềm tin và sự minh bạch – điều mà các sàn giao dịch tự phát trước đây không thể thực hiện.

Thách thức và kỳ vọng của nhà đầu tư

Tại sao Việt Nam lại quyết tâm lập sàn tài sản số? Câu trả lời không nằm ở việc tạo ra một sân chơi đầu cơ Bitcoin, mà là mục tiêu huy động vốn cho nền kinh tế thực thông qua mã hóa tài sản (RWA).

Các chuyên gia nhận định, thế mạnh thực sự của Việt Nam nằm ở RWA. Thông qua công nghệ Blockchain, các tài sản hữu hình như bất động sản, trái phiếu doanh nghiệp, năng lượng tái tạo hay tín chỉ carbon sẽ được "token hóa". Điều này mang lại 3 lợi ích cốt lõi.

Thứ nhất là giúp các nhà đầu tư nhỏ lẻ có thể sở hữu một phần căn hộ chung cư hay một dự án điện gió chỉ với số vốn nhỏ, tăng tính thanh khoản cho thị trường.

Thứ hai là dòng vốn ngoại từ Mỹ, Singapore hay châu Âu có thể dễ dàng tiếp cận các dự án tại Việt Nam qua sàn giao dịch số mà không gặp rào cản về thủ tục truyền thống phức tạp.

Thứ ba là tháo gỡ nút thắt tài sản đảm bảo, hiện nay, vốn tại Việt Nam đang bị "đọng" rất lớn trong các tài sản đảm bảo là bất động sản với tốc độ quay vòng vốn chỉ bằng 1/3 Singapore. Khi tài sản được mã hóa và giao dịch linh hoạt, dòng vốn sẽ được lưu thông mạnh mẽ hơn, giảm bớt sự lệ thuộc vào tài sản vật lý.

Ông Nguyễn Trung Trang, Giám đốc sản phẩm SSI Digital, nhấn mạnh: "Mã hóa tài sản thực chính là loại tài sản tốt nhất. Các doanh nghiệp có lãi thật có thể phát hành token để huy động vốn sớm, tương tự như một dạng IPO sớm, giúp mở rộng quy mô ra quốc tế một cách hiệu quả."

Dù triển vọng rất lớn, nhưng lộ trình đến năm 2026 vẫn còn đó những bài toán cần lời giải. Sự áp đảo của các tập đoàn lớn với rào cản vốn 10.000 tỷ đồng đang vô tình đẩy các startup công nghệ Việt – vốn có năng lực vận hành quốc tế xuất sắc như Coin98, Kyber Network hay Sky Mavis – ra khỏi cuộc chơi nội địa. Nhiều chuyên gia kiến nghị cần một cơ chế vốn linh hoạt hơn trong sandbox để không làm mất đi tính đổi mới sáng tạo của hệ sinh thái khởi nghiệp.

Đối với nhà đầu tư cá nhân, tâm thế "nghe ngóng" vẫn chiếm chủ đạo. Niềm tin của họ phụ thuộc vào các chính sách cụ thể về thuế (đề xuất ở mức 0,1% giao dịch), cơ chế bảo vệ quyền lợi khi có sự cố hack sàn và sự ổn định của hệ thống công nghệ. Sàn nội địa sẽ phải cạnh tranh gay gắt với các sàn quốc tế vốn đã có hệ sinh thái người dùng cực lớn.

Thị trường tài sản số Việt Nam năm 2026 không chỉ đơn thuần là việc hợp pháp hóa một loại hình đầu tư mới. Đó là chiến lược chuyển đổi số trong tài chính, biến Việt Nam từ một quốc gia "tiêu thụ" công nghệ blockchain thành một trung tâm "ứng dụng" và "huy động vốn" hàng đầu khu vực. Khi ranh giới giữa tài chính truyền thống và tài chính số dần xóa nhòa, những doanh nghiệp biết tận dụng sức mạnh của mã hóa tài sản sẽ nắm giữ chìa khóa vàng để bứt phá trong kỷ nguyên mới.

Thanh Hoa