Dự kiến hai bên sẽ gặp nhau vào ngày 15/9 tới, để tập trung trao đổi về một số đề xuất mới, mà Mỹ chấp nhận có sự nhượng bộ.

Truân chuyên từ khi ra đời

Trong một cuộc phỏng vấn mới đây, Đại diện thương mại Mỹ - ông Mike Froman, cho biết Mỹ vẫn quyết tâm chốt được TTIP ngay trong năm nay. Và, quá trình đàm phán sau ba năm đã và đang có những bước tiến nhất định, bất chấp quan điểm ngờ vực của quan chức một số quốc gia châu Âu.

Vào ngày 15/9 tới, ông Froman sẽ có cuộc gặp với trưởng ông đoàn đàm phán EU - Cecilia Malmstrom, tại Brussels và dự kiến hai bên sẽ tập trung trao đổi về một số đề xuất mới mà Mỹ chấp nhận có sự nhượng bộ.

Số phận TTIP phải nói là “truân chuyên” ngay từ khi ra đời. Cũng chỉ tại Mỹ và châu Âu đều là những nền kinh tế phát triển cao, với một hệ thống pháp lý và tiêu chuẩn kỹ thuật dày đặc, nên việc dung hòa lợi ích là một mục tiêu không dễ đạt được. Hai bên cũng “xác định tư tưởng” là tiến trình đàm phán sẽ phải kéo dài nhiều tháng, thậm chí nhiều năm trời.

Châu Âu ngày càng có nhiều cuộc biểu tình phản đối TTIP

Càng ngày, thông tin càng được đưa gần hơn tới công chúng và càng có nhiều… cuộc biểu tình. Người Mỹ không mặn mà lắm, trong khi người châu Âu có vẻ quyết liệt hơn. Có nhiều lý do khiến người dân châu Âu phản đối Hiệp định này, từ nỗi lo bị gỡ bỏ một loạt hàng rào tiêu chuẩn, đặc biệt về vệ sinh an toàn thực phẩm, thực phẩm biến đổi gen, đến bất đồng xung quanh cơ chế trọng tài giải quyết tranh chấp. Về mặt chính trị, một số nước như Pháp, luôn có truyền thống tương đối độc lập về chính sách đối ngoại so với Mỹ, không muốn bị phụ thuộc trên bất kỳ khía cạnh nào.

Bản thân trong nội bộ từng nước cũng có quan điểm trái ngược. Ở Đức, Thủ tướng Angela Merkel gần đây đã công khai ủng hộ TTIP, song có những quan chức trong chính phủ của bà lại muốn dừng đàm phán.

Ở Mỹ, nơi đang có điểm nóng là cuộc tranh cử Tổng thống, cả hai ứng viên, bà Hillary Clinton và ông Donald Trump, đều có quan điểm phản đối các hiệp định thương mại. Đến Hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) đã ký kết xong từ tháng 2/2016 mà còn chưa chắc đã được phê chuẩn, thì ít ai dám tin một TTIP “khó nhằn” như thế có thể nhanh chóng được ký kết trước khi Tổng thống Obama rời nhiệm sở, vào tháng 1/2017. Một khi kịch bản bi quan đó xảy ra, viễn cảnh về các vòng đàm phán trong tương lai sẽ còn mù mờ hơn nữa.

Khó trong, khó ngoài

Thừa nhận khó khăn ngay từ trong nội bộ nước Mỹ, ông Froman cũng không quên chỉ ra những tác động ngoại cảnh đến vận mệnh TTIP, đặc biệt là thái độ của châu Âu và biến cố Brexit ở nước Anh.

Vị này lấy Hiệp định Thương mại và Kinh tế Toàn diện giữa EU và Canada (CETA) làm ví dụ, trong đó CETA phải được phê chuẩn bởi Quốc hội của toàn bộ 28 quốc gia thành viên EU, để cảnh báo rằng nhiều nước có thể sẽ cảm thấy ngần ngại khi có ý định đàm phán thương mại với châu Âu trong tương lai.

Theo lời ông Froman, trong khi chính phủ Mỹ thuyết phục được Quốc hội trao quyền đàm phán nhanh để đơn giản hóa quy trình phê chuẩn, thì “châu Âu lại đi ngược lại, làm cho quá trình ra quyết định trở nên nhiêu khê và rủi ro hơn”.

Cuộc bỏ phiếu hồi tháng 6 vừa qua của cử tri Anh quyết định rời khỏi EU cũng là một vấn đề đối với TTIP. Mỹ từ lâu đã xem nước Anh như một đồng minh trong các vòng đàm phán. Anh cũng là đối tác nhập khẩu lớn nhất của Mỹ, với tỷ trọng chiếm tới 1/4 tổng kim ngạch nhập khẩu của toàn bộ EU đối với hàng hóa dịch vụ từ Mỹ, thậm chí trong một số lĩnh vực như dịch vụ tài chính còn lên tới 50%. Giờ đây, Anh chỉ còn gắn kết với EU chủ yếu “về mặt giấy tờ”, Mỹ mất đi hẳn một kênh liên lạc đắc lực.

Cũng trong cuộc phỏng vấn, khi được hỏi về phát biểu gần đây của Bộ trưởng Thương mại Pháp - ông Matthias Fekl, rằng hai bên nên dừng đàm phán cho đến khi nào Mỹ chấp nhận mở cửa thị trường nhiều hơn cho các công ty châu Âu, ông Froman bác bỏ hoàn toàn với lý do “có những gói thầu của chính phủ Mỹ mà nhà thầu Pháp trúng thầu với giá trị lớn hơn tổng giá trị các gói thầu mà nhà thầu Mỹ giành được ở Pháp”.

Hải Châu