HTX Nông trang Vạn Yên (xã Cái Bầu, huyện Vân Đồn, Quảng Ninh) được thành lập ngày 21/7/2014, nhằm tập hợp những hộ gia đình ở vùng cam truyền thống lâu đời, cùng chia sẻ phát triển và nâng cao giá trị thương hiệu “Cam Vạn Yên” để vươn ra thị trường. 

Sản phẩm OCOP độc đáo

Trong chuyến đến thăm tư vấn HTX mới đây, ông Nguyễn Văn Nghi - Chủ tịch Liên minh HTX tỉnh Quảng Ninh, giới thiệu: Ở Vân Đồn có 6 sản phẩm tham gia Chương trình “mỗi xã phường một sản phẩm” (OCOP), thì 5 sản phẩm là hải sản, chỉ duy nhất có Cam Vạn Yên là hàng quả tươi. 

Ông Trần Văn Hậu - Giám đốc HTX Nông trang Vạn Yên, cho biết ngày trước HTX lấy tên sản phẩm “Cam Vân Đồn”. Khi tham gia OCOP, HTX được tư vấn lấy đúng chỉ dẫn địa lý “Cam Vạn Yên” và hiện nay được bình chọn sản phẩm đẳng cấp chất lượng “3 sao” OCOP Quảng Ninh, được cấp chứng nhận đủ điều kiện ATTP và bảo đảm tiêu chuẩn cơ sở “TCCS 01:2016 - Cam tươi Vạn Yên”. 

Theo báo cáo, sau khi đi vào hoạt động, từ năm 2016, HTX có thêm 5 hộ thành viên, trồng mới 15 ha cam, nâng tổng diện tích vườn cam lên 45ha, chủ yếu các loại cam Canh, cam V2 và cam lòng vàng. Về sản lượng, năm 2016, vùng cam cho thu hoạch 70 tấn, doanh số 2,3 tỷ đồng. Năm nay, HTX phát triển thêm 3ha vườn cam, sản lượng ước đạt 80 tấn, doanh thu ước đạt 3 tỷ đồng.

Ông Hậu thực thà bảo: Cam Vạn Yên độc đáo ở chất lượng thơm ngon, vỏ cam nhiều tinh dầu thơm hiếm cam vùng nào có được. Tuy có chất lượng, nhưng khi chưa có HTX thì tự các hộ trồng cam làm mất giá cam.

Lúc ấy, một số hộ trồng cam sợ lỗ vốn thường bán non cả vườn cho thương lái, lúc vào chính vụ sản lượng cam không đủ bán ra thị trường.

Từ khi ra đời, HTX đã tập trung vào nâng cao chất lượng quả cam bằng việc áp dụng trồng cam theo mô hình chuẩn VietGAP, có nguồn gốc xuất xứ phù hợp, do cán bộ HTX theo dõi và giám sát chặt chẽ. Đến nay, HTX phát triển lên 40 thành viên. Những thành viên của HTX đều tham gia tích cực vào mô hình xây dựng thương hiệu cam nơi đây. 

Một hướng đi mà HTX chưa mở nhưng đầy tiềm năng là dịch vụ du lịch cộng đồng. Hiện nay, huyện Vân Đồn có 155ha cam ở độ tuổi cho thu hoạch, riêng vùng cam thuộc phạm vi dịch vụ của HTX rộng 80ha. Đây là vùng cam bản địa có từ trước thời Pháp thuộc, được thuần dưỡng phù hợp thổ nhưỡng khí hậu cho sức sống tốt.

Với năng suất trung bình đạt 15 tấn/ha, tổng sản lượng cam toàn huyện đạt trên 2.200 tấn/năm. Với giá thu mua dao động khoảng 35.000 đồng/kg, tổng giá trị thu từ cam của huyện đạt 70 tỷ đồng/năm. 

Từ ưu thế lớn của vùng cam, huyện Vân Đồn đã xây dựng Quy hoạch phát triển vùng cam đến năm 2020, tầm nhìn 2030, trong đó cây cam được coi là sản phẩm chủ lực và là cây “đột phá” phát triển ngành nông nghiệp huyện. 

Đoàn công tác Liên minh HTX các cấp thăm vườn cam Vạn Yên
 

Mở thêm dịch vụ du lịch?

Thực tế trong xu thế phát triển vùng cam hàng hóa quy mô lớn, việc HTX kết hợp dịch vụ sản xuất với dịch vụ du lịch mang tính khả thi. Và, để thực hiện, HTX cần xây dựng đề án và có bước đi hợp tác liên kết với các đơn vị liên quan, từ cơ sở đó, Liên minh HTX các cấp mới xác định sự hỗ trợ nguồn lực khả thi và kịp thời. 

Giám đốc Trần Văn Hậu cho biết thêm: Bên cạnh ý tưởng mở thêm dịch vụ du lịch, trước mắt, HTX vẫn băn khoăn, bởi “Cam Vạn Yên” có sản lượng lớn và có thương hiệu, nhưng thị trường tiêu thụ chưa thoát ra ngoài tỉnh(?) 

Thời gian tới, HTX sẽ mở rộng thêm nhiều diện tích trồng mới, đồng thời phối hợp với các DN cùng nhà quản lý tìm kiếm thị trường cho sản phẩm cam phát triển ổn định bền vững, nhằm đưa sản phẩm cam Vạn Yên trở thành thương hiệu mạnh không chỉ của Vân Đồn mà của cả tỉnh Quảng Ninh.
 

Lưu Đoàn