Mexico đang mong mỏi Mỹ phê chuẩn USMCA, với hy vọng các khoản đầu tư đang bị trì hoãn do ảnh hưởng của xung đột thương mại sẽ được khơi thông.

Không hỏi ý kiến Mexico

Jesús Seade - Thứ trưởng Bộ Ngoại giao kiêm Trưởng đoàn đàm phán của Mexico, đã bay sang Mỹ hôm 16/12 để trao đổi gấp với người đồng cấp của Mỹ, về việc ông lo ngại Mexico đang bị “đánh úp”. Nhất là trong bối cảnh dư luận nước này đã tồn tại những băn khoăn, rằng chính phủ nhượng bộ quá nhiều cho Washington trong quá trình đàm phán.

Quá trình phê chuẩn của Mỹ đối với USMCA, phiên bản mới của Hiệp định NAFTA có tuổi đời 1/4 thế kỷ, đã gần như xong xuôi, sau khi Chủ tịch Hạ viện Nancy Pelosi và Tổng thống Donald Trump đều tán thành, tạo cơ sở cho Quốc hội Mỹ thông qua sau nhiều tháng tranh cãi. Dự kiến Hạ viện Mỹ sẽ bỏ phiếu vào thứ Năm, 19/12 tới (giờ địa phương).

Tổng thống Mexico Andrés Manuel López Obrador từng tiếp đón ông Robert Lighthizer - Đại diện thương mại Mỹ (USTR) và Chrystia Freeland - Phó Thủ tướng Canada, tới dự lễ ký kết USMCA vào ngày 10/12 vừa qua.

Tuy nhiên, mới đây, ông Seade ngỡ ngàng khi hay tin hồ sơ phê chuẩn USMCA trình Quốc hội Mỹ lại có một điều khoản mà trước đó ông đã phản đối. Nội dung điều khoản này liên quan đến việc chỉ định tối đa 5 tùy viên lao động Mỹ ở Mexico để theo dõi việc tuân thủ các quy định lao động tại quốc gia này.

Việc yêu cầu Mexico phải tuân thủ các điều khoản bảo đảm quyền của thành viên công đoàn và thương lượng tập thể là một trong những đòi hỏi khắt khe nhất của đảng Dân chủ Mỹ trong các vòng đàm phán. Mexico nhất quyết không đồng ý sự có mặt của các tùy viên như vậy và đề nghị đưa vấn đề ra các ủy ban giải quyết tranh chấp.

Trong một lá thư gửi cho ông Lighthizer, ông Seade đã chỉ trích việc đưa vào hồ sơ trình “các cơ chế bổ sung và thừa thãi so với những gì mà hai bên đã cẩn trọng thỏa thuận trong Nghị định thư Sửa đổi ký ngày 10/12”.

Ông nói với các phóng viên rằng, điều khoản về tùy viên lao động thể hiện rõ “quyết định mang tính chính trị của Quốc hội và chính quyền Mỹ”, “không hỏi ý kiến Mexico” và vì thế “chúng tôi đương nhiên không thể đồng ý”.

Hiện vẫn chưa rõ khi nào ông Seade và ông Lighthizer sẽ gặp nhau. Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Mexico dự kiến cũng sẽ có cuộc gặp với ông Richard Neal - Chủ tịch Ủy ban Tài chính và Thuế vụ của Hạ viện Mỹ. USTR từ chối đưa ra bình luận.

Phao cứu sinh của Mexico

Mexico rất mong mỏi Mỹ phê chuẩn USMCA, với hy vọng các khoản đầu tư đang bị trì hoãn do ảnh hưởng của xung đột thương mại sẽ được khơi thông. Đây được xem như chiếc phao cứu sinh cho nền kinh đang suy kiệt của Mexico, dự kiến tăng trưởng 0% trong năm nay, sau khi đạt 2% vào năm 2018.

Thượng viện Mexico đã phê chuẩn USMCA từ tuần trước, nhưng có nhiều ý kiến nghi ngờ về thực chất những gì Mexico đã cam kết ngay cả trước khi xảy ra sự cố cuối tuần qua.

Các doanh nghiệp lo ngại chính sách tránh đối đầu với ông Trump bằng mọi giá của ông López Obrador đã dẫn đến những nhượng bộ nguy hiểm trong USMCA và ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận thị trường Mỹ của hàng hóa Mexico trong trường hợp xảy ra tranh chấp.

Theo ông Juan Francisco Torres Landa - Giám đốc công ty luật Hogan Lovells, ngành công nghiệp xe hơi có thể bị tác động mạnh, trong khi đây là lĩnh vực quan trọng của Mexico.

Trong quá trình đàm phán, Mexico đã nhượng bộ yêu cầu của Mỹ về việc 40 - 45% linh kiện ôtô phải được sản xuất bởi các công nhân có thù lao 16 USD/giờ và các quy định khắt khe về lượng nguyên liệu thô phải có xuất xứ Bắc Mỹ. Ông Trump từng tuyên bố ngành công nghiệp ôtô là trọng tâm chính của mình trong nỗ lực kéo việc làm về nước Mỹ.

Ông Torres Landa cho biết: “Chúng ta đã quá mong muốn hoàn tất bằng bất cứ giá nào. Trên bàn đàm phán, phía bên kia sẽ yêu cầu rất nhiều nếu họ biết bạn sẽ nhượng bộ mọi thứ và có vẻ như họ đã đòi hỏi rất nhiều”. Trong khi đó, ông Gustavo de Hoyos - người đứng đầu Liên đoàn lao động Coparmex, cho rằng Mexico đã quá non nớt trong đàm phán.

Hải Châu