Bước đầu, chính phủ Mexico đã xác định 147 dự án trọng tâm và bắt tay vào xây dựng một nhà máy lọc dầu đi kèm với đường bộ, đường sắt, cảng, sân bay từ tiền huy động xã hội, cũng như đầu tư vào nguồn nước và du lịch.

Kêu gọi tư nhân tham gia

Trong năm tới, chương trình đã xác định 72 dự án trị giá 22 tỷ USD, chủ yếu là về du lịch, vận tải và viễn thông và do khu vực tư nhân tài trợ. Các dự án tiếp theo sẽ được bổ sung đều đặn. Ngay tháng 1 tới, chính phủ có thể sẽ công bố thêm các dự án về năng lượng và y tế.

Đầu tư giảm sút là nguyên nhân chính khiến cho nền kinh tế lớn thứ hai Mỹ Latinh gần như giậm chân tại chỗ. Trong quý III năm nay, tăng trưởng bằng 0. Còn quý IV/2018 và hai quý đầu năm 2019 đều có mức giảm 0,1%. Dự báo tăng trưởng lạc quan nhất cho năm nay chỉ là 0,3%, kém xa mức tăng 2% của năm 2018. Nhiều nhà phân tích thậm chí còn cho rằng sẽ không có tăng trưởng tại nước này.

Tổng vốn đầu tư vào Mexico là khoảng 20,5% tổng sản phẩm quốc nội, thấp hơn mục tiêu 24% của chính phủ. Trong đó 2,5% là từ đầu tư của chính phủ và 18% là của khu vực tư nhân. Mục tiêu của chương trình là tăng đầu tư vào cơ sở hạ tầng lên 5% mỗi năm.

Trong buổi công bố kế hoạch, Tổng thống Mexico Andrés Manuel López Obrador đã nhấn mạnh tầm quan trọng của chương trình và kêu gọi sự tham gia của khu vực tư nhân. Rất nhiều doanh nhân nổi tiếng là khách mời của buổi họp báo, trong đó có cả ông trùm viễn thông Carlos Slim - một trong những người giàu nhất thế giới.

Nhà lãnh đạo Mexico tin tưởng việc củng cố kiểm soát của nhà nước đối với nền kinh tế sẽ mang lại tăng trưởng bao trùm cho quốc gia vốn bị chia rẽ sâu sắc vì bất bình đẳng, nhưng nhấn mạnh điều này không đồng nghĩa đi ngược lại chủ nghĩa tư bản. Chương trình không phải là một hoạt động chính trị đơn thuần mà là một cam kết thực sự nhằm thúc đẩy tăng trưởng ở Mexico để trở nên cạnh tranh hơn, thịnh vượng hơn và ít tham nhũng hơn. Một số lãnh đạo doanh nghiệp đã cam kết tham gia kế hoạch tham vọng này.

Luis Nino de Rivera - người đứng đầu Hiệp hội Ngân hàng Mexico, cho biết các ngân hàng đã chuẩn bị sẵn 4,3 tỷ USD để tài trợ cho phát triển cơ sở hạ tầng trong năm đầu tiên. Các quỹ hưu trí và quỹ đầu tư tư nhân có thể cung cấp thêm 3,3 tỷ USD và các ngân hàng và quỹ quốc tế cũng sẽ tham gia. Như vậy, sẽ có đủ nguồn lực cả trong và ngoài nước để trang trải cho kế hoạch.

Vẫn có hoài nghi

Bất chấp mối quan hệ tốt đẹp hiện nay giữa giới doanh nhân và Tổng thống López Obrador, điều ngược lại hoàn toàn so với sự lo ngại của một số giám đốc điều hành trước cuộc bầu cử năm ngoái, vẫn có nhiều người mất lòng tin vào chính sách dân túy của Tổng thống và dẫn đến đầu tư gần như cạn kiệt. Việc phải đàm phán lại các hợp đồng đường ống dẫn khí gần đây cũng dẫn đến lo ngại chính phủ có thể không tôn trọng các hợp đồng trong tương lai.

Edmundo Gamas - giám đốc điều hành Viện Phát triển Cơ sở hạ tầng Mexico, đánh giá chương trình “có gì đó thiếu thực tế”. Điều quan trọng không phải là liệu có đủ nguồn tài trợ cho các dự án hay không mà là làm thế nào để thu hồi vốn đầu tư. Cần xem xét các dự án có cấu trúc tốt hay không, có các mô hình trả nợ vững chắc hay không và triển khai trên thực tế như thế nào thì mới có thể đánh giá được hiệu quả.

Dựa trên dữ liệu lịch sử Mexico thì điều này sẽ rất khó xảy ra. 147 dự án có thể chỉ tồn tại trên giấy vì vẫn chưa có những nghiên cứu kỹ lưỡng về khả năng sinh lời, kỹ thuật hay tài chính và phải mất 2 - 3 năm để chuẩn bị nếu muốn thực hiện cho tốt.

Tất nhiên, nếu xem đây là một nỗ lực của khu vực tư nhân để dẫn dắt chính quyền vào các dự án hợp lý thì là điều đáng hoan nghênh và có khả năng mang lại niềm tin cho các nhà đầu tư. Tuy nhiên, danh sách các dự án vẫn rất “hỗn tạp”, không có nhiều dự án mới mà đa phần là các dự án cũ chưa hoàn thành hoặc bị đình trệ.

Hải Châu