Cám Con Cò là thương hiệu của Công ty CP Việt Pháp (Proconco) hiện đang chiếm đến 11% thị phần thức ăn chăn nuôi, tức là chỉ đứng sau Công ty Cổ phần CP Group hiện đang đứng đầu thị trường với 18%. Thương hiệu đứng thứ hai trong ngành chăn nuôi này cũng là một trong những doanh nghiệp (DN) luôn có sự tăng trưởng khá mạnh, với mức lợi nhuận sau thuế là 35%.

Thương vụ hời

Trong bối cảnh ngành thức ăn chăn nuôi đang khá ảm đạm, nhưng Cám Con Cò vẫn đạt sản lượng 1,2 triệu tấn trong năm 2011, với doanh thu 12.400 tỷ đồng và lợi nhuận sau thuế đạt 680 tỷ đồng.

Mức doanh thu này của Cám Con Cò hiện lớn hơn cả doanh thu của Masan ở các mảng mì ăn liền, nước chấm và cà phê hòa tan cộng lại. Như vậy, nếu hợp nhất Cám Con Cò với Masan, doanh thu của hãng này có thể tăng lên gấp đôi. Mạng lưới phân phối của Proconco hiện có hơn 475 nhà phân phối trên 63 tỉnh thành. Vốn chủ sở hữu đến năm 2011 của DN này là gần 1.900 tỷ đồng, với tỷ suất lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu đạt 36,2%. Nợ phải trả trên tổng tài sản là 40,6%, công ty được CIC xếp hạng tín dụng AAA .

Trong thương vụ này, Cám Con Cò đã được Masan định giá 240 triệu USD. Như vậy, với lợi nhuận năm 2011 là 680 tỷ đồng, mức PE định giá xấp xỉ 7,4 lần, là mức định giá khá hấp dẫn. Theo đánh giá của giới trong ngành, mua được Cám Con Cò với mức giá 96 triệu USD được xem là "món hời" của Masan để làm bước đệm tấn công vào thị trường thực phẩm và đồ uống.

Một số nhà đầu tư đánh giá bước đi của Masan là khá thận trọng và khôn ngoan khi hãng này chỉ tung tiền vào những DN đang "ăn nên làm ra". Thông qua mua bán, sáp nhập với những DN có tiềm lực, Masan đã có những bệ phóng rất vững chắc để thực hiện chiến lược của mình. Thực tế, nếu như việc mua lại Cám Con Cò giúp Masan hoàn thiện quy trình để có thể thâm nhập sâu vào ngành thực phẩm dinh dưỡng, thì việc chi ra 70 triệu USD để mua lại hơn 50% cổ phần Vinacafé Biên Hòa vào cuối năm ngoái là bước đệm để hãng này gia nhập thị trường đồ uống.

Những thương vụ đình đám như trên có lẽ chỉ dành cho những kẻ lắm tiền nhiều của như Masan. Thế nhưng, những thách thức khi gia nhập và thành công trong một lĩnh vực mới lại luôn chia đều cho mọi DN. Nếu như trong lĩnh vực cà phê hòa tan, Masan phải đối diện với đối thủ đáng gờm là Nestlé thì trong lĩnh vực thức ăn chăn nuôi, CP cũng là một ông lớn mà Masan phải dè chừng.

Còn nhớ những năm 1990, khi thị trường thức ăn chăn nuôi mới được khai phá, Cám Con Cò gần như một mình một chợ. Thế nhưng 2 năm sau, CP do Thái Lan đầu tư xuất hiện đã nhanh chóng xác lập vị thế đại gia bằng các chiêu thức kinh doanh cạnh tranh như chất lượng cám, dịch vụ hỗ trợ phân phối và đội ngũ tiếp thị.

Trong thông cáo báo chí của mình, Masan cho biết việc mua lại Cám Con Cò nhằm thực hiện chiến lược gia nhập vào thị trường thực phẩm dinh dưỡng. Hãng này cũng đã xây dựng lộ trình sẽ xây dựng một chuỗi giá trị gồm "giống sạch - thức ăn sạch - chế biến sạch - kho bãi và phân phối" vào năm 2013 và sau đó tung ra thị trường nhãn hiệu mới.

Chiến lược này cũng khá phù hợp với định hướng mà bà Nguyễn Thị Lê Hồng - Chủ tịch của Proconco, nói đến là "chuyển từ một nhà cung cấp thức ăn chăn nuôi đến nhà cung cấp thực phẩm an toàn, lành mạnh, có giá cả phù hợp". Sự thống nhất về định hướng chiến lược cũng tạo thêm điểm cộng cho liên doanh Masan - Proconco.

Nhiều rào cản

Tuy nhiên, một thách thức không nhỏ cho phần lớn nhà sản xuất thức ăn chăn nuôi hiện nay chính là nguyên liệu nhập khẩu. Có đến 75% nguồn nguyên liệu phải nhập khẩu, nên giá thị trường thế giới luôn quyết định giá thành sản phẩm chế biến ở Việt Nam. Chưa kể, nguồn nguyên liệu trong nước luôn thiếu hụt và chất lượng chưa đảm bảo theo yêu cầu do sản xuất manh mún, không có vùng nguyên liệu cần thiết để đáp ứng yêu cầu sản xuất. Theo Ts. Vũ Trọng Bình - Phó Viện trưởng Viện Chiến lược chính sách phát triển nông nghiệp - nông thôn, việc thiếu vùng nguyên liệu là thách thức không nhỏ cho DN thức ăn chăn nuôi trong việc nâng cao chất lượng sản phẩm.

Được biết, hiện Proconco đang thực hiện Dự án Agro Park cùng Tổng công ty Công nghiệp thực phẩm Đồng Nai (Dofico) nhằm xây dựng các hạ tầng cho quy trình sản xuất thực phẩm khép kín tại Đồng Nai. Trong đó bao gồm trồng nguyên liệu (ngô và các loại ngũ cốc), chăn nuôi lợn, sản xuất thức ăn chăn nuôi, chế biến thịt và phân phối. Theo đó, Proconco sẽ là trung tâm của Dự án, có vai trò thu mua ngũ cốc từ nông dân để cung cấp thức ăn cho các trang trại, nhà máy, hỗ trợ kỹ thuật, cải thiện con giống, nuôi heo và giết mổ... Dự kiến, Agro Park sẽ xử lý chế biến 50.000 tấn thịt/năm hoặc 500.000 con heo từ năm 2013, đến năm 2020 sẽ tăng lên tương ứng là 90.000 tấn và 1 triệu con heo.

Dự án này có thể sẽ giúp Masan giải quyết nút thắt về nguyên liệu, hoàn thiện quy trình sản xuất nhằm cung cấp các sản phẩm thực phẩm đạm. Tuy nhiên, hiện cổ phần của Masan ở Proconco mới chỉ chiếm 40%, Masan mới đủ điều kiện để xem Proconco là công ty liên kết nên chỉ được cộng lợi nhuận 40% từ Proconco vào báo cáo tài chính hợp nhất mà chưa được cộng vào doanh thu.

Do đó, nếu muốn tiến tới bài toán tương tự với Vinacafé, Masan cần phải mua thêm cổ phần để tăng tỷ lệ sở hữu lên 50%, hoặc liên kết với các cổ đông còn lại của Proconco để được chấp nhận trao quyền quản lý công ty mẹ. Tuy nhiên, đây cũng là thách thức không nhỏ khi những món lời của Proconco đang ngày một sinh sôi nảy nở, và chắc chắn sẽ ít ai chấp nhận bán đi phần sở hữu của mình ở DN này.

Nguyễn Sơn