“Tình trạng mất cân bằng thương mại giữa Trung Quốc và Maldives nghiêm trọng tới mức chẳng ai có thể nghĩ đến một FTA song phương. Trung Quốc không mua bất cứ thứ gì từ chúng tôi cả. Đó là hiệp định chỉ có một bên hưởng lợi”, Reuters dẫn lời ông Mohamed Nasheed - lãnh đạo Đảng Dân chủ Maldives, đảng dẫn đầu liên minh cầm quyền.

Thỏa thuận một chiều

Sở hữu những hòn đảo tuyệt đẹp với hàng loạt khu nghỉ mát sang trọng và được ví như một thiên đường du lịch, song Maldives đang gặp khó khăn về tài chính, khi phải gồng gánh ngày càng nhiều các khoản nợ đối với Trung Quốc.

Còn nhớ, cựu Tổng thống Abdullah Yameen từng đặt bút ký FTA trong chuyến thăm Bắc Kinh hồi tháng 12 năm ngoái và Quốc hội Maldives nhanh chóng phê chuẩn ngay trong tháng đó, bất chấp sự phản đối của phe đối lập về sự vội vã này.

Tháng 9 vừa rồi, ông Yameen thất bại trong cuộc đua tái cử và tân Tổng thống Ibrahim Mohamed Solih lập tức có những động thái nhằm lật ngược tình thế.

Theo như đội ngũ cố vấn của ông Solih, mặc dù quốc hội đã phê chuẩn nhưng Maldives vẫn cần ban hành các quy định hướng dẫn thực hiện. Và, đây là cơ hội mà chính phủ mới có thể tranh thủ để can thiệp.

Chính quyền Maldives cũng đã lên kế hoạch rà soát một loạt các thỏa thuận đã ký dưới thời Tổng thống Yameen, nhưng chưa có ý định đình chỉ, hay hủy bỏ bất kỳ dự án nào đã ký với doanh nghiệp Trung Quốc.

Về phía Trung Quốc, thông cáo của Bộ Ngoại giao nước này nhắc lại việc Bộ trưởng Văn hóa và Du lịch Luo Shugang - đặc phái viên của Chủ tịch Tập Cận Bình tham dự lễ nhậm chức của Tổng thống Solih, đã nói với ông Solih rằng Trung Quốc rất quan tâm phát triển mối quan hệ với Maldives.

Áp lực quốc đảo 400.000 dân

Bên cạnh đó, ông Luo còn tuyên bố Trung Quốc sẵn sàng làm việc với Maldives để củng cố tình hữu nghị truyền thống, xây dựng kế hoạch hợp tác thực chất và thúc đẩy “Sáng kiến Vành đai - Con đường”, để tạo thêm “động lực mới” cho mối quan hệ song phương trong tương lai.

Đáp lại, Tổng thống Maldives đánh giá cao sự ủng hộ lâu dài của Trung Quốc và sẵn sàng tăng cường hợp tác sâu rộng hơn.

Maldives nằm trong số các quốc gia có diện tích nhỏ mà Trung Quốc đầu tư hàng tỷ USD xây dựng nhà ở và đường cao tốc trong khuôn khổ “Sáng kiến Vành đai - Con đường”. Thông qua sáng kiến đó, Bắc Kinh hy vọng sẽ cải thiện dòng chảy thương mại và đầu tư với phần lớn châu Á và phần còn lại của thế giới.

Nhiều chuyên gia ở Maldives cho rằng sự bùng nổ các dự án cơ sở hạ tầng có vốn đầu tư của Trung Quốc đã làm đất nước nhỏ bé của hơn 400.000 dân rơi vào cảnh nợ nần và việc tham gia FTA sẽ càng làm cho tình hình tồi tệ hơn.

Từ tháng 1 đến tháng 8 năm nay, nhập khẩu của Maldives từ Trung Quốc là 342 triệu USD, trong khi xuất khẩu sang Trung Quốc chỉ là 265.270 USD, theo số liệu của hải quan Maldives. Quốc đảo này đã mua thịt, nông sản, hoa, cây trồng, đồ điện tử, đồ chơi và nhiều mặt hàng khác từ Trung Quốc.

Cùng kỳ, Maldives đã nhập khẩu 194 triệu USD giá trị hàng hóa từ Ấn Độ, đối tác truyền thống của mình, trong khi xuất khẩu đạt 1,8 triệu USD.

Dưới thời ông Yameen, chính phủ Maldives lạc quan dự đoán việc ký kết FTA với Trung Quốc có thể giúp đa dạng hóa nền kinh tế có quy mô 3,9 tỷ USD và thúc đẩy xuất khẩu thủy sản từ Maldives. Điều này có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh Liên minh châu Âu từ chối ưu đãi thuế cho quốc đảo này hồi năm 2014.

Ngoài Trung Quốc, Maldives hiện không có FTA với bất kỳ quốc gia nào khác. Nếu Maldives rút lui, đó sẽ là trở ngại mới đối với Trung Quốc sau khi đã vấp phải sự phản đối từ nhiều nước, như Malaysia, Nepal hay thậm chí cả đồng minh Pakistan, đối với các dự án của mình.

Một FTA khác của Trung Quốc đang trong quá trình đàm phán với Sri Lanka cũng phải dừng lại, vì Sri Lanka yêu cầu phải có điều khoản cho phép họ rút lui sau 10 năm.

Hải Châu