Theo thống kê của Hiệp hội Bán hàng đa cấp (BHĐC) Việt Nam, tính đến hết năm 2015, cả nước đang có 65 công ty BHĐC có giấy phép (trong đó, 11 DN có vốn đầu tư nước ngoài). Doanh thu toàn ngành đạt hơn 7.000 tỷ đồng. Số lượng người tham gia BHĐC lên tới 1,4 triệu người, với số tiền hoa hồng chi trả khoảng 2.100 tỷ đồng.

“Siết” quản lý kinh doanh đa cấp

Bà Trương Thị Nhi - Chủ tịch Hiệp hội BHĐC Việt Nam, cho biết: “BHĐC là mô hình kinh doanh hợp pháp được thừa nhận tại hơn 170 quốc gia trên thế giới. Đây là hoạt động kinh doanh sáng tạo với nhiều ưu điểm tích cực. Tuy nhiên, tại một số công ty, hình thức kinh doanh đa cấp bị biến tướng gây hậu quả tiêu cực cho người tham gia”.

Công ty Liên kết Việt và Thiên Ngọc Minh Uy cũng từng là thành viên của Hiệp hội BHĐC Việt Nam, nhưng sau những sai phạm bị phanh phui, hai công ty này đã bị khai trừ vào cuối năm 2015. Trước đó (tháng 7/2015), công ty Liên kết Việt đã từng bị Cục Quản lý cạnh tranh xử phạt 570 triệu vì bị phát hiện vi phạm.

Câu hỏi đặt ra là vì sao Liên kết Việt bị xóa tên khỏi Hiệp hội BHĐC Việt Nam, từng bị xử phạt hàng trăm triệu đồng vì vi phạm, hoạt động rầm rộ tại 27 tỉnh thành, thu hút 60.000 người tham gia… nhưng vẫn có giấy phép kinh doanh và hoạt động trong thời gian gần 2 năm?

Nhiều chuyên gia nhận định, nguyên nhân quan trọng đến từ việc các quy định quản lý và hoạt động của các cơ quan chức năng còn lỏng lẻo, hiệu lực quản lý kém (xem thêm bài trang 4, số này).

Chuyên gia kinh tế Ngô Trí Long cho rằng: “Cần làm rõ trách nhiệm của Cục Quản lý cạnh tranh, các cơ quan chức năng tại địa phương. Hoạt động đa cấp diễn ra bất thường, rầm rộ trên diện rộng, trong thời gian dài, lừa đảo hàng chục nghìn người, nhưng lại không bị ngăn chặn kịp thời là trách nhiệm của cơ quan quản lý”.

Hoạt động kinh doanh đa cấp vẫn đang hoạt động mạnh với con số hơn 1,4 triệu người tham gia. Vì vậy, các cơ quan chức năng cần nhanh chóng “siết” lại những quy định quản lý để bảo vệ người dân trước những chiếc “bẫy” lừa đảo mà các công ty đa cấp bất chính giăng ra.

Người dân cần tỉnh táo trước “bẫy” kinh doanh đa cấp biến tướng

Người dân cần tỉnh táo

“Để ngăn chặn tình trạng đa cấp biến tướng “làm loạn”, lừa đảo người dân, các cơ quan chức năng cần nhanh chóng hoàn thiện Luật Kinh doanh đa cấp và đưa tội danh vi phạm BHĐC vào Bộ luật Hình sự để tăng sức răn đe với các DN cố ý làm ăn bất chính”, bà Trương Thị Nhi đề xuất.

Rõ ràng, trong hoàn cảnh hoạt động quản lý chưa thực sự hiệu quả, ý thức cảnh giác và sự tỉnh táo của mỗi người dân là điều quan trọng nhất để tự bảo vệ mình. Những dấu hiệu để nhận biết một công ty đa cấp bất chính đã được Cục Quản lý cạnh tranh đưa ra, như: “Không có giấy phép đăng ký hoạt động BHĐC, không có hợp đồng quy định rõ ràng quyền lợi các bên tham gia, phải đóng phí và đặt cọc mới được tham gia, hoa hồng (lợi nhuận) cao bất thường…

Theo Chủ tịch Hiệp hội BHĐC Việt Nam, hoạt động đa cấp bất chính không khó để nhận biết. Bất kỳ hoạt động nào “không cần làm việc mà vẫn có lợi nhuận” đều là bất chính. Người dân nên tìm hiểu rõ các quy định pháp luật để tự bảo vệ quyền lợi của mình. Theo quy tắc thông thường, người tham gia có quyền đổi, trả lại hàng hóa, lấy lại tiền trong vòng 30 ngày kể từ ngày mua và nhận được hàng mà không cần lý do.

“Trước khi quyết định tham gia vào một công ty BHĐC, người dân cần chủ động tìm kiếm, tìm hiểu kỹ thông tin về công ty đó. Hiện nay, danh sách các công ty BHĐC được cấp phép đều được Cục Quản lý cạnh tranh và Hiệp hội BHĐC Việt Nam cung cấp rất rõ ràng trên webside (người dân có thể dễ dàng tìm thấy trên internet)”, bà Trương Thị Nhi khuyến cáo.

Hiến Nguyễn