Theo đó, chiều 13/2, Ngân hàng châu Á và Diễn đàn kinh tế tư nhân (VPSF) cùng đại diện các hiệp hội ngành nghề đã thảo luận phiên thứ hai về quyết định thu phí cửa khẩu cảng biển do UBND TP.Hải Phòng ban hành.

Theo quyết định thu phí cửa khẩu cảng biển do UBND TP Hải Phòng ban hành ngày 13/12/2016 thì, từ ngày 1/1/2017, tất cả hàng hóa thông qua các cảng biển tại Hải Phòng phải nộp phí dịch vụ hạ tầng cảng cho thành phố với mức thấp dành cho một container 20 feet là 250.000 đồng, hàng rời là 2.000-50.000 đồng/tấn. Riêng hàng thuộc diện tạm nhập tái xuất đóng container là 2,2-2,3 triệu đồng một container 20 feet.

Chi phí tăng cao, DN không kịp trở tay

Tuy nhiên, Quyết định thu phí trên tác động và gây phản ứng rất mạnh từ các doanh nghiệp (DN) trong và ngoài nước, do Hải Phòng là cảng biển lớn thứ hai của cả nước, khoảng 1/3 hàng hóa xuất nhập khẩu thông qua cảng biển này.

Chỉ một quyết định của Hải Phòng đã làm tăng thủ tục hải quan lên ít nhất 0,5 ngày, đi ngược lại với nỗ lực chung cải cách môi trường kinh doanh, rút ngắn thời gian làm thủ tục hành chính nhiều năm qua trên cả nước

Đại diện các hiệp hội DN cho rằng, ngoài việc mức phí quá cao, thời gian từ lúc ban hành (ngày 13/12/2016) đến khi có hiệu lực (1/1/2017) quá gấp, khiến DN không kịp trở tay.

Bên cạnh việc tăng mức phí lên cao, Hải Phòng yêu cầu DN phải nộp giấy tờ thu phí sử dụng công trình kết cấu hạ tầng, dịch vụ cảng biển trong hồ sơ thông quan. Dù sau đó, Tổng cục Hải quan có ý kiến không được yêu cầu thêm giấy tờ ngoài hồ sơ, Hải quan Hải Phòng đã bỏ yêu cầu có biên lai khi thông quan, nhưng vẫn yêu cầu nộp biên lai ở khâu giám sát hàng hóa cụ thể trước khi lên xuống tàu.

Theo VPSF, từ khi áp dụng quy định mới, thủ tục thông quan, nộp phí tại cảng Hải Phòng kéo dài tới 2 - 3 tiếng. Gần 20% DN sau khi thực hiện xong thủ tục phải đợi đến cuối giờ chiều, hàng hóa phải thuê kho bãi gửi qua đêm.

Bà Đào Thị Thu Huyền, Đại diện của Hiệp hội các doanh nghiệp Nhật Bản đầu tư tại Việt Nam, bức xúc nói tất cả chi phí từ kho cảng chất hàng, phí vận chuyển ra tận cảng, chi phí đường bộ cảng biển, DN phải chi hết 4 triệu đồng cho một container 400 feet, nhưng riêng đoạn đường ngắn nối từ cao tốc ra đến cảng Hải Phòng phải nộp 500.000 đồng.

Theo thông tin bà Huyền cung cấp thi điều tra của Cục xúc tiến thương mại Nhật Bản (JETRO) cho thấy, 65% DN Nhật Bản rất lo ngại về khi đưa ra quyết định yêu cầu tất cả các hàng hóa thông qua các cảng biển tại Hải Phòng phải nộp thêm phí dịch vụ hạ tầng cảng biển cho thành phố.

“Các khoản phí của Hải Phòng không được minh bạch rõ ràng. Trong khi Hải Phòng chưa làm xong cơ sở hạ tầng đã “đòi” thu phí. Hơn nữa, các khoản thu phí cũng không kê khai rõ ràng là thu cái gì và mức giá thu bao nhiêu… Điều này khiến DN Nhật Bản thấy khó hiểu”, bà Huyền cho hay.

Theo các DN, ngoài phí nộp cho Hải Phòng, DN phải gánh chịu thêm tầm 15,2 triệu USD/năm chi phí lưu kho bãi, lãi suất tiền gửi, chi phí thực hiện thủ tục nộp phí... chưa kể các chi phí không lượng hóa được do chậm đơn hàng bị phạt hợp đồng, mất uy tín...

Dẫn tới, ông Nguyễn Sơn, Phó chủ tịch Hiệp hội Bông sợi Việt Nam, thẳng thắn cho rằng, mục đích thu phí tại các cảng biển của Hải Phòng rất mập mờ, không rõ ràng. Đường cao tốc đã được đầu tư và thu phí, cảng cũng được đầu tư và thu phí, giờ lại làm đường nối để thu phí. Điều này chẳng khác nào phí chồng phí.

Đi ngược lại cải cách môi trường kinh doanh

Đặc biệt, dự kiến, tổng mức thu phí mới của TP Hải Phòng năm 2017 là 1.500 tỷ đồng nhưng theo bà Phạm Thị Ngọc Thủy, Phó Tổng thư ký VPSF, tính toán nhanh sau những ngày đầu áp dụng thu phí năm 2017, TP Hải Phòng sẽ thu ít nhất 2.500 tỷ đồng. Trong khi Hải Phòng thu tầm 1.500-2.500 tỷ đồng/năm từ tiền phí hạ tầng cảng biển mới ban hành thì lợi nhuận DN giảm 15-20%; lợi nhuận DN giảm thì số tiền đóng thuế của DN sẽ giảm tầm 20% khiến thu ngân sách nhà nước từ thuế thu nhập DN giảm tầm 300-500 tỷ đồng.

Đáng lo ngại hơn cả là nếu tình trạng trên diễn ra ở mọi địa phương, ngân sách trung ương sẽ thất thu nghiêm trọng, ảnh hưởng lớn tới chính sách tài khóa quốc gia và làm giảm mạnh sức cạnh tranh của Việt Nam trong khu vực và trên quốc tế.

Thậm chí, Hải Phòng là cảng biển lớn thứ 2 của cả nước, khoảng 1/3 hàng hóa xuất nhập khẩu thông qua cảng biển này nên có ảnh hưởng rất lớn đối với các DN xuất nhập khẩu. Dẫn tới, VPSF cảnh báo hiện nay, việc mỗi địa phương quy định một mức phí khác nhau gây ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh quốc gia, hàng hóa chuyển khẩu của Việt Nam thậm chí có thể phải chịu 2 lần phí cao, gồm một lần ở cảng biển và một lần ở biên giới đất liền, dẫn đến nguy cơ nhà đầu tư sẽ “né” Việt Nam và đi đường vòng khoảng 600 km qua Thái Lan để tránh thủ tục phức tạp và không bị phí chồng phí.

"Như vậy, chỉ một quyết định của Hải Phòng đã làm tăng thủ tục hải quan lên ít nhất 0,5 ngày, đi ngược lại với nỗ lực chung cải cách môi trường kinh doanh, rút ngắn thời gian làm thủ tục hành chính nhiều năm qua trên cả nước", bà Thủy đánh giá.

Lê Thúy