Theo thông báo của Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (Vinacomin), tình trạng mưa lớn, lũ lụt đã gây sạt lở nhiều mỏ khai thác than lộ thiên và các bãi xỉ, chất thải than. Trên 1 triệu m3 bùn đất lẫn với than chảy vào khu vực khai thác hoặc đường nội bộ. Một khối lượng lớn than, bùn thải đã bị tràn vào các khu vực dân cư, sông suối, gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng và có thể tác động tiêu cực đến sức khỏe của người dân.

Báo động ô nhiễm môi trường

Ông Mai Thanh Dung - Phó Tổng Cục trưởng Tổng Cục Môi trường (Bộ TN&MT) cho biết: “Tình trạng than và các chất thải chảy tràn ra các sông suối và khu dân cư đang xảy ra hết sức nghiêm trọng. Tình trạng này có thể gây ra nhiều các vấn đề về môi trường, an sinh và cần phải được cải tạo và giải quyết nhanh chóng sau khi lũ lụt chấm dứt”.

Than bùn và chất thải bị lũ cuốn qua các hầm lò, kéo theo các hóa chất, xăng dầu, các loại kim loại nặng, khí độc tràn ra môi trường, lan vào các khu dân cư, nhà dân, nguồn nước… khiến cho nguy cơ ô nhiễm môi trường, đặc biệt là nguồn nước đang rất cao.

Theo nhận định của các chuyên gia, than không phải là một chất độc hại, nhưng khi bùn than tràn qua các hầm lò sẽ mang theo nhiều kim loại nặng (chì, thạch tín…), than đá cháy chậm ngoài môi trường cũng thải ra khí CO và các khí độc hại.

Quảng Ninh nỗ lực VSMT, phòng chống dịch bệnh sau mưa lũ

Trước tình trạng nguy cơ ô nhiễm nguồn nước, phát sinh dịch bệnh trên diện rộng trở thành vấn đề đáng báo động, Bộ Y tế đã phải ra khuyến cáo khẩn về việc phòng chống và ngăn ngừa dịch bệnh tại các vùng lũ phía Bắc, đặc biệt là tại các vùng bị ảnh hưởng bởi sự cố tràn than tại Quảng Ninh.

Theo đó, các Sở Y tế tại các tỉnh/thành phố trên địa bàn lũ lụt cần chủ động chuẩn bị đủ trang thiết bị, thuốc men, hóa chất khử trùng… để cung cấp cho các địa phương và nhanh chóng ngăn chặn không cho dịch bệnh xảy ra. Chủ động giám sát, phát hiện các bệnh truyền nhiễm như: tiêu chảy, đau mắt đỏ, sốt xuất huyết…

Chính quyền vào cuộc, người dân chủ động

Cùng với công tác khắc phục hậu quả về kinh tế, cơ sở vật chất, công tác khắc phục, bảo vệ môi trường, ngăn ngừa dịch bệnh để tránh những thiệt hại sau lũ cũng là một nhiệm vụ quan trọng.

Ông Mai Thanh Dung cho biết: “Ngay sau khi mưa lũ đi qua, Bộ TN&MT sẽ phối hợp cùng các ban ngành của tỉnh và các mỏ than sẽ tiến hành nạo vét, khơi thông các kênh mương, sông hồ, thực hiện các công tác vệ sinh đường xá, cải tạo, làm sạch môi trường các khu dân cư. Để khắc phục một cách nhanh chóng nhất những nguy cơ về ô nhiễm môi trường”.

Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ninh cũng chỉ đạo Công ty Nước sạch Quảng Ninh tăng ca lao động, bổ sung thêm nhân lực để nhanh chóng khắc phục hậu quả để đáp ứng nhu cầu nước sạch cho người dân.

Bộ Y tế cũng chỉ thị cho các cơ quan y tế cần nhanh chóng cấp phát các loại thuốc khử trùng và hướng dẫn cho từng hộ dân tại các vùng trọng điểm, có nguy cơ ô nhiễm cao để xử lý môi trường và nguồn nước.

Tuy nhiên, theo đại diện Bộ Y tế, để giải quyết nguy cơ ô nhiễm môi trường, ngăn ngừa dịch bệnh xảy ra, ngoài sự vào cuộc nhanh chóng từ cơ quan chức năng, chính ý thức chủ động của người dân mới là yếu tố quyết định.

Bộ Y tế khuyến cáo, người dân cần chủ động làm công tác VSMT chung, xử lý làm sạch nguồn nước, lau rửa kỹ các dụng cụ chứa nước sinh hoạt như: bể nước, giếng nước, xô chậu…, sử dụng các hóa chất khử trùng như CloraminB hoặc viên Aquatabs; thực hiện ăn chín, uống chín bảo đảm VSATTP và thường xuyên làm vệ sinh cá nhân. Chủ động chôn vùi, tiêu hủy xác động vật chết, phun hóa chất diệt côn trùng như: ruồi, muỗi, bọ gậy…

Sự vào cuộc nhanh chóng, kịp thời của các cơ quan chức năng, cộng với ý thức tự giác và chủ động phòng tránh ô nhiễm môi trường, bảo vệ sức khỏe của người dân chính là giải pháp tốt nhất để ngăn chặn những mối hiểm họa từ ô nhiễm môi trường, dịch bệnh sau lũ.

Hiến Nguyễn