Trong báo cáo cập nhật công bố vào trung tuần tháng 3/2026, Công ty Chứng khoán MB (MBS) cho rằng giai đoạn 2026–2027 có thể là thời kỳ tương đối khó khăn đối với ngành bán lẻ hàng không thiết yếu.

Sức mua suy yếu dưới áp lực chi phí

Theo MBS, ba yếu tố chính đang gây áp lực lên sức mua của thị trường.

Thứ nhất, cầu tiêu dùng vẫn duy trì ở mức thấp. Thứ hai, lãi suất cho vay được dự báo có thể tăng trở lại sau giai đoạn nới lỏng. Thứ ba, giá các mặt hàng thiết yếu tiếp tục leo thang. Nguyên nhân đến từ chi phí vận chuyển toàn cầu chưa ổn định và những căng thẳng địa chính trị kéo dài.

Khi thu nhập thực tế bị bào mòn bởi lạm phát, người tiêu dùng thường có xu hướng trì hoãn các khoản mua sắm không cấp thiết. Điều này tác động trực tiếp đến các ngành hàng không thiết yếu.

Trong đó, điện tử tiêu dùng là lĩnh vực chịu ảnh hưởng rõ rệt nhất. Ngành này vốn phụ thuộc nhiều vào chu kỳ nâng cấp sản phẩm và sức mua của tầng lớp trung lưu.

Một yếu tố khác được MBS lưu ý là nguy cơ khan hiếm nguyên liệu sản xuất điện tử trên thị trường toàn cầu. Nếu tình trạng này kéo dài, giá các sản phẩm điện tử có thể tăng từ 10% đến 30%, tùy từng mặt hàng.

Trong bối cảnh sức mua chưa phục hồi hoàn toàn, việc giá bán tăng có thể khiến nhu cầu tiêu thụ chung của thị trường chỉ duy trì ở mức đi ngang so với cùng kỳ năm trước.

Đây được xem là một trong những thách thức lớn đối với các nhà bán lẻ điện tử trong ngắn hạn.

Dù vậy, bối cảnh khó khăn cũng có thể tạo ra lợi thế cho các doanh nghiệp (DN) bán lẻ quy mô lớn.

Các DN có khả năng quản trị chuỗi cung ứng tốt và lượng hàng tồn kho được nhập từ giai đoạn giá thấp sẽ có cơ hội duy trì biên lợi nhuận tốt hơn khi giá thị trường tăng.

Bên cạnh đó, mạng lưới phân phối rộng và khả năng thương lượng với nhà cung cấp giúp các nhà bán lẻ lớn linh hoạt hơn trong việc điều chỉnh chiến lược giá.

Trong báo cáo của MBS, chuỗi bán lẻ điện thoại và thiết bị điện tử của Thế Giới Di Động thuộc MWG vẫn được kỳ vọng duy trì tốc độ tăng trưởng ổn định trong những năm tới.

Theo dự báo, doanh thu của chuỗi có thể đạt tốc độ tăng trưởng kép khoảng 12% trong giai đoạn 2026–2027.

Tuy nhiên, chiến lược phát triển của DN trong thời gian tới được cho là sẽ tập trung vào củng cố hệ thống thay vì mở rộng quá nhanh.

Cụ thể, chuỗi Thế Giới Di Động dự kiến duy trì khoảng 1.012 cửa hàng trong năm 2026. Mục tiêu chính là tối ưu vận hành, cải thiện hiệu quả bán hàng và kiểm soát chi phí.

Sang năm 2027, DN có thể bắt đầu mở rộng trở lại nhưng với tốc độ thận trọng hơn, khoảng 2%, tương đương khoảng 20 cửa hàng mới.

Theo các chuyên gia, dù sức mua chung có thể chậm lại, DN vẫn có khả năng duy trì thị phần nhờ danh mục sản phẩm đa dạng và mạng lưới phân phối rộng khắp.

Tuy vậy, dự phóng của MBS vẫn thận trọng hơn so với kế hoạch kinh doanh của MWG. Nguyên nhân chủ yếu là lo ngại chi phí hoạt động có thể gia tăng. Giá năng lượng leo thang có thể kéo theo áp lực đối với giá vốn hàng bán cũng như chi phí vận hành hệ thống cửa hàng.

Dư địa tăng trưởng dài hạn vẫn lớn

Bên cạnh các yếu tố kinh tế vĩ mô, hành vi tiêu dùng của người Việt cũng đang có nhiều thay đổi đáng chú ý.

Một trong những xu hướng nổi bật là tiêu dùng có ý thức.Trong bối cảnh kinh tế còn nhiều biến động, người tiêu dùng ngày càng thận trọng hơn với ngân sách cá nhân. Họ cân nhắc kỹ lưỡng trước mỗi quyết định chi tiêu và thường so sánh giá giữa nhiều kênh bán hàng.

Sự phát triển mạnh của thương mại điện tử càng thúc đẩy xu hướng này. Người tiêu dùng dễ dàng tìm kiếm thông tin sản phẩm, so sánh giá và lựa chọn các chương trình khuyến mãi hấp dẫn.

Không chỉ quan tâm đến giá cả, nhiều người tiêu dùng cũng bắt đầu chú ý hơn đến yếu tố bền vững. Bên cạnh đó, nhu cầu nâng cao trải nghiệm sống cũng đang gia tăng.

Thay vì chỉ tập trung vào các sản phẩm vật chất, nhiều người sẵn sàng chi tiêu nhiều hơn cho du lịch, ẩm thực và các hoạt động giải trí.

Song song với sự thay đổi trong hành vi tiêu dùng, thị trường Việt Nam cũng đang thu hút ngày càng nhiều thương hiệu phong cách sống quốc tế.

Gần đây, thương hiệu lifestyle (phong cách sống) đến từ Hàn Quốc là Tactflow đã chính thức gia nhập thị trường Việt Nam.

Thương hiệu này hướng đến nhóm khách hàng trẻ trong độ tuổi 25–35 với triết lý “Me Time”, khuyến khích người dùng dành thời gian chăm sóc bản thân giữa nhịp sống bận rộn.

Danh mục sản phẩm của Tactflow tập trung vào các vật dụng phục vụ lối sống năng động như bình giữ nhiệt, hộp cơm, túi tote và vali.

Sự xuất hiện của các thương hiệu lifestyle mới từ Hàn Quốc được cho là đang góp phần làm thay đổi cục diện thị trường tiêu dùng Việt Nam.

Yếu tố thiết kế, trải nghiệm và câu chuyện thương hiệu ngày càng trở thành lợi thế cạnh tranh quan trọng.

Dù đối mặt nhiều thách thức trong ngắn hạn, triển vọng dài hạn của thị trường bán lẻ Việt Nam vẫn được đánh giá tích cực.

Quy mô thị trường bán lẻ Việt Nam hồi năm 2025 đạt khoảng 162,87 tỷ USD. Theo nhiều dự báo, con số này dự kiến tăng lên hơn 209 tỷ USD vào năm 2030, tương ứng tốc độ tăng trưởng bình quân trên 5% mỗi năm.

Một yếu tố quan trọng khác nằm ở dư địa phát triển của bán lẻ hiện đại.

Theo số liệu thống kê được MBS dẫn lại, hệ thống siêu thị và trung tâm thương mại từ 2 năm trước chỉ chiếm khoảng 15% tổng quy mô bán lẻ tại Việt Nam.

Tỷ lệ này thấp hơn đáng kể so với nhiều quốc gia trong khu vực như Thái Lan, Trung Quốc hay Indonesia, nơi bán lẻ hiện đại chiếm từ 20% đến 25%, thậm chí có thị trường đạt tới 40–45%.

Khoảng cách này cho thấy tiềm năng mở rộng của ngành bán lẻ hiện đại tại Việt Nam vẫn còn rất lớn.

Theo các chuyên gia, ít nhất đến năm 2030, Việt Nam vẫn có điều kiện thuận lợi để các nhà bán lẻ tiếp tục tăng tốc mở rộng quy mô.

Một hướng đi quan trọng là mở rộng hệ thống cửa hàng tại khu vực nông thôn, nơi mật độ bán lẻ hiện đại còn thấp.

Bên cạnh đó, xu hướng tiêu dùng của người Việt cũng đang thay đổi theo hướng ưu tiên sản phẩm có thương hiệu và chất lượng cao hơn.

Thu nhập bình quân đầu người tiếp tục cải thiện cũng tạo thêm động lực cho sự phát triển của thị trường.

Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, các DN bán lẻ được cho là sẽ phải đẩy mạnh đổi mới sản phẩm và nâng cao trải nghiệm mua sắm.

Việc ứng dụng công nghệ, đặc biệt là dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo, đang trở thành xu hướng quan trọng trong ngành bán lẻ toàn cầu.

Đối với DN Việt Nam, khả năng tận dụng công nghệ cùng với lợi thế am hiểu thị trường nội địa sẽ đóng vai trò then chốt trong việc duy trì tăng trưởng và củng cố vị thế trên thị trường.

                                                                                 Thế Vinh