Theo báo cáo của Cục Quản lý chất lượng Nông lâm sản và Thủy sản (Nafiqad) - Bộ NN&PTNT, tính đến hết tháng 4/2016, đã có 35 tỉnh, thành có mô hình chuỗi cung ứng nông sản thực phẩm an toàn, với tổng số 280 chuỗi. Các sản phẩm chính hình thành chuỗi là rau, quả, chè, thịt, trứng, gạo và thủy sản.

Hình thành chuỗi còn nhiều thách thức

Tại hội thảo “Chuỗi cung ứng nông sản thực phẩm an toàn” diễn ra ngày 9/5, ông Nguyễn Văn Thuận - Trưởng phòng Chất lượng 1 (Nafiqad), cho biết việc hình thành các chuỗi cung ứng nông sản thực phẩm an toàn đã và đang phải đối mặt với không ít khó khăn.

Điển hình như một số chuỗi liên kết chưa chặt chẽ, chưa ổn định (mất liên lạc trong chuỗi). Ngoài ra, khối lượng, chủng loại sản phẩm của mô hình chưa đủ không đáp ứng đủ, yêu cầu tiêu thụ là một khó khăn cho việc gắn kết giữa các cơ sở sản xuất, kinh doanh. Giá bán sản phẩm của mô hình chưa đạt như mong muốn của người sản xuất. Chi phí cho việc bao bì, tem nhãn cao, trong khi giá bán chưa như mong đợi, NTD khó phân biệt, chưa tin.

Việc xác nhận sản phẩm kiểm soát theo chuỗi chưa có văn bản quy định, nên cơ quan chức năng còn chậm triển khai. Kinh phí cho việc lấy mẫu giám sát lớn. Quy hoạch các vùng sản xuất đối với mặt hàng rau quả tươi chưa ổn định, khiến nhà sản xuất, kinh doanh chưa mạnh dạn đầu tư. Quy mô sản xuất cũng như sản lượng cho mỗi chủng loại sản phẩm còn ít, sản xuất tập trung thời vụ, chưa thành sản xuất hàng hóa lớn.

Nắm bắt được nhu cầu thực phẩm an toàn của NTD rất lớn, một số DN đã đầu tư kinh doanh lĩnh vực thực phẩm sạch, nhưng còn nhiều trăn trở với những khó khăn. Theo ông Nguyễn Tiến Hưng - Giám đốc công ty TNHH BigGreen Việt Nam, để đầu tư cơ sở vật chất phục vụ kinh doanh sản phẩm nông nghiệp nói chung và rau quả an toàn nói riêng, cần lượng vốn lớn và thời gian dài, nên các DN khó khăn trong việc tìm kiếm nguồn vốn. “Bên cạnh đó, sản phẩm nông nghiệp của Việt Nam, đặc biệt là sản phẩm rau quả, đang bị hàng Trung Quốc cạnh tranh gay gắt về mẫu mã và giá cả”, ông Hưng nhấn mạnh.

Tăng cường khuyến khích DN sản xuất theo chuỗi 

Hủy xác nhận nếu phát hiện vi phạm

Chính vì vậy, cần phải bảo đảm các sản phẩm đã được cơ quan chức năng xác nhận an toàn bày bán tại những địa chỉ tin cậy phải được duy trì kiểm tra. Về vấn đề này, ông Vũ Văn Tám - Thứ trưởng Bộ NN&PTNT, cho rằng vừa qua chúng ta phát hiện một số sản phẩm của một vài cơ sở sản xuất theo tiêu chuẩn VietGap không bảo đảm ATTP. Vấn đề ở đây là phải kiểm tra tất cả các khâu, từ sản xuất, thu hoạch, chế biến, đến tiêu thụ, xem mất ATTP ở khâu nào. Thực tế có thể sản xuất an toàn, nhưng khâu chế biến và tiêu thụ mất an toàn khiến sản phẩm không bảo đảm.

Thứ trưởng Vũ Văn Tám khẳng định, phải quản lý giám sát ATTP trên cơ sở phân tích mối nguy, kiểm soát ATTP từ những mối nguy này. Bên cạnh đó, quản lý ATTP trên cơ sở tổ chức theo chuỗi giá trị để chúng ta giám sát toàn bộ chuỗi.

Ngoài ra, phải xã hội hóa công tác phát hiện kiểm tra. Bộ NN&PTNT đã phối hợp với MTTQ và các đoàn thể để tăng cường tuyên truyền cho người dân nâng cao nhận thức và đồng thời là tai mắt để giám sát tổ chức, cá nhân sản xuất sản phẩm gian dối.

Với cách tiếp cận thanh tra kiểm tra hiện nay, Bộ NN&PTNT cũng đã chỉ đạo rất quyết liệt và có những phương pháp phù hợp. Đặc biệt đối với ATTP phải thanh tra đột xuất, không báo trước, không có kế hoạch. Kiểm soát ATTP, thanh tra giám sát theo hệ thống, phân loại cơ sở sản xuất theo loại A, B, C, tăng tần xuất kiểm tra với cơ sở xếp loại C (yếu kém).

Tăng cường khuyến khích DN sản xuất theo chuỗi. Sau này, khi thành nền nếp, thì người cuối cùng chịu trách nhiệm trong chuỗi sản xuất an toàn là người cung ứng, còn Nhà nước chỉ tạo hành lang pháp lý và có chức năng giám sát.

Thu Hường